Ekim 2022’de daha birkaç aylık bir kıyı çamurçulluğu, Alaska’dan Tazmanya’ya hiç mola vermeden uçtu. 13.560 kilometrelik yolu 11 günde, yemek, su ya da dinlenmek için bir kez bile konmadan tamamladı.

Ikigai Daily

Kartın devamı

B6 adıyla bilinen bu genç kuş (etiket numarası 234684), o yaz Alaska’da yumurtadan çıkmıştı. Araştırmacılar ona güneş enerjisiyle çalışan küçük bir uydu vericisi takmıştı; bu sayede uçuşun her aşaması kaydedildi. Kuş 13 Ekim 2022’de yola çıktı ve 11 gün 1 saat sonra Tazmanya’nın kuzeydoğusuna indi. Guinness Dünya Rekorları, 13.560 kilometrelik bu yolculuğu bir kuşun yaptığı en uzun kesintisiz uçuş olarak kaydetti. Kıyı çamurçullukları deniz üstünde dinlenemez; bu yüzden böyle bir geçişi tek seferde bitirmek zorundadır. Yola çıkmadan önce, bugüne kadar incelenen bütün göçmen kuşlardan daha fazla yağ depolarlar. Sindirim organları da küçülür ve kuş uçuş için hafifler.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Ikigai Daily

İlgili kaynak: Kıyı çamur çulluğu

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakGöç

Doğu Kuzey Amerika’nın kral kelebekleri her sonbahar Kanada ve ABD’den orta Meksika’nın dağlarına 4.800 kilometreye varan bir yol uçar. Ama bu yolu baştan sona gidip dönen tek bir kelebek yoktur; yıllık döngüyü yaklaşık dört kuşak birlikte tamamlar.

Yaz sonunda güneye uçan kelebekler özel bir kuşaktır: Yaklaşık sekiz ay yaşarlar, yazın doğan önceki kuşaklar ise iki aydan kısa yaşar. Kışı Michoacán ve México eyaletlerinin dağlarında, oyamel köknarlarının dallarında milyonlarca kelebek bir arada tutunarak geçirirler. İlkbaharda kuzeye yola çıkar, ABD’nin güneyinde Asclepias bitkilerine yumurta bırakır ve ölürler. Bu bitkiler, tırtıllarının yiyebildiği tek besindir. Yolu çocukları ve torunları kuzeye doğru sürdürür. Kelebeklerin kışı nerede geçirdiği Ocak 1975’e kadar bilinmiyordu. O ay, Kanadalı zoolog Fred Urquhart’a gönüllü olarak yardım eden Kenneth Brugger ile Catalina Aguado (sonradan Trail) ilk koloniyi buldu.

Monarch butterfly migrationKartı aç

MerakGöç

Her yıl bir milyonu aşkın gnu, yüz binlerce zebra ve ceylanla birlikte Tanzanya’daki Serengeti ile Kenya’daki Masai Mara arasında büyük bir daire çizer; yağmurların yeşerttiği taze otların peşinden gider.

Sürülerin sabit bir rotası yoktur; izledikleri yol her yıl yağmura göre değişir. Yılın başında Serengeti’nin güneyinde birkaç hafta içinde yüz binlerce yavru doğar. Ovalar kurudukça sürüler kuzeye ve batıya ilerler, yaz ortasında Kenya’daki Mara’ya varır, kısa yağmurlar başlayınca da güneye döner. Yolculuğun en tehlikeli anı Mara Nehri’nin geçişidir. 2017’de yayımlanan bir araştırmaya göre burada her yıl ortalama 6.250 gnu boğuluyor. Toplam 1.100 tonu bulan leşler balıkları, timsahları ve akbabaları besliyor, nehri yıllarca gübreliyor. Otlayan sürüler de otlakların sağlıklı kalmasını sağlıyor.

Great wildebeest migrationKartı aç

MerakGöç

Grand Teton Ulusal Parkı’nın Amerika antilopları (pronghorn), yaz otlaklarıyla Wyoming’deki Yukarı Green River Havzası’nda bulunan kışlakları arasında 240 kilometreye (150 mil) kadar yol alır. Çok eski olan bu göç yolunu bugün karayolları, çitler ve yeni yapılar kesiyor.

Amerika antilobu antilopa benzer ama gerçek bir antilop değildir; yalnızca Kuzey Amerika’da yaşamış bir ailenin bugün hayatta kalan tek türüdür. Saatte 88 kilometreye kadar koşabilir; karada ondan hızlı olan tek hayvan çitadır. Ama pek zıplamaz: önüne çit çıkınca altından geçebileceği bir boşluk arar, bu yüzden sık örülmüş tel çitler yolu tümüyle kapatabilir. Göç yolunun daraldığı Trappers Point’te arkeologlar, yaklaşık 6.000 yıl önce yapılmış antilop avlarının kalıntılarını buldu. ABD Orman Servisi 2008’de bu güzergâhı “Path of the Pronghorn” (Pronghorn Yolu) adıyla ülkenin federal düzeyde korunan ilk yaban hayatı göç koridoru ilan etti. 2012’de Pinedale yakınlarında 191 numaralı karayolunun üstüne ve altına yapılan geçitler, sürülere yolu güvenle aşma imkânı verdi.

