Hammurabi Kanunları, günümüze ulaşan en eski ve en iyi korunmuş yasa derlemelerinden biridir. Babil kralı Hammurabi’nin MÖ 1750 dolaylarında yazdırdığı yaklaşık 282 madde, 2,25 metre boyunda bazalt bir dikilitaşa kazınmıştır; aile, mülkiyet, ticaret, ücretler ve yaralanma gibi konuları düzenler.

Kartın devamı

Hammurabi, bugünkü Irak topraklarındaki Babil’i MÖ 1792–1750 dolaylarında yönetti. Stel denen bu dikilitaşın tepesindeki kabartmada Hammurabi, güneş ve adalet tanrısı Şamaş’ın karşısında durur. Altta Akadca çivi yazısıyla yazılmış girişte, yasaların güçlünün zayıfı ezmesini önlemek için konduğu söylenir. Her madde “biri şunu yaparsa şu olur” biçimindedir. Cezalar toplumsal sınıfa göre değişirdi: Soylu birine zarar vermenin cezası, sıradan birine ya da köleye zarar vermekten ağırdı; bazı maddelerde de “göze göz” ilkesi görülür. Yaklaşık 600 yıl sonra güneybatı İran’daki Elam krallığının hükümdarı taşı ganimet olarak Susa’ya götürdü; Fransız arkeologlar onu 1901–1902’de orada buldu. Taş bugün Paris’teki Louvre Müzesi’ndedir. Metnin çağdaş anlamda bir kanun mu, yoksa kralın adaletini gösteren örnek kararlardan bir derleme mi olduğu hâlâ tartışılıyor.