Ikigai Daily
Menü
DinginlikAlıntı

İnsanların yaptıklarına gülmemeye, ağlamamaya, onlardan nefret etmemeye, onları anlamaya çalıştım.

Baruch Spinoza, Tractatus Politicus (1677)

Felsefe

Kartın devamı

Spinoza bu cümleyi Tractatus Politicus’un (Siyaset Üzerine İnceleme) başlarında yazdı. Kitap 1677’de ölümüyle yarım kaldı ve aynı yıl, ölümünden sonra yayımlanan eserlerinin arasında çıktı. Amsterdam’da Portekiz kökenli Yahudi bir aileden gelen Hollandalı filozof, görüşleri yüzünden 1656’da kentin Yahudi cemaatinden çıkarılmış, geçimini mercek yontarak sağlamıştı. Etika’sını bir geometri kitabı gibi, tanımlar ve kanıtlarla kurmuştu. Burada da insan tutkularını aynı biçimde ele almaya söz verir: alay edilecek kusurlar olarak değil, anlaşılması gereken doğal olgular olarak.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Baruch Spinoza, Political Treatise (1677)

İlgili kaynak: Baruch Spinoza
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimFelsefe

Bin millik yolculuk tek bir adımla başlar.

Söz, Tao Te Ching’in 64. bölümünden gelir. Taocu felsefenin bu klasiği geleneksel olarak bilge Laozi’ye (Lao Tzu) mal edilir; bugüne ulaşan en eski nüshaları MÖ 300 dolaylarına tarihlenir. Çincesinin kelimesi kelimesine anlamı şudur: Bin li’lik yol insanın ayağının dibinden başlar. Li, Çin’de kullanılan bir uzunluk ölçüsüdür; bugün yarım kilometreye eşittir. Aynı bölümde, iki kolla sarılamayacak kadar kalın bir ağacın minicik bir filizden büyüdüğü de söylenir: Büyük işler küçük başlar; en iyisi, işler büyümeden onlarla ilgilenmektir. Türkçedeki “Damlaya damlaya göl olur” atasözü de küçük birikimlerin zamanla büyük sonuçlar doğurduğunu anlatır.

Laozi, Tao Te Ching, 64. bölümKartı aç
DinginlikEdebiyat

Yara, ışığın içine girdiği yerdir.

Bu cümle, Amerikalı şair Coleman Barks’ın dizelerinden kısaltılmıştır. Barks’ın serbest uyarlamaları Mevlânâ’yı İngilizcede çok satan bir şair yaptı; Barks Farsça bilmiyordu, akademik çevirileri kendi diliyle yeniden yazıyordu. 1990 tarihli “Çocukluk Arkadaşları” şiirinde okura “sargılı yere” bakmayı sürdürmesini söyler: Işık oradan girer. Şiirin kaynağı Mevlânâ’nın Mesnevi’sidir. Mevlânâ 13. yüzyılda Konya’da yaşamış bir şair ve mutasavvıftı; eserlerini Farsça yazdı. Mesnevi’de yaralıya, manevi bir rehberin yarasına sürdüğü merhemden yüz çevirmemesini öğütler: İyileşme o merhemin ışığından gelir, insanın kendisinden değil.

Attributed to Rumi; exact English sentence not matched to a standard textKartı aç
AzimFelsefe

Dilin kemiği yoktur ama kalp kırar.

Eski biçimiyle dilin kemiği yoktur ama kemik kırar: Kelimeler de darbe kadar can yakabilir. 1760 tarihli bir İtalyanca-İngilizce sözlükte “La lingua non ha osso, e osso fa rompere” diye geçer; Yunancada da vardır. Osmanlı devlet adamı Ahmed Vefik Paşa’nın 19. yüzyıldaki atasözü derlemesinde de “Dilin kemiği yok, kemiği kırar” biçimiyle yer alır. Bugün söylenen kısa biçim “Dilin kemiği yok”, Türk Dil Kurumu’na göre insanın doğru ya da yanlış her şeyi söyleyebileceğini anlatır. Svahilice söyleyişi de aynıdır: “Ulimi hauna mfupa.” Kalpten söz eden biçim ise sonraki bir İngilizce söyleyişe benzer.

Birçok dilde bilinen atasözüKartı aç
DinginlikEdebiyat

Gülü seven dikenine katlanır.

Türk Dil Kurumu sözlüğü bu atasözünü şöyle açıklar: İnsan, sevdiği kimse ya da sevdiği iş yüzünden gelecek sıkıntılara katlanır. Gül ile diken, Türk ve Fars şiirinin eski bir ikilisidir. Divan şiirinde bülbül güle âşıktır; diken ise çoğu zaman aşkın acısını simgeler. İngilizcedeki “No rose without a thorn” sözünün Türkçesi de vardır: “Dikensiz gül olmaz.” Ama o söz yalnızca her güzel şeyin sıkıntılı bir yanı olduğunu söyler; “Gülü seven dikenine katlanır” ise seven insanın bu sıkıntıyı göze aldığını anlatır.

Türk atasözüKartı aç
AzimFelsefe

Sağlığı olanın umudu vardır; umudu olanın her şeyi vardır.

İngilizce özlü söz derlemeleri bu sözü en az 1860’lardan beri “Arap atasözü” diye verir; Tryon Edwards’ın A Dictionary of Thoughts (Düşünceler Sözlüğü, 1891) kitabı bunlardan biridir. Ama bu kitaplarda Arapça bir asıl gösterilmez, bu yüzden nitelemeye temkinle bakmak gerekir. Fikir pek çok kültürde ortaktır: Sağlıklı insan plan yapabilir, aksiliklerden sonra toparlanabilir. Türkçede de “Her şeyin başı sağlık” denir; bir bardak kırıldığında söylenen “Sağlık olsun” da herkes iyi olduğu sürece gerisinin önemli olmadığını anlatır.

Arap atasözü diye anılırKartı aç
Sıradaki kartHayatın güzelliğini düşün. Yıldızları seyret ve kendini onlarla birlikte koşarken gör.Devam et →