Ikigai Daily
Menü
MerakBilgi

Bach yaşadığı dönemde orgcu ve klavsenci olarak ünlüydü; kiliseler yeni orglarını denemesi ve açılışta çalması için onu davet ederdi. Klavye eserlerini org, klavsen ve klavikord için yazdı. Piyano henüz yeni bir icattı, bugünkü konser piyanosu ise daha ortada yoktu.

Britannica

SanatMüzik

Kartın devamı

Bu üç çalgının sesi birbirinden çok farklıdır. Orgda ses, borulara gönderilen havayla çıkar. Klavsende tuşa basınca kuş tüyünden küçük bir mızrap teli çeker; bu yüzden çalan kişi dokunuşuyla bir notayı ötekinden daha güçlü çıkaramaz. Klavikordda ise pirinçten küçük bir dil tele vurur ve telin üzerinde kalır; bu, sesin gücünü incelikle ayarlamaya izin verir, ama ses bir salonu dolduramayacak kadar kısıktır. 1700 dolaylarında Floransa’da Bartolomeo Cristofori’nin icat ettiği piyano, hem yumuşak hem güçlü çalmayı mümkün kıldı; tam adı olan pianoforte, İtalyancada “yumuşak-güçlü” demektir. 1730’larda Alman çalgı yapımcısı Gottfried Silbermann ilk piyanolarından birini Bach’a gösterdi. Bach tiz seslerin fazla cılız olduğunu söyledi. 1747’de Potsdam’da, Büyük Friedrich’in sarayında geliştirilmiş bir model üzerinde doğaçlama yaptı; sonraları Silbermann piyanolarının satışına da aracılık etti.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Britannica

İlgili kaynak: Piyano
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakSanat

Johann Sebastian Bach’ın (1685–1750) günümüze ulaşan binden fazla eseri var: kilise kantatlarından klavye parçalarına, konçertolardan oda müziğine kadar. Bu eserler BWV kataloğunda numaralanır; örneğin 1 Numaralı Çello Süiti BWV 1007 olarak bilinir.

BWV, Almanca Bach-Werke-Verzeichnis’in, yani “Bach Eserleri Kataloğu”nun kısaltmasıdır. Müzikolog Wolfgang Schmieder kataloğu 1950’de yayımladı ve bilinen her esere bir numara verdi. Eserleri tarihe göre değil türe göre sıraladı: Kilise kantatları BWV 1–200 numaralarıyla başta gelir; org, klavye, oda müziği ve orkestra eserleri onları izler. Leipzig’deki Bach Arşivi’yle birlikte hazırlanan gözden geçirilmiş üçüncü baskı 2022’de çıktı. Onlarca kantatın kaybolduğu biliniyor. Bunun bir nedeni, Bach 1750’de ölünce el yazmalarının oğulları arasında paylaştırılması ve hepsinin kendi payına aynı özeni göstermemesidir. Ölümünden sonra müziğinin büyük bölümü, Mozart ve Beethoven gibi müzisyenlerin üzerinde çalıştığı klavye eserleri dışında unutuldu. 1829’da Felix Mendelssohn, İsa’nın çektiği acıları ve ölümünü anlatan büyük koro eseri Matta Pasyonu’nu Berlin’de uzun bir aradan sonra seslendirince Bach yeniden keşfedildi.

BritannicaKartı aç
AzimSanat

Bach, Haziran 1724 ile Mart 1725 arasında Leipzig kiliseleri için art arda 40 kadar kantat yazdı; neredeyse her pazar ve yortu günü için bir tane. Kantat, koro, solistler ve orkestra için yazılıp ayinde seslendirilen bir eserdir. Bu kantatların her biri, tanınmış bir Lutherci ilahiyi sözleri ve ezgisiyle temel alıyordu.

Bach 1723’te Leipzig’in kilise müziği yöneticisi, yani Thomaskantor oldu; ilk yılında neredeyse her hafta bir kantat hazırladı, bunların bir kısmı eski eserlerinden uyarlamaydı. İkinci yılı için kendine bir plan koydu: Her kantat, koral denen tek bir Lutherci ilahiye dayanacaktı. Açılış korosu ilahinin ilk kıtasını, ezgisi sopranolarda duyulacak biçimde işler; aradaki kıtalar solo şarkıcılar için yeniden yazılır; eser, son kıtanın sade, dört sesli bir düzenlemesiyle kapanır. Bu fikre, ilk Lutherci ilahi kitaplarının 1524’te basılmasının 200. yıl dönümü ilham vermiş olabilir. Dizi 1725’te, Paskalya’dan bir önceki pazar olan Palmiye Pazarı’ndan sonra kesildi; bunun nedeni, ilahileri onun için yeniden yazan kişinin, büyük olasılıkla Andreas Stübel’in, o yılın ocak ayında ölmesi olabilir. Bach uzmanı Klaus Hofmann bu diziyi, Bach’ın giriştiği en büyük müzik projesi olarak niteler.

