Jean-Paul Sartre’ın ünlü “varoluş özden önce gelir” sözü, insanın önceden belirlenmiş bir amaçla doğmadığını anlatır: Önce var oluruz, sonra ne olacağımızı yaptığımız seçimlerle kendimiz belirleriz.

Kartın devamı

Fransız filozof Sartre (1905–1980), varoluşçuluğun en tanınmış adıydı; bu akım özgürlüğü ve kişisel sorumluluğu merkeze alır. Düşüncesini en bilinen biçimiyle 29 Ekim 1945’te Paris’te herkese açık bir konferansta anlattı; konuşma 1946’da Varoluşçuluk Bir Hümanizmdir adıyla kitap oldu. Sartre bunu bir kâğıt açacağı örneğiyle açıklar: Açacağı yapan zanaatkâr, daha ortada açacak yokken onun ne işe yarayacağını bilir; yani açacağın özü, varlığından önce gelir. Sartre’a göre insan doğasını tasarlayan bir Tanrı olmadığı için insanın böyle önceden çizilmiş bir planı yoktur: Önce var oluruz, sonra kendimizi eylemlerimizle tanımlarız. Bu yüzden insanın “özgür olmaya mahkûm” olduğunu söyler: Seçmekten kaçamayız ve seçtiklerimizden sorumluyuz. Sartre sonradan bu konuşmayı fazla basit bulup ondan uzaklaştı; 1964’te ise Nobel Edebiyat Ödülü’nü reddetti.