Ikigai Daily
Menü
MerakBilgi

Ragnarök, İskandinav mitolojisinde tanrıların son savaşıdır: Eski dünya yıkılır, ardından yepyeni bir dünya doğar.

Völuspá, Manzum Edda

TarihDin ve İnanç

Kartın devamı

Hikâye büyük ölçüde 13. yüzyıldan kalma iki İzlanda kitabı sayesinde bilinir. Manzum Edda, yazarı bilinmeyen daha eski şiirleri bir araya getirir; bunların başında “Kâhin Kadının Kehaneti” anlamına gelen Völuspá gelir. Nesir Edda ise şair ve İzlandalı reis Snorri Sturluson’un 1220 dolayında yazdığı bir mitoloji kılavuzudur. Son savaşta kurt Fenrir Odin’i yutar; Thor dünya yılanı Jörmungandr’ı öldürür, ama onun zehriyle kendisi de ölür; Loki ile tanrıların bekçisi Heimdall de birbirini öldürür. Yine de hikâye burada bitmez: Odin’in oğlu Vídar babasının öcünü alır, denizden yemyeşil bir dünya yükselir ve bir koruda saklanarak kurtulan iki insan, Líf ile Lífthrasir, insan soyunu yeniden başlatır.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Ikigai Daily

İlgili kaynak: Ragnarök
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakDin ve İnanç

Ölü Deniz Yazmaları, 1947’den itibaren Kumran yakınlarındaki mağaralarda bulunan ve yaklaşık MÖ 3. yüzyıl ile MS 1. yüzyıl arasında kopyalanmış Yahudi el yazmalarıdır. Aralarında MÖ 125 dolaylarından kalma Büyük Yeşaya Tomarı da var: Yeşaya Kitabı’nın 66 bölümünün tamamı, yedi metreyi aşan tek bir tomarda yer alır.

İlk yedi tomarı 1946–47’de Bedevi çobanlar, Ölü Deniz’in kuzeybatı kıyısına 1,5 km kadar uzaklıktaki bir mağarada buldu. 1956’ya kadar Kumran çevresindeki on bir mağaradan 981 ayrı el yazmasına ait parçalar çıkarıldı. Bunların çoğu İbranice, bir kısmı Aramice ve Yunancadır. Pek çok araştırmacı yazmaları dönemin sıkı kurallarla yaşayan Yahudi topluluğu Essenilerle ilişkilendirir; kimileri ise Kudüslü rahiplerden ya da başka topluluklardan geldiklerini düşünür. Yazmaların çoğu yalnızca parşömen ve papirüs parçaları olarak günümüze ulaştı. Ester dışında İbranice Kutsal Kitap’ın (Tanah) bütün kitaplarından tam nüshalar ya da parçalar bulundu. Birbirine dikilmiş 17 parşömen yaprağından oluşan Yeşaya tomarı, Kumran’dan neredeyse eksiksiz çıkan tek tomardır. Keşiften önce bilinen en eski İbranice Kutsal Kitap el yazmalarından da yaklaşık bin yıl daha eskidir. Bugün Kudüs’teki İsrail Müzesi’nin Kitabın Mabedi bölümünde korunuyor.

Ikigai DailyKartı aç
MerakTarih

Papa VI. Stephanus 897’de, kendinden önceki papalardan Formosus’un cesedini mezardan çıkarttı, papalık giysileri giydirtip bir tahta oturttu ve yargılattı. “Kadavra Sinodu” diye anılan bu kilise mahkemesinde ceset adına bir diyakoz cevap verdi; ceset suçlu bulundu.

Formosus 891-896 yılları arasında papalık yapmış ve yaklaşık dokuz ay önce ölmüştü. Yargılama siyasiydi: Roma’nın soylu aileleri papalık için birbiriyle yarışıyordu. Formosus, güçlü Spoleto ailesinin rakibi olan bir Alman hükümdarı imparator olarak taçlandırmıştı; Stephanus ise papalığını bu aileye borçluydu. Karara göre Formosus hiçbir zaman meşru bir papa olmamıştı; aldığı kararlar, atadığı rahipler de dahil, geçersiz sayıldı ve sağ elinin kutsamada kullanılan üç parmağı kesildi. Ceset sonradan Tiber Nehri’ne atıldı. Halkın öfkesi büyüdü ve birkaç ay içinde Stephanus tahttan indirilip hapsedildi ve boğularak öldürüldü. Sonraki papalar bu yargılamayı geçersiz ilan etti ve ölülerin yargılanmasını yasakladı.

