AzimBakış

İnsan bir konuyu tek oturumda bitirmek yerine birkaç oturuma bölüp zamana yayarak çalıştığında, onu genellikle daha iyi hatırlar. Alman psikolog Hermann Ebbinghaus’un ilk kez 1885’te ölçtüğü bu “aralıklı öğrenme etkisi”, bellek araştırmalarının en sağlam bulgularından biridir.

Bellek bilimi

Kartın devamı

Ebbinghaus deneylerini kendi üzerinde yaptı. Önceden bildiği hiçbir şey işine yaramasın diye “WID”, “ZOF” gibi anlamsız hecelerden listeler ezberledi ve her listeyi kaç tekrarda öğrendiğini not etti. Tekrarları birkaç güne yaydığında, hepsini tek güne sıkıştırdığı zamana göre toplamda daha az tekrar yetiyordu. Sonraki araştırmalar aynı sonucu kelime listelerinde, bilgi sorularında, yabancı dil öğreniminde ve bedensel becerilerde de buldu. Bunun bir açıklaması şu: Aradan zaman geçip bilgi yarı yarıya unutulduğunda beyin onu hatırlamak için çabalar ve bu çaba belleği güçlendirir. Psikolog Robert Bjork, öğrenmeyi güçlendiren bu tür zorluklara “arzu edilen zorluklar” der. Alman bilim gazetecisi Sebastian Leitner 1972’de bu fikirden bir kart kutusu yöntemi çıkardı: Doğru bilinen kartlar, her seferinde daha uzun aralıklarla yeniden gözden geçirilir. Bugünkü bilgi kartı uygulamaları da aynı ilkeyle çalışır.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Bellek bilimi

İlgili kaynak: Ara verme etkisi

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimSağlık

Baş akılsız olunca çileyi beden çeker.

Karttaki söz, bir Ukrayna atasözünün serbest çevirisidir: “Za durnoyu holovoyu rukam i noham nemaye spokoyu”, yani akılsız baş yüzünden ne ellere rahat var ne ayaklara. İmge gündelik hayattan tanıdıktır: Anahtarını unutan, onu almak için yolu bir kez daha yürür. Almancada da benzer bir söz vardır: Kafada olmayanın açığını bacaklar kapatır. Söz topluluklar için de kullanılır: Tepede düşünmeden alınan bir kararın bedelini alttaki herkes öder. Türkçede neredeyse aynısı vardır: “Akılsız başın cezasını ayaklar çeker.”

Ukrainian, SlavicKartı aç

AzimFelsefe

Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur.

Söz, Romalı şair Juvenalis’in MS 2. yüzyılın başlarında yazdığı Onuncu Yergi’den gelir. Şiir zenginlik, güç, ün, güzellik ya da uzun ömür için dua edenlerle alay eder; çünkü bu dilekler çoğu zaman insanın başına felaket getirir. Juvenalis’e göre dua edilecekse “mens sana in corpore sano”, yani sağlam bir bedende sağlam bir akıl ve ölümden korkmayan cesur bir yürek istenmelidir. Yüzyıllar sonra söz sporun sloganı oldu. Türkiye’de ise “Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur” biçimiyle çoğu zaman Atatürk’e mal edilir.

Juvenalis, Onuncu YergiKartı aç

AzimFelsefe

Su gibi ol, dostum.

Bruce Lee bu sözü 1971’de Amerikan dizisi Longstreet’te, dövüş sanatları öğretmeni Li Tsung rolünde söyledi. Replik, suyun içine konduğu kabın biçimini almasını anlatan kısa bir konuşmanın sonunda gelir. Lee aynı yıl Kanadalı gazeteci Pierre Berton’la yaptığı bir televizyon söyleşisinde bu düşünceyi yineledi. Benzetme, suyun yumuşak olduğu hâlde sert olanı aşındırdığını anlatan Tao Te Ching gibi Taocu metinleri akla getirir. Lee’nin geliştirdiği Jeet Kune Do adlı dövüş sanatı da aynı fikre dayanır: Kalıplara bağlı kalmak yerine rakibe göre uyum sağlamak.

