Doğru değilse yapma; gerçek değilse söyleme.

Kartın devamı

Bu söz, imparator Marcus Aurelius’un (121–180) Yunanca tuttuğu özel defter Kendime Düşünceler’in on ikinci ve son kitabının 17. bölümüdür. “Doğru” diye çevrilen sözcük aslında “yakışan, uygun olan” demektir. Stoacıların kathekon dediği kavramla ilgilidir: Aklın ve insanın üstlendiği rolün belli bir durumda gerektirdiği uygun davranış. Kural böylece iki sınav koyar: Bir iş yapmadan önce yakışıp yakışmadığını, bir söz söylemeden önce gerçek olup olmadığını sor. Marcus bunu Roma dünyasının en güçlü adamıyken yazıyordu; yalan söylese ya da haksızlık etse bile başına pek bir şey gelmeyecek biriydi. Birinci kitapta hocası Stoacı Junius Rusticus’a teşekkür eder: Rusticus ona sade yazmayı ve dikkatle okumayı öğretmiş, düşüncelerini derinden etkileyecek olan eski köle Epiktetos’un Söylevler’ini de kendi kitaplığından ona vermişti.