TarihKartı aç
MerakMimarlık

İstanbul’da 537’de Konstantinopolis’in katedrali olarak tamamlanan Ayasofya, mimarlık tarihinin en etkili iç mekânlarından birine sahiptir. Büyük kubbesi, yuvarlak bir kubbenin kare bir plana oturmasını sağlayan pandantiflere, yani kavisli üçgen duvar parçalarına dayanır; kubbenin eteğindeki 40 pencere içeriyi ışıkla doldurur.

İmparator I. Justinianus, 532’deki ayaklanmada eski kilise yanınca yenisini yaptırdı. Tasarımı, matematik ve mekanikte usta iki bilgin, Trallesli Anthemios ile Miletli İsidoros üstlendi; yapı altı yıldan kısa bir sürede bitirildi. Kubbenin çapı 31 metre kadardır, tepesi zeminden 55 metreye yükselir. Tarihçi Prokopios, kubbenin taş duvarlara oturmadığını, gökten altın bir zincirle sarkıtılmış gibi durduğunu yazmıştı. 558’deki depremlerde ilk kubbenin bir bölümü çöktü; yerine daha yüksek ve daha dik bir kubbe yapıldı. Yapı 900 yılı aşkın süre katedral olarak kullanıldı; 1453’teki Osmanlı fethinden sonra camiye, 1934’te müzeye dönüştürüldü ve 2020’den bu yana yeniden camidir.

Hagia SophiaKartı aç
MerakMimarlık

Kuzey Etiyopya’daki Lalibela’nın on bir kilisesi, Orta Çağ’da tek parça volkanik kayadan oyuldu. Her biri derin hendeklerin içinde yukarıdan aşağıya biçimlendirildi; kiliseler bugün de Etiyopyalı Hristiyanların hac yeridir.

Gelenek, kiliseleri 12. yüzyılın sonu ile 13. yüzyılın başında hüküm süren Zagwe hanedanından Kral Gebre Meskel Lalibela’ya bağlar; arkeologlara göre bazı bölümler daha eskidir ve yapım sırası hâlâ tartışılıyor. Efsaneye göre kral, Selahaddin Eyyubi’nin 1187’de Kudüs’ü almasından sonra burayı yeni bir Kudüs olarak tasarladı. Bölgedeki pek çok yer, adını Ürdün Nehri’nden alan bir dere gibi, Kutsal Kitap’tan gelen adlar taşır. Ustalar önce hendek kazarak bir kaya bloğunu çevresinden ayırdı, sonra odaları, sütunları, pencereleri ve kapıları bu bloğun içinden oydu. En ünlü kilise olan Bete Giyorgis, yukarıdan bakıldığında haç biçimindedir. Tünellerle birbirine bağlanan kiliseler bugün de her gün kullanılıyor. UNESCO, kiliseleri 1978’de Dünya Mirası Listesi’ne aldı.

Rock-Hewn Churches, LalibelaKartı aç
MerakMimarlık

Tunus’taki Kayrevan Ulu Camii, İslam dünyasının en eski camilerinden biridir: 670’te kuruldu, bugünkü hâlini büyük ölçüde 836’daki yeniden yapımla aldı. Geniş avlusu, sütunlu ibadet salonu ve kare minaresi, Kuzey Afrika’daki camilere örnek oldu.

Arap komutan Ukbe bin Nafi, 670’te Kayrevan kentini kurarken caminin yerini de seçti. Cami birkaç kez yeniden yapıldı; bugün ayakta olan yapının büyük bölümü, Emir I. Ziyadetullah’ın 836’da yaptırdığı yeniden yapımdan kalmadır. İbadet salonu hipostil bir salondur, yani çatısı sıra sıra dizilmiş sütunlara oturur. Mermer, granit ve porfirden 414 sütun, Kartaca gibi antik kentlerden getirilmiştir; bu yüzden gövdeleri ve başlıkları birbirinden farklıdır. Kare bir kaide üzerinde üç kademe hâlinde yükselen 31,5 metrelik minare, hâlâ ayakta duran en eski minare kabul edilir. Cami, Mısır’ın batısında kalan Kuzey Afrika topraklarında, yani Mağrip’te sonraki camilere örnek oldu ve UNESCO Dünya Mirası listesindeki Kayrevan kentinin bir parçasıdır.

Great Mosque of KairouanKartı aç
Sıradaki kartEski Germen halklarının ve Vikinglerin kullandığı run harfleri çoğunlukla düz çizgilerden oluşur; bu çizgileri ahşaba, taşa, kemiğe ve metale oymak kolaydı.Devam et →