Bruce LeeKartı aç

AzimTeknoloji

CERN’de çalışan İngiliz bilgisayar bilimci Tim Berners-Lee, Mart 1989’da laboratuvardaki dağınık belgeleri birbirine bağlayan bir sistem önerdi: Herkes bir belgeden ötekine geçebilecekti. Amiri Mike Sendall önerinin kapağına “Belirsiz ama heyecan verici...” yazdı ve işe koyulmasına izin verdi. World Wide Web bu fikirden doğdu.

“Information Management: A Proposal” (Bilgi Yönetimi: Bir Öneri) başlıklı metin gerçek bir sorunu anlatıyordu. CERN’e gelen bilim insanlarının çoğu iki yıl kadar kalıp ayrılıyor, bilgi de sürekli kayboluyordu. Yazıya geçirilmiş bir şey bile, laboratuvarın birbiriyle uyumsuz pek çok bilgisayarı arasında bulunamıyordu. Berners-Lee’nin çözümü hipermetindi: Belgeler bir ağa dağılmış olacak, ama içlerindeki bağlantılar okuru doğrudan başka belgelere götürecekti. Benzer bir fikri 1980’de kendisi için yazdığı ENQUIRE adlı küçük bir programla denemişti. Öneri başta pek ilgi görmedi. Berners-Lee metni Mayıs 1990’da yeniden dağıttı ve aynı yılın kasım ayında Belçikalı mühendis Robert Cailliau ile birlikte resmî bir proje planına dönüştürdü. Sendall, sistemi laboratuvara yeni alınan bir NeXT bilgisayarda kurmasına izin verdi. Berners-Lee, “Information Mesh” (Bilgi Ağı) gibi adları da düşündükten sonra World Wide Web’de karar kıldı.

CERNKartı aç

DinginlikSağlık

Siz uyurken beyniniz gün içinde öğrendiklerinizi pekiştirir. Bu sürece bellek pekiştirme denir ve hem isim, tarih gibi bilgileri hem de bir müzik parçasını çalmak gibi becerileri kapsar. Kısa ya da sık bölünen bir uykudan sonra beyin yeni öğrendiklerini daha zor tutar.

Bellek pekiştirme, taze ve kırılgan bir anının kalıcı hâle gelmesini sağlayan yavaş bir süreçtir ve büyük bölümü uykuda gerçekleşir. 1997’de Alman araştırmacılar Werner Plihal ve Jan Born, gecenin farklı bölümlerinin farklı türde belleğe yardım ettiğini gösterdi. Yirmi sağlıklı erkek, kelime çiftlerinden oluşan listeler öğrendi ve ayna çizimi alıştırması yaptı, yani bir şekli yalnızca aynadaki yansımasına bakarak çizdi. Kelime çiftlerini hatırlama en çok, derin uykunun ağır bastığı gecenin ilk yarısında gelişti. Çizim becerisi ise en çok gecenin ikinci yarısında ilerledi; bu bölümde, canlı rüyaların görüldüğü REM uykusu daha uzun sürer. Araştırmacılar şöyle düşünüyor: Beyin uykuda günün deneyimlerini yeniden canlandırır ve yeni anıları, derinlerdeki hipokampusta tutulan geçici kayıtlardan dış katmandaki korteksin daha kalıcı ağlarına aktarır.

Harvard Medical SchoolKartı aç

Sıradaki kartYetişkin bir insanın beyni yaklaşık 1,3 kilogramdır, yani vücut ağırlığının %2’si kadar; ama vücudun dinlenirken harcadığı enerjinin yaklaşık %20’sini tek başına kullanır. Bu enerjinin çoğu, zor bir konuyu düşünmenin getirdiği ek yüke değil, beynin hiç durmayan arka plan etkinliğine gider.Devam et →