Ikigai Daily
Menü
AzimBilgi

İnsan vücudu besinlerdeki liflerin birçoğunu sindiremez, çünkü onları parçalayacak enzimleri yoktur. Bu lifler kalın bağırsağa sindirilmeden ulaşır; orada bakteriler bir kısmını fermente ederek kısa zincirli yağ asitlerine dönüştürür. Bu küçük moleküller kalın bağırsağın iç yüzeyindeki hücreleri besler ve vücudun geri kalanına sinyal gönderir.

Beslenme bilimi

Sağlık

Kartın devamı

Lif, bitkisel besinlerin kendi sindirim enzimlerimizin parçalayamadığı kısmıdır. Tam tahıllarda, fasulye ve mercimek gibi baklagillerde, sebzelerde, meyvelerde, kuruyemişlerde ve tohumlarda bulunur. Bakterilerin liften ürettiği üç temel kısa zincirli yağ asidi asetat, propiyonat ve bütirattır. Bütirat, kalın bağırsağın iç yüzeyindeki hücrelerin başlıca enerji kaynağıdır. Bu asitler kalın bağırsağı biraz daha asidik hâle getirir; kan şekerini, kolesterolü ve bağışıklık sinyallerini de etkiler. Bağırsakla beyin arasındaki bağlantılar da araştırılıyor; ama bir kâse yulafı ruh hâlini düzelten bir tedavi gibi görmek için henüz erken. Birleşik Krallık’ta yetişkinlere günde 30 gram lif öneriliyor; oysa yetişkinlerin çoğu günde ortalama 20 gram kadar lif alıyor.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Beslenme bilimi

İlgili kaynak: Diyet lifi
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimFelsefe

İçten bir kahkaha ve uzun bir uyku, en iyi ilaçtır.

İrlandacada sözün tamamı şöyledir: “Gáire maith is codladh fada, an dá leigheas is fearr i leabhar an dochtúra.” Yani doktorun kitabındaki en iyi iki ilaç, içten bir kahkaha ile uzun bir uykudur. 1964’te ağır ve ağrılı bir hastalığa yakalanan Amerikalı gazeteci Norman Cousins komedi filmleri izledi ve on dakika katıla katıla gülmenin ona en az iki saat ağrısız uyku kazandırdığını anlattı. İyileşmesinde kahkahanın ne kadar payı olduğu tartışmalıdır, ama 1979’da yayımladığı Anatomy of an Illness (Bir Hastalığın Anatomisi) kitabı bu hikâyeyi dünyaya duyurdu.

İrlanda atasözüKartı aç
AzimSağlık

Baş akılsız olunca çileyi beden çeker.

Karttaki söz, bir Ukrayna atasözünün serbest çevirisidir: “Za durnoyu holovoyu rukam i noham nemaye spokoyu”, yani akılsız baş yüzünden ne ellere rahat var ne ayaklara. İmge gündelik hayattan tanıdıktır: Anahtarını unutan, onu almak için yolu bir kez daha yürür. Almancada da benzer bir söz vardır: Kafada olmayanın açığını bacaklar kapatır. Söz topluluklar için de kullanılır: Tepede düşünmeden alınan bir kararın bedelini alttaki herkes öder. Türkçede neredeyse aynısı vardır: “Akılsız başın cezasını ayaklar çeker.”

Ukrainian, SlavicKartı aç
AzimFelsefe

Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur.

Söz, Romalı şair Juvenalis’in MS 2. yüzyılın başlarında yazdığı Onuncu Yergi’den gelir. Şiir zenginlik, güç, ün, güzellik ya da uzun ömür için dua edenlerle alay eder; çünkü bu dilekler çoğu zaman insanın başına felaket getirir. Juvenalis’e göre dua edilecekse “mens sana in corpore sano”, yani sağlam bir bedende sağlam bir akıl ve ölümden korkmayan cesur bir yürek istenmelidir. Yüzyıllar sonra söz sporun sloganı oldu. Türkiye’de ise “Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur” biçimiyle çoğu zaman Atatürk’e mal edilir.

Juvenalis, Onuncu YergiKartı aç
AzimFelsefe

Sağlığı olanın umudu vardır; umudu olanın her şeyi vardır.

İngilizce özlü söz derlemeleri bu sözü en az 1860’lardan beri “Arap atasözü” diye verir; Tryon Edwards’ın A Dictionary of Thoughts (Düşünceler Sözlüğü, 1891) kitabı bunlardan biridir. Ama bu kitaplarda Arapça bir asıl gösterilmez, bu yüzden nitelemeye temkinle bakmak gerekir. Fikir pek çok kültürde ortaktır: Sağlıklı insan plan yapabilir, aksiliklerden sonra toparlanabilir. Türkçede de “Her şeyin başı sağlık” denir; bir bardak kırıldığında söylenen “Sağlık olsun” da herkes iyi olduğu sürece gerisinin önemli olmadığını anlatır.

Arap atasözü diye anılırKartı aç
AzimSağlık

Protein, yemekten sonraki tokluk hissinin uzun sürmesine yardım eder. Fasulye ve mercimek gibi baklagiller, yumurta, balık, süt ürünleri ya da başka protein kaynakları içeren öğünler insanı daha uzun süre tok tutabilir; ama iştah ve sindirim kişiden kişiye değişir.

Aynı miktarda kalori içeren öğünleri karşılaştıran araştırmalarda, proteini yüksek olan öğün insanı genellikle daha uzun süre tok tutuyor; ama etki sınırlı. Bunun bir nedeni, proteinin bağırsakta PYY hormonunun salgılanmasını artırmasıdır; bu hormon beyne yemeğin geldiğini haber verir. University College London’dan Rachel Batterham’ın yönettiği 2006 tarihli bir araştırma, en güçlü PYY tepkisinin proteinli öğünlerden sonra görüldüğünü buldu. Bir başka neden, vücudun proteini işlerken daha çok çalışmasıdır. Maastricht Üniversitesi’nden fizyolog Klaas Westerterp’in 2004 tarihli derlemesine göre protein sindirilip kullanılırken içerdiği kalorinin %20 ile %30’u harcanır; bu oran karbonhidratta %5 ile %10, yağda ise en fazla %3’tür. Birleşik Krallık’ta yetişkinlere günde vücut ağırlığının her kilogramı için yaklaşık 0,75 gram protein önerilir; bu, kadınlar için 45, erkekler için 56 gram kadardır. Ülkede ortalama tüketim ise bunun epey üzerindedir.

NHSKartı aç
Sıradaki kartProtein için sık duyulan “kilo başına günde 0,8 gram” ölçüsü kişiye özel değildir; bütün bir toplum için belirlenmiş bir değerdir. Avrupa Birliği’nin gıda güvenliği kurumu EFSA sağlıklı yetişkinler için 0,83 gram, Birleşik Krallık yaklaşık 0,75 gram, ABD ise 0,8 gram önerir. Bu, 70 kiloluk bir yetişkin için günde aşağı yukarı 53-58 gram eder.Devam et →