AzimÖykü

İsmaili davetçi Hasan Sabbah, 1090’da kuzey İran’daki Alamut Kalesi’ni savaşmadan ele geçirdi; önce taraftarlarını kaleye ve çevresine sessizce yerleştirmişti. Kendi anlattığına göre, kaleden ayrılan beye 3.000 altın dinarlık bir ödeme senedi verdi.

Alamut, 1090

Kartın devamı

Alamut, Elburz Dağları’nda sarp bir kaya sırtının üzerindeydi ve Selçuklu Sultanı Melikşah adına Mehdi adlı yerel bir bey tarafından tutuluyordu. 1050 dolaylarında Kum’da doğan Hasan Sabbah, Şii İslam’ın bir kolu olan İsmaililiğin davetçisi olmuştu. Yıllarca vadilerdeki halkı ve kale muhafızlarını kendi tarafına kazandı; kim olduğunu ancak bundan sonra açıklayıp kaleyi sahiplendi. Mehdi’ye verdiği senedi bir Selçuklu görevlisi ödeyecekti. Bu ayrıntıların çoğu, Hasan’ın bugün kayıp olan anıları Sergüzeşt-i Seyyidnâ’dan (“Efendimizin hikâyesi”) biliniyor; kitabı Cüveynî ve sonraki İranlı tarihçiler okuyup aktardı. Alamut, 1256’da Moğollar kaleyi alana kadar, Hasan’ın 1094’ten sonra önderlik ettiği Nizari İsmaili devletinin merkezi olarak kaldı.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Alamut, 1090

İlgili kaynak: Hasan Sabbah

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimTeknoloji

Standart yük konteyneri sayesinde eşya gemiden trene, trenden kamyona hiç boşaltılmadan geçer. Malcolm McLean’in 1956’da yaygınlaştırmaya başladığı bu sistem dünya ticaretini çok ucuzlattı.

Konteynerden önce yükler tek tek taşınırdı: Çuvalları, sandıkları ve fıçıları liman işçileri gemiye taşır, gemiler de limanda çoğu zaman günlerce beklerdi. Amerikalı kamyon taşımacısı Malcolm McLean, Nisan 1956’da tankerden dönüştürülen Ideal X gemisiyle 58 konteyneri Newark’tan Houston’a gönderdi. Kendi hesabına göre parça yükü gemiye yüklemenin tonu 5,86 dolara, konteynerle ise yaklaşık 16 sente mal oluyordu. 1960’ların sonunda uluslararası standartlar kutuların ölçülerini ve onları vinçlere, kamyonlara ve birbirine kilitleyen köşe bağlantılarını belirledi; böylece her liman her konteyneri taşıyabilir oldu. Limanlarda çok daha az işçiye ihtiyaç kaldı; birçok kent de eski limanlarından uzakta yeni konteyner terminalleri kurdu.

Smithsonian / National Inventors Hall of FameKartı aç

AzimSanat

Hip-hop, 1970’lerde New York’un Bronx semtindeki mahalle partilerinde doğdu. DJ’ler iki pikapla plakların davul bölümlerini tekrar tekrar çalıyor, böylece dans hiç kesilmiyordu.

Hip-hop’un doğum tarihi genellikle 11 Ağustos 1973 kabul edilir. O gün DJ Kool Herc adıyla tanınan Clive Campbell, kız kardeşi Cindy’nin Bronx’taki 1520 Sedgwick Avenue binasının ortak salonunda düzenlediği okula dönüş partisinde plak çaldı. Herc, dansçıların en çok “break” denen bölümde coştuğunu fark etmişti: Şarkının sustuğu, davulun ve ritmin öne çıktığı kısa bölüm. Aynı plağın iki kopyasını iki pikapta çalıp birinden ötekine geçerek bu bölümü dakikalarca uzattı. Bu anı bekleyen dansçılara b-boy ve b-girl denmeye başladı; MC’ler de ritmin üzerine konuşup kafiyeli sözler söylemeye başladı, rap buradan doğdu. Grandmaster Flash ve Afrika Bambaataa gibi DJ’ler bu fikirleri daha da ileri taşıdı.

Smithsonian National Museum of African American History and CultureKartı aç

AzimSanat

Berry Gordy’nin 1959’da Detroit’te kurduğu plak şirketi Motown, kayıtlarını Hitsville U.S.A. adını verdiği eski bir evde yapıyordu. 1960 ile 1969 arasında 79 şarkısı Amerika’da ilk ona girdi.

