Berry Gordy’nin 1959’da Detroit’te kurduğu plak şirketi Motown, kayıtlarını Hitsville U.S.A. adını verdiği eski bir evde yapıyordu. 1960 ile 1969 arasında 79 şarkısı Amerika’da ilk ona girdi.

GRAMMY Museum / Motown Museum

Kartın devamı

Berry Gordy Jr., Detroit’te bir otomobil fabrikasında bant işçisi olarak çalışmış, şarkılar yazmıştı. Ocak 1959’da ailesinden aldığı 800 dolar borçla Tamla Records’u kurdu; şirket 1960’ta Motown Record Corporation adını aldı. 1959’da West Grand Bulvarı 2648 numaradaki eski bir fotoğraf stüdyosunu satın aldı, arka tarafı küçük bir kayıt stüdyosuna çevirdi ve ailesiyle üst kata taşındı. Şarkı yazarları, prodüktörler, sonradan Funk Brothers adıyla tanınan stüdyo grubu ve sanatçılara sahnede nasıl duracaklarını öğreten eğitmenler aynı çatı altında çalışıyordu; hangi kaydın yayımlanacağına her hafta yapılan bir toplantıda oyla karar veriliyordu. The Supremes, Marvin Gaye ve Stevie Wonder bu evden yetişti. Siyahi bir girişimcinin şirketi olan Motown, Amerika’da radyonun ve listelerin hâlâ ırka göre ayrıldığı bir dönemde beyaz dinleyicilere de geniş ölçüde ulaştı.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: GRAMMY Museum / Motown Museum

İlgili kaynak: Motown

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimSanat

Hip-hop, 1970’lerde New York’un Bronx semtindeki mahalle partilerinde doğdu. DJ’ler iki pikapla plakların davul bölümlerini tekrar tekrar çalıyor, böylece dans hiç kesilmiyordu.

Hip-hop’un doğum tarihi genellikle 11 Ağustos 1973 kabul edilir. O gün DJ Kool Herc adıyla tanınan Clive Campbell, kız kardeşi Cindy’nin Bronx’taki 1520 Sedgwick Avenue binasının ortak salonunda düzenlediği okula dönüş partisinde plak çaldı. Herc, dansçıların en çok “break” denen bölümde coştuğunu fark etmişti: Şarkının sustuğu, davulun ve ritmin öne çıktığı kısa bölüm. Aynı plağın iki kopyasını iki pikapta çalıp birinden ötekine geçerek bu bölümü dakikalarca uzattı. Bu anı bekleyen dansçılara b-boy ve b-girl denmeye başladı; MC’ler de ritmin üzerine konuşup kafiyeli sözler söylemeye başladı, rap buradan doğdu. Grandmaster Flash ve Afrika Bambaataa gibi DJ’ler bu fikirleri daha da ileri taşıdı.

Smithsonian National Museum of African American History and CultureKartı aç

MerakSanat

Johann Sebastian Bach (1685–1750), kontrpuanın, yani aynı anda çalan birkaç bağımsız ezgiyi birbirine uydurarak yazma sanatının ustasıydı. Füg denen biçimde kısa bir tema, katı kurallara göre sırayla farklı seslerde yeniden duyulur. Müziği bu kesinlik yüzünden kulağa matematiksel gelir, ama dinleyeni yine de derinden etkiler.

Bach kendine kimi zaman çok katı kurallar koyardı. 1741’de yayımlanan Goldberg Varyasyonları’nda bir açılış aryasının ardından 30 varyasyon gelir ve her üçüncüsü bir kanondur: İkinci ses, birincinin çaldığını biraz geriden aynen tekrarlar. İki ses arasındaki aralık her kanonda bir basamak büyür; 3. varyasyonda aynı notadan başlayan sesler, 27. varyasyonda dokuzlu aralıkla birbirini izler. Ölümünde yarım kalan Füg Sanatı’nın son fügünde, Almanca nota adlarıyla kendi adını yazan bir tema duyulur: B, A, C, H, yani si bemol, la, do ve si. Bach öldükten sonra tarzı eski moda sayıldı, ama besteciler onu incelemeyi sürdürdü; Mozart da Beethoven da İyi Düzenlenmiş Klavye’den çok şey öğrendi. 1829’da genç Felix Mendelssohn’un Berlin’de yönettiği Matta Pasyonu, Bach’a yeniden ilgi uyanmasının başlangıcı oldu.

