Ikigai Daily
Menü
AzimAtasözü

Birine balık verirsen bir gün doyurursun. Balık tutmayı öğretirsen ömür boyu doyurursun.

Bilinen ilk kaynak: Anne Thackeray Ritchie, Mrs Dymond (1885)

FelsefeAtasözleri

Kartın devamı

Söz sık sık eski bir Çin atasözü diye anılır, ama bilinen bir Çince kaynağı yoktur. Bilinen en eski biçimi Anne Isabella Thackeray Ritchie’nin Mrs Dymond (1885) romanındadır: Birine balık verirsen bir saat sonra yine acıkır; balık tutmayı öğretirsen ona iyilik etmiş olursun. Yazar, romancı William Makepeace Thackeray’in kızıydı. “Ömür boyu doyurursun” biçimi 1961’de görülür. Fikir daha eskidir: 12. yüzyılın Yahudi bilgini İbn Meymun (Maimonides), yoksula yapılan iyiliğin en üstününün, onu kendi geçimini sağlayacak hâle getirmek olduğunu yazar. Türkçede söz “Balık verme, balık tutmayı öğret” diye de dolaşır.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Bilinen ilk kaynak: Anne Thackeray Ritchie, Mrs Dymond (1885)

İlgili kaynak: Anne Thackeray Ritchie
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimFelsefe

Bin millik yolculuk tek bir adımla başlar.

Söz, Tao Te Ching’in 64. bölümünden gelir. Taocu felsefenin bu klasiği geleneksel olarak bilge Laozi’ye (Lao Tzu) mal edilir; bugüne ulaşan en eski nüshaları MÖ 300 dolaylarına tarihlenir. Çincesinin kelimesi kelimesine anlamı şudur: Bin li’lik yol insanın ayağının dibinden başlar. Li, Çin’de kullanılan bir uzunluk ölçüsüdür; bugün yarım kilometreye eşittir. Aynı bölümde, iki kolla sarılamayacak kadar kalın bir ağacın minicik bir filizden büyüdüğü de söylenir: Büyük işler küçük başlar; en iyisi, işler büyümeden onlarla ilgilenmektir. Türkçedeki “Damlaya damlaya göl olur” atasözü de küçük birikimlerin zamanla büyük sonuçlar doğurduğunu anlatır.

Laozi, Tao Te Ching, 64. bölümKartı aç
AzimFelsefe

Dilin kemiği yoktur ama kalp kırar.

Eski biçimiyle dilin kemiği yoktur ama kemik kırar: Kelimeler de darbe kadar can yakabilir. 1760 tarihli bir İtalyanca-İngilizce sözlükte “La lingua non ha osso, e osso fa rompere” diye geçer; Yunancada da vardır. Osmanlı devlet adamı Ahmed Vefik Paşa’nın 19. yüzyıldaki atasözü derlemesinde de “Dilin kemiği yok, kemiği kırar” biçimiyle yer alır. Bugün söylenen kısa biçim “Dilin kemiği yok”, Türk Dil Kurumu’na göre insanın doğru ya da yanlış her şeyi söyleyebileceğini anlatır. Svahilice söyleyişi de aynıdır: “Ulimi hauna mfupa.” Kalpten söz eden biçim ise sonraki bir İngilizce söyleyişe benzer.

Birçok dilde bilinen atasözüKartı aç
AzimFelsefe

Sağlığı olanın umudu vardır; umudu olanın her şeyi vardır.

İngilizce özlü söz derlemeleri bu sözü en az 1860’lardan beri “Arap atasözü” diye verir; Tryon Edwards’ın A Dictionary of Thoughts (Düşünceler Sözlüğü, 1891) kitabı bunlardan biridir. Ama bu kitaplarda Arapça bir asıl gösterilmez, bu yüzden nitelemeye temkinle bakmak gerekir. Fikir pek çok kültürde ortaktır: Sağlıklı insan plan yapabilir, aksiliklerden sonra toparlanabilir. Türkçede de “Her şeyin başı sağlık” denir; bir bardak kırıldığında söylenen “Sağlık olsun” da herkes iyi olduğu sürece gerisinin önemli olmadığını anlatır.

Arap atasözü diye anılırKartı aç
AzimFelsefe

Eylemsiz vizyon gündüz düşüdür. Vizyonsuz eylem ise kâbustur.

Söz genellikle Japon atasözü diye anılır, ama Japonca bir aslı bulunamamıştır. İngilizce iş ve yönetim kitaplarında 1990’ların ortasından beri görülür. Buradaki “vizyon”, varılmak istenen yere dair açık bir fikir demektir. Aynı konudaki daha eski bir söz, 1920’lerde kilise yayınlarında zaten dolaşıyordu: “Görevsiz vizyon yalnızca bir düştür; vizyonsuz görev ise angaryadır.” Bu sözün de 18. yüzyılda bir İngiliz kilisesindeki bir yazıttan geldiği söylenir, ama bu da doğrulanmamıştır.

Japon atasözü diye bilinen anonim sözKartı aç
AzimFelsefe

Karanlığa lanet etmektense bir mum yakmak yeğdir.

Söz çoğu zaman Çin atasözü diye anılır ya da Konfüçyüs’e mal edilir; ama bilinen en eski biçimi İngilizcedir. Metodist vaiz William L. Watkinson, 1907’de yayımlanan bir vaazında kötülüğe karşı öfkeli nutuklar atmanın iyilik yapmaktan çok daha kolay olduğunu söyler: Karanlığa lanet etmektense mumu yakmak daha iyidir. Vaaz aynı yıl, Çin’de çalışan misyonerlerin dergisi China’s Millions’da yeniden basıldı; sözün sonradan Çin’e bağlanması bununla açıklanabilir. Katolik Christophers hareketi sözü kendine şiar edindi; 1962’de Adlai Stevenson da Eleanor Roosevelt’i bu sözle andı.

Anonymous saying; earliest documented close form located in William L. Watkinson (1907)Kartı aç
Sıradaki kartKaranlığa lanet etmektense bir mum yakmak yeğdir.Devam et →