Berry Gordy Jr., Detroit’te bir otomobil fabrikasında bant işçisi olarak çalışmış, şarkılar yazmıştı. Ocak 1959’da ailesinden aldığı 800 dolar borçla Tamla Records’u kurdu; şirket 1960’ta Motown Record Corporation adını aldı. 1959’da West Grand Bulvarı 2648 numaradaki eski bir fotoğraf stüdyosunu satın aldı, arka tarafı küçük bir kayıt stüdyosuna çevirdi ve ailesiyle üst kata taşındı. Şarkı yazarları, prodüktörler, sonradan Funk Brothers adıyla tanınan stüdyo grubu ve sanatçılara sahnede nasıl duracaklarını öğreten eğitmenler aynı çatı altında çalışıyordu; hangi kaydın yayımlanacağına her hafta yapılan bir toplantıda oyla karar veriliyordu. The Supremes, Marvin Gaye ve Stevie Wonder bu evden yetişti. Siyahi bir girişimcinin şirketi olan Motown, Amerika’da radyonun ve listelerin hâlâ ırka göre ayrıldığı bir dönemde beyaz dinleyicilere de geniş ölçüde ulaştı.

GRAMMY Museum / Motown MuseumKartı aç

MerakTarih

Amerika’nın yerli çiftçileri mısır, fasulye ve kabağı aynı tarlada birlikte eker. Birbirinin büyümesine yardım eden bu üç bitkiye “Üç Kız Kardeş” denir.

Bu üç bitki ilk olarak Mezoamerika’da, yani bugünkü Meksika ve Orta Amerika’da evcilleştirildi: Önce, yaklaşık 10.000 yıl önce kabak, sonraki binlerce yıl içinde de mısır ve fasulye. Üçünü birlikte ekmek zamanla Kuzey Amerika’nın büyük bölümüne yayıldı. Her bitkinin bir görevi vardır. Mısır sapı, tırmanan fasulyeye sırık olur; fasulye köklerindeki küçük yumrularda yaşayan bakteriler havadaki azotu bitkilerin kullanabileceği hâle getirip toprağı zenginleştirir; kabağın geniş yaprakları da toprağı gölgeleyip nemini korur ve yabani otları bastırır. Kuzeydoğudaki Haudenosaunee (İrokua) halkının anlatılarında bu bitkiler, ancak birlikteyken gelişen üç kız kardeştir. Modern bir deney, bu geleneksel karışık ekimin, bitkilerin her birini tek başına ekmekten daha fazla besin enerjisi ve protein verdiğini gösterdi.

Smithsonian Folklife FestivalKartı aç

MerakTeknoloji

OpenStreetMap, gönüllülerin 2004’ten beri birlikte çizdiği ücretsiz bir dünya haritasıdır. Herkes bir yol, patika ya da bina ekleyip düzeltebilir; telefon uygulamalarından yardım kuruluşlarına kadar herkes de bu veriyi kullanabilir.

Steve Coast, OpenStreetMap’i 2004’te Londra’daki University College London’da öğrenciyken başlattı. İngiltere’nin resmî harita kurumu Ordnance Survey verilerini ücretsiz paylaşmıyordu. Coast da yanına bir GPS cihazı alıp bisikletle Regent’s Park’ın çevresini dolaştı ve o aralık ayında ilk sokağı haritaya kendisi ekledi. Ardından dünyanın dört bir yanından gönüllüler geldi: Kimi sokakları yürüyerek ya da bisikletle dolaştı, kimi uydu fotoğraflarının üzerinden çizim yaptı. Projenin değeri 2010 Haiti depreminde anlaşıldı. Gönüllüler Port-au-Prince’in yollarını, binalarını ve kamplarını iki gün kadar içinde haritaya geçirdi; yardım kuruluşları kentin o sırada elde bulunan en ayrıntılı haritalarından birine kavuştu. İnsani yardım haritacıları bunu sonraki pek çok afette de tekrarladı.

OpenStreetMap FoundationKartı aç

Sıradaki kartKuzey İran’daki dağ kalesi Alamut, uzun kuşatmalara dayanacak biçimde donatılmıştı: Kayaya oyulmuş sarnıçlarda su biriktiriliyor, kanallarla dışarıdan su getiriliyor, surların altındaki teraslarda da yiyecek yetiştiriliyordu.Devam et →