BritannicaKartı aç

MerakTarih

Griot, Batı Afrika’da hem hikâye anlatıcısı hem müzisyen olan, toplumunun tarihini de ezberinde taşıyan kişidir.

Manding dillerinde griota jeli ya da jali, Volofçada ise gewel denir. Bu gelenek, 13. yüzyılda Sundiata Keita’nın kurduğu Mali İmparatorluğu’na bağlanır: Sundiata Destanı’nda griot Balla Fasséké genç krala danışmanlık eder. Soyunu ona dayandıran Kouyaté griot ailesi bugün de sahneye çıkar. Bu görev genellikle griot aileleri içinde kuşaktan kuşağa geçer. Bir griot soy kütüklerini, tarihleri ve övgü şarkılarını ezberler; bunları çoğu zaman 21 telli bir arp-lavta olan kora, ahşap bir ksilofon olan balafon ya da küçük bir lavta olan ngoni eşliğinde seslendirir. Griotlar hükümdarlara danışmanlık etmiş, anlaşmazlıklarda arabuluculuk yapmış, kimin kimle akraba olduğunu bilen toplumsal hafıza olmuştur.

The Metropolitan Museum of ArtKartı aç

MerakMüzik

Igor Stravinsky’nin balesi Bahar Ayini, 29 Mayıs 1913’te Paris’teki ilk gösteriminde vurgulu, düzensiz ritimleri ve ayaklarını yere vuran dansçılarıyla salonu birbirine kattı. Salonda kavga çıktığı hikâyesi sonradan abartıldı, ama yaşanan şok gerçekti.

Bale, Sergey Diyagilev’in topluluğu Rus Baleleri (Ballets Russes) için hazırlandı; koreografisi Vaslav Nijinski’nin, dekor ve kostümleri Nikolay Rerih’indi. Eski Rusya’daki pagan ayinlerini anlatır ve kurban olarak seçilen genç bir kızın ölene dek dans etmesiyle biter. Nijinski dansçıların ayaklarını içe döndürdü, süzülmek yerine yere basıp tepinmelerini istedi. Müzikte vurgular kulağın beklemediği yerlere düşer, ölçü neredeyse her ölçü çizgisinde değişir. Şef Pierre Monteux yuhalamalara, kahkahalara ve bağırışlara rağmen orkestrayı yönetmeyi sürdürdü; koridorlarda kavga edildiğine dair hikâyeler çoğunlukla yıllar sonra yazılan anılardan gelir. Eser kısa sürede konser salonlarında büyük başarı kazandı ve bugün 20. yüzyıl müziğinin en çok çalınan yapıtlarından biridir.

Igor StravinskyKartı aç

MerakTarih

İngiltere’nin Norfolk bölgesinde bulunan 2.000 yıllık bir defineden neredeyse eksiksiz bir carnyx çıktı. Carnyx, ucu hayvan başı biçiminde olan uzun bir bronz savaş borusudur. 2025’te bulunup Ocak 2026’da duyurulan definede ikinci bir carnyx’in parçaları, yaban domuzu başlı bir sancak ve beş kalkan göbeği de vardı.

Carnyx, Demir Çağı Avrupası’nda aşağı yukarı MÖ 200 ile MS 200 arasında çalınırdı. Dik tutulan borunun ağzı açık hayvan başı biçimindeki ucu, kalabalığın çok üstünde yükselirdi. Norfolk’taki, Britanya’da bulunan yalnızca üçüncü carnyx. İlki 1768’de Lincolnshire’da Witham Nehri’nden çıkarılmış, ama metali incelenirken tahrip olmuştu. 1816’da İskoçya’da bulunan Deskford carnyx’inden ise yalnızca yaban domuzu başı biçimindeki ucu günümüze ulaştı. Sancak, bir savaşçı topluluğunu belirtmek için bir sırıkla taşınan simgedir; bu, Britanya’da bulunan ilk yaban domuzu başlı sancak. Kalkan göbeği ise kalkanın ortasında tutamağı örten metal kubbedir. Define büyük olasılıkla MS 1. yüzyılda, MS 60 ya da 61’de Roma’ya karşı ayaklanan Kraliçe Boudica’nın halkı Icenilerin topraklarında gömüldü.

Norfolk carnyx hoardKartı aç

Sıradaki kartMercanlar, resifleri oluşturan küçük deniz hayvanlarıdır. Bazı geceler koloniler yumurta ve spermlerini hep birlikte, aynı anda denize bırakır.Devam et →