BritannicaKartı aç
MerakSanat

Johann Sebastian Bach (1685–1750), kontrpuanın, yani aynı anda çalan birkaç bağımsız ezgiyi birbirine uydurarak yazma sanatının ustasıydı. Füg denen biçimde kısa bir tema, katı kurallara göre sırayla farklı seslerde yeniden duyulur. Müziği bu kesinlik yüzünden kulağa matematiksel gelir, ama dinleyeni yine de derinden etkiler.

Bach kendine kimi zaman çok katı kurallar koyardı. 1741’de yayımlanan Goldberg Varyasyonları’nda bir açılış aryasının ardından 30 varyasyon gelir ve her üçüncüsü bir kanondur: İkinci ses, birincinin çaldığını biraz geriden aynen tekrarlar. İki ses arasındaki aralık her kanonda bir basamak büyür; 3. varyasyonda aynı notadan başlayan sesler, 27. varyasyonda dokuzlu aralıkla birbirini izler. Ölümünde yarım kalan Füg Sanatı’nın son fügünde, Almanca nota adlarıyla kendi adını yazan bir tema duyulur: B, A, C, H, yani si bemol, la, do ve si. Bach öldükten sonra tarzı eski moda sayıldı, ama besteciler onu incelemeyi sürdürdü; Mozart da Beethoven da İyi Düzenlenmiş Klavye’den çok şey öğrendi. 1829’da genç Felix Mendelssohn’un Berlin’de yönettiği Matta Pasyonu, Bach’a yeniden ilgi uyanmasının başlangıcı oldu.

BritannicaKartı aç
DinginlikSanat

John Cage’in 1952 tarihli 4′33″ adlı eserinde müzisyenler dört dakika otuz üç saniye boyunca hiçbir şey çalmaz; dinleyiciler bu sürede salonun kendi seslerini duyar.

Eserin ilk seslendirmesini piyanist David Tudor, 29 Ağustos 1952’de New York eyaletinde, Woodstock yakınlarındaki Maverick Konser Salonu’nda yaptı. Tudor piyanonun başına oturdu; üç bölümün her birine piyanonun kapağını kapatarak başladı, kapağı açarak bitirdi. Cage’in anlattığına göre birinci bölümde dışarıda rüzgâr ağaçları hışırdattı, ikinci bölümde çatıya yağmur damladı, üçüncüsünde ise seyirciler homurdandı, bazıları salonu terk etti. Cage’i bu esere iki şey götürmüştü: Robert Rauschenberg’in bembeyaz tabloları ve 1951’de Harvard’da, sesi neredeyse tamamen yutan yankısız bir odaya yaptığı ziyaret. Orada bile iki ses duymuş, bunların sinir sistemiyle kan dolaşımı olduğunu öğrenmişti. Buradan gerçek sessizliğin var olmadığı sonucuna vardı.

MoMAKartı aç
AzimSanat

Hip-hop, 1970’lerde New York’un Bronx semtindeki mahalle partilerinde doğdu. DJ’ler iki pikapla plakların davul bölümlerini tekrar tekrar çalıyor, böylece dans hiç kesilmiyordu.

Hip-hop’un doğum tarihi genellikle 11 Ağustos 1973 kabul edilir. O gün DJ Kool Herc adıyla tanınan Clive Campbell, kız kardeşi Cindy’nin Bronx’taki 1520 Sedgwick Avenue binasının ortak salonunda düzenlediği okula dönüş partisinde plak çaldı. Herc, dansçıların en çok “break” denen bölümde coştuğunu fark etmişti: Şarkının sustuğu, davulun ve ritmin öne çıktığı kısa bölüm. Aynı plağın iki kopyasını iki pikapta çalıp birinden ötekine geçerek bu bölümü dakikalarca uzattı. Bu anı bekleyen dansçılara b-boy ve b-girl denmeye başladı; MC’ler de ritmin üzerine konuşup kafiyeli sözler söylemeye başladı, rap buradan doğdu. Grandmaster Flash ve Afrika Bambaataa gibi DJ’ler bu fikirleri daha da ileri taşıdı.

Smithsonian National Museum of African American History and CultureKartı aç
Sıradaki kartJohann Sebastian Bach’ın (1685–1750) günümüze ulaşan binden fazla eseri var: kilise kantatlarından klavye parçalarına, konçertolardan oda müziğine kadar. Bu eserler BWV kataloğunda numaralanır; örneğin 1 Numaralı Çello Süiti BWV 1007 olarak bilinir.Devam et →