Path of the PronghornKartı aç

MerakBilim

Dünya’daki ağaç sayısı, Samanyolu’ndaki yıldızlardan fazladır: yaklaşık 3 trilyon ağaca karşılık galaksimizde tahminen 100 ila 400 milyar yıldız var.

Ağaç sayısı, ekolog Thomas Crowther’ın yönettiği ve 2015’te Nature dergisinde yayımlanan bir çalışmadan gelir. O sırada Yale Üniversitesi’nde bulunan ekip, orman yoğunluğuna ilişkin 400.000’den fazla arazi ölçümünü uydu görüntüleriyle birleştirdi ve yaklaşık 3,04 trilyon ağaç, yani yaşayan her insan için 420 kadar ağaç hesapladı. Yalnızca uydu görüntülerine dayanan önceki tahminler bu sayıyı 400 milyar dolayında gösteriyordu. Çalışma kayıpları da ortaya koydu: her yıl yaklaşık 15 milyar ağaç kesiliyor ve insan uygarlığının başlangıcından bu yana Dünya’daki ağaç sayısı yüzde 46 kadar azaldı.

Ikigai DailyKartı aç

MerakBilim

Nal yengecinin kanı, bakterilerden kalan zehirli maddelerin en küçük izinde bile pıhtılaşır. 1970’lerden beri bu kandan elde edilen LAL adlı özüt, iğneyle verilen ilaçların ve tıbbi implantların bu maddeleri içermediğini doğrulamak için kullanılır.

Nal yengeçleri aslında gerçek yengeç değildir; örümceklere ve akreplere daha yakındırlar. Kanları mavidir, çünkü oksijeni bakır içeren hemosiyanin adlı bir molekülle taşır. 1956’da Amerikalı bilim insanı Frederik Bang, bakterilerin bu kanı jöle gibi pıhtılaştırdığını keşfetti. Buna yol açan endotoksinler, bazı bakterilerin dış zarından kopan parçalardır ve kana karışırsa tehlikeli ateşe yol açabilir. LAL, Limulus amebocyte lysate’in kısaltmasıdır ve yengecin kan hücrelerinden elde edilen özüt demektir; ABD’de 1977’de onaylandı. Bunun için yabani yengeçlerin kanı alınıyor ve araştırmalara göre bu yengeçlerin yüzde 30 kadarı sonradan ölebiliyor. Rekombinant faktör C adlı yapay bir alternatif 2003’ten beri satılıyor; ilaç testlerinin kurallarını belirleyen resmî kitaplardan Avrupa Farmakopesi onu 2016’da, ABD Farmakopesi de 2025’te kabul etti.

Ikigai DailyKartı aç

Sıradaki kartİrlanda’daki Newgrange, MÖ 3100 dolaylarında yapılmış büyük bir taş mezardır; Stonehenge’den de Gize’deki Büyük Piramit’ten de eskidir. Her yıl kış gündönümü sıralarında doğan güneşin ışığı, uzun koridorundan geçerek iç odasına ulaşır.Devam et →

Ekim 2022’de daha birkaç aylık bir kıyı çamurçulluğu, Alaska’dan Tazmanya’ya hiç mola vermeden uçtu. 13.560 kilometrelik yolu 11 günde, yemek, su ya da dinlenmek için bir kez bile konmadan tamamladı.

Kartın devamı

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Buradan devam edebilirsiniz.

Doğu Kuzey Amerika’nın kral kelebekleri her sonbahar Kanada ve ABD’den orta Meksika’nın dağlarına 4.800 kilometreye varan bir yol uçar. Ama bu yolu baştan sona gidip dönen tek bir kelebek yoktur; yıllık döngüyü yaklaşık dört kuşak birlikte tamamlar.

Her yıl bir milyonu aşkın gnu, yüz binlerce zebra ve ceylanla birlikte Tanzanya’daki Serengeti ile Kenya’daki Masai Mara arasında büyük bir daire çizer; yağmurların yeşerttiği taze otların peşinden gider.

Grand Teton Ulusal Parkı’nın Amerika antilopları (pronghorn), yaz otlaklarıyla Wyoming’deki Yukarı Green River Havzası’nda bulunan kışlakları arasında 240 kilometreye (150 mil) kadar yol alır. Çok eski olan bu göç yolunu bugün karayolları, çitler ve yeni yapılar kesiyor.

Dünya’daki ağaç sayısı, Samanyolu’ndaki yıldızlardan fazladır: yaklaşık 3 trilyon ağaca karşılık galaksimizde tahminen 100 ila 400 milyar yıldız var.

Nal yengecinin kanı, bakterilerden kalan zehirli maddelerin en küçük izinde bile pıhtılaşır. 1970’lerden beri bu kandan elde edilen LAL adlı özüt, iğneyle verilen ilaçların ve tıbbi implantların bu maddeleri içermediğini doğrulamak için kullanılır.