Fransa’daki Lascaux Mağarası’nın 17.000 yıllık resimleri 1963’te ziyarete kapatıldı. Binlerce ziyaretçinin nefesi, vücut ısısı ve lambalar, duvarlarda küf ve alg üremesine yol açmıştı.

Dordogne, Fransa, 1963

Kartın devamı

Mağarayı 12 Eylül 1940’ta dört genç buldu. 18 yaşındaki Marcel Ravidat, devrilmiş bir ağacın açtığı çukura rastladı ve Jacques Marsal, Georges Agnel ve Simon Coencas’la birlikte geri döndü. İçeride yüzlerce hayvan resmi vardı; çoğu at, geyik ve bugün soyu tükenmiş iri bir yabani sığır olan yaban öküzüydü. Kazıma resimlerle birlikte mağarada, yaklaşık 17.000 ile 22.000 yıl önce yapılmış 6.000’e yakın figür bulunur. Lascaux 1948’de ziyarete açıldı; 1955’te günde yaklaşık 1.200 kişi mağarayı geziyordu. Ziyaretçilerin getirdiği karbondioksit ve nem duvarlara zarar verdi ve mağara 1963’te kapatıldı. Bugün ziyaretçiler yakındaki birebir kopyaları geziyor: 1983’te açılan Lascaux II ile 2016’da açılan daha büyük Lascaux IV.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Conservation (Lascaux)

İlgili kaynak: Lascaux

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakTarih

Griot, Batı Afrika’da hem hikâye anlatıcısı hem müzisyen olan, toplumunun tarihini de ezberinde taşıyan kişidir.

Manding dillerinde griota jeli ya da jali, Volofçada ise gewel denir. Bu gelenek, 13. yüzyılda Sundiata Keita’nın kurduğu Mali İmparatorluğu’na bağlanır: Sundiata Destanı’nda griot Balla Fasséké genç krala danışmanlık eder. Soyunu ona dayandıran Kouyaté griot ailesi bugün de sahneye çıkar. Bu görev genellikle griot aileleri içinde kuşaktan kuşağa geçer. Bir griot soy kütüklerini, tarihleri ve övgü şarkılarını ezberler; bunları çoğu zaman 21 telli bir arp-lavta olan kora, ahşap bir ksilofon olan balafon ya da küçük bir lavta olan ngoni eşliğinde seslendirir. Griotlar hükümdarlara danışmanlık etmiş, anlaşmazlıklarda arabuluculuk yapmış, kimin kimle akraba olduğunu bilen toplumsal hafıza olmuştur.

The Metropolitan Museum of ArtKartı aç

MerakSanat

Ultramarin, Orta Çağ ve Rönesans ressamlarının kullandığı en derin maviydi. Afganistan’ın ücra bir vadisinde çıkarılan lapis lazuli taşı öğütülerek yapılırdı ve kimi zaman altın kadar pahalıya gelirdi.

Taş neredeyse tamamen Afganistan’ın kuzeydoğusundaki Sar-i-Sang madenlerinden çıkar, uzun ticaret yollarından geçerek Avrupa’ya ulaşırdı. Adı da buradan gelir: Latince ultramarinus “denizin ötesinden” demektir. Taşı boyaya dönüştürmek de zahmetliydi; lapis lazuli yalnızca öğütüldüğünde soluk, grimsi bir mavi verir. Rönesans’ta resim ısmarlayan varlıklı kişiler, ressamın ne kadar ultramarin kullanacağını çoğu zaman sözleşmeye yazdırırdı; ressamlar da bu boyayı Meryem Ana’nın giysisi gibi en önemli ayrıntılara saklardı. 1824’te bir Fransız kurumu, yapay ultramarin üretene 6.000 frank ödül vaat etti. Jean-Baptiste Guimet 1826’da bir yöntem geliştirdi, Alman kimyager Christian Gmelin de kendi yöntemini 1828’de yayımladı. Ucuz sentetik ultramarin kısa sürede ressam boyalarında doğal taşın yerini aldı.

Sanat tarihi (ultramarine / lapis lazuli)Kartı aç

DinginlikSanat

Bizans kiliselerinin mozaikleri, içine altın varak gömülmüş binlerce küçük cam parçasından yapılırdı. Ustalar bu parçaları birbirinden biraz farklı açılarla yerleştirirdi; böylece parçalar mum ve kandil ışığını yakalar, siz yürüdükçe duvarlar ışıldardı.

Mozaiği oluşturan her küçük parçaya tessera denir. Altın bir tessera yapmak için ustalar camın üstüne ince bir altın varak serer, üstünü de ince bir cam tabakasıyla örterdi; böylece altın camın içinde kalır, aşınmazdı. Günümüze ulaşan en ünlü örnekler, İtalya’nın Ravenna kentinde 547’de kutsanan San Vitale Bazilikası’ndadır; buradaki mozaikler İmparator I. Justinianus’u ve İmparatoriçe Theodora’yı saray halkıyla birlikte gösterir. San Vitale, Ravenna’nın UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki sekiz erken dönem Hristiyan yapısından biridir. İstanbul’da Ayasofya’nın ve Kariye’nin (Khora Kilisesi) mozaiklerinde de aynı altınlı cam tekniği kullanılmıştır.

