Göbekli Tepe, in south-eastern Turkey, has monumental stone enclosures built about 11,500 years ago, thousands of years before the first cities, writing or states.

Ikigai Daily

HistoryArchaeology

The story behind the card

The site, near Şanlıurfa, has round and oval enclosures ringed by large T-shaped limestone pillars, the tallest more than 5 metres high. They are carved with foxes, boars, snakes, scorpions and vultures, and some bear human arms and hands, which suggests the pillars stand for stylised people. German archaeologist Klaus Schmidt recognised the site's importance in 1994 and began excavating in 1995. The oldest structures date to about 9500 BCE, when people in the region still lived by hunting and gathering wild plants. Schmidt saw it as a place where scattered groups met for rituals; later excavations also found houses, cisterns and heavy processing of wild cereals, so it was probably a settlement too. UNESCO made it a World Heritage Site in 2018.

Türkçe oku
Güneydoğu Türkiye'deki Göbeklitepe'nin anıtsal taş yapıları yaklaşık 11.500 yıl önce, ilk kentlerden, yazıdan ve devletlerden binlerce yıl önce inşa edildi.

Şanlıurfa yakınlarındaki alanda, büyük T biçimli kireçtaşı dikilitaşlarla çevrili yuvarlak ve oval yapılar bulunur; en uzun dikilitaşlar 5 metreyi aşar. Taşlarda tilki, yaban domuzu, yılan, akrep ve akbaba kabartmaları vardır; bazılarında insan kolları ve elleri de oyulmuştur, bu da dikilitaşların birer insanı simgelediğini düşündürür. Alman arkeolog Klaus Schmidt alanın önemini 1994'te fark etti ve 1995'te kazıya başladı. En eski yapılar MÖ 9500 dolaylarına tarihlenir; o sırada bölgedeki insanlar hâlâ avcılık ve yabani bitki toplayıcılığıyla geçiniyordu. Schmidt burayı dağınık toplulukların tören için bir araya geldiği bir yer olarak görmüştü; sonraki kazılarda evler, su sarnıçları ve yoğun biçimde işlenmiş yabani tahıl izleri de bulundu. Yani Göbeklitepe büyük olasılıkla aynı zamanda bir yerleşim yeriydi. UNESCO alanı 2018'de Dünya Mirası Listesi'ne aldı.

Sources and further reading

Background reading: Göbekli Tepe
Next card in the archiveÇatalhöyük, a town in central Turkey lived in from about 7500 to 5600 BCE, had almost no streets: people entered their houses through holes in the roof and walked across the rooftops.Read next →