Byzantine art (Ravenna mosaics)Kartı aç

DinginlikSanat

Kells Kitabı, yaklaşık MS 800’de hazırlanmış, dört İncil’in Latince bir kopyasıdır. Sayfaları, özenle hazırlanmış mürekkep ve boyalarla yapılmış sık, renkli süslemelerle doludur.

Kitabı, Aziz Columba’nın kurduğu manastır topluluğunun keşişleri yaptı. Çalışmaya büyük olasılıkla İskoçya açıklarındaki Iona adasında başlandı; Viking akınları keşişleri İrlanda’daki Kells’e göçe zorlayınca iş orada sürdü. Günümüze ulaşan 340 yaprak, yani 680 sayfa, 1661’de Dublin’deki Trinity College’a bağışlandı. Kitap 1953’ten bu yana dört ayrı cilttir; bunlardan biri her zaman sergidedir ve açık duran sayfa 12 haftada bir değiştirilir. Boyalar üzerine yapılan incelemelerde kırmızı ve sarı aşı boyası, bakırdan elde edilen bir yeşil, mavi için çivit otu, mor için de bir liken boyası bulundu. Eskiden kullanıldığı sanılan lapis lazuli de altın da yoktur; çivit otu ve liken, kitabın bugünkü İskoçya’da yapıldığını düşündürüyor.

Medieval manuscripts (Book of Kells)Kartı aç

MerakSanat

Endonezya’nın Muna Adası’ndaki Liang Metanduno mağarasında bulunan bir el izi en az 67.800 yıllık; bugüne kadar tarihlenen en eski mağara sanatı bu. Biri elini kayaya dayamış, çevresine boya püskürtmüş; kayada elin boyasız silueti kalmış.

Endonezyalı ve Avustralyalı araştırmacılardan oluşan ekip, buluşu Ocak 2026’da Nature dergisinde yayımladı. Boyanın üzerinde zamanla oluşmuş ince mineral kabuğu, uranyumun yavaş bozunmasına dayanan bir yöntemle tarihlendirdiler. Kabuk yalnızca en düşük yaşı verir, yani el izi daha da eski olabilir. Parmak uçları bilerek inceltilmiş; bu üslup başka yalnızca yakındaki Sulawesi Adası’nda görülür. Ekip bu yüzden izi modern insana, yani Homo sapiens’e bağlıyor. Bu doğruysa türümüz o tarihte, Avustralya’ya giden olası yolun üzerindeki bu adalara ulaşmıştı. En eski mağara sanatı sayılan önceki örnekler, İspanya’daki 64.000 yılı aşkın ve çoğu zaman Neandertallere bağlanan resimlerdi. Bazı bilim insanları uranyum tarihlemesinin yaşları olduğundan fazla gösterebileceği uyarısında bulunuyor.

Cave artKartı aç

Sıradaki kartBizans kiliselerinin mozaikleri, içine altın varak gömülmüş binlerce küçük cam parçasından yapılırdı. Ustalar bu parçaları birbirinden biraz farklı açılarla yerleştirirdi; böylece parçalar mum ve kandil ışığını yakalar, siz yürüdükçe duvarlar ışıldardı.Devam et →

Fransa’daki Lascaux Mağarası’nın 17.000 yıllık resimleri 1963’te ziyarete kapatıldı. Binlerce ziyaretçinin nefesi, vücut ısısı ve lambalar, duvarlarda küf ve alg üremesine yol açmıştı.

Kartın devamı

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Buradan devam edebilirsiniz.

Griot, Batı Afrika’da hem hikâye anlatıcısı hem müzisyen olan, toplumunun tarihini de ezberinde taşıyan kişidir.

Ultramarin, Orta Çağ ve Rönesans ressamlarının kullandığı en derin maviydi. Afganistan’ın ücra bir vadisinde çıkarılan lapis lazuli taşı öğütülerek yapılırdı ve kimi zaman altın kadar pahalıya gelirdi.

Bizans kiliselerinin mozaikleri, içine altın varak gömülmüş binlerce küçük cam parçasından yapılırdı. Ustalar bu parçaları birbirinden biraz farklı açılarla yerleştirirdi; böylece parçalar mum ve kandil ışığını yakalar, siz yürüdükçe duvarlar ışıldardı.

Kells Kitabı, yaklaşık MS 800’de hazırlanmış, dört İncil’in Latince bir kopyasıdır. Sayfaları, özenle hazırlanmış mürekkep ve boyalarla yapılmış sık, renkli süslemelerle doludur.

Endonezya’nın Muna Adası’ndaki Liang Metanduno mağarasında bulunan bir el izi en az 67.800 yıllık; bugüne kadar tarihlenen en eski mağara sanatı bu. Biri elini kayaya dayamış, çevresine boya püskürtmüş; kayada elin boyasız silueti kalmış.