Çin porseleni, Avrupa’da kimse yapamadığı için yüzyıllarca çok değerliydi; İngilizcede kaliteli sofra takımına hâlâ “china” denmesi bundandır. Sır 1708’de Saksonya’da çözüldü: Altın yapsın diye tutsak edilen simyacı Johann Friedrich Böttger, bilgin Ehrenfried Walther von Tschirnhaus’la birlikte Avrupa’nın ilk porselenini yaptı.

History of ceramics (porcelain)

Kartın devamı

Böttger, sıradan metali altına çevirebileceğini iddia etmişti; bu yüzden Saksonya Prensi ve Lehistan Kralı Güçlü August onu 1701’den itibaren gözetim altında tutup çalıştırdı. Buluş ortak bir emeğin ürünüydü. Tschirnhaus uzun süredir yerel kil ve minerallerle, bu arada gerçek sert porselenin temel maddesi olan beyaz kil, yani kaolinle deneyler yapıyordu; ama Ekim 1708’de ansızın öldü. Onun notlarından yararlandığı anlaşılan Böttger, bir hafta içinde krala porselen yapabileceğini bildirdi. Üretim 1710’da, “beyaz altın” denen bu malzemenin sırrını rakip saraylardan saklamak için Meissen’deki Albrechtsburg Şatosu’nda başladı.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: History of ceramics (porcelain)

İlgili kaynak: Porselen

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakSanat

Özgürlük Heykeli 1886’da açıldığında yeni bakırın parlak kızıl kahverengisindeydi. Bugünkü ünlü yeşil rengi, bakır hava ve nemle tepkimeye girdikçe yaklaşık otuz yılda oluşan ince bir tabakadan, yani patinadan gelir.

Heykeli Fransız heykeltıraş Frédéric Auguste Bartholdi tasarladı; Fransız halkının Amerika Birleşik Devletleri’ne armağanıdır. İçindeki demir iskeletin tasarımı ise Gustave Eiffel’e aittir. Dış yüzey, yalnızca 2,4 milimetre kalınlığında, yani üst üste konmuş iki bozuk para kadar ince bakır levhalardan oluşur; levhalar elde dövülerek biçimlendirildi. Bakır yağmur, deniz havası ve şehrin dumanıyla tepkimeye girdikçe üzerinde yeşil bir bakır tuzları tabakası oluştu. ABD Ulusal Park Servisi’ne göre heykelin tamamen yeşile dönmesi yaklaşık otuz yıl sürdü. Bu tabaka bir bozulma değildir: Yüzeyi kaplayarak alttaki bakırı daha fazla aşınmaktan korur.

Metallurgy (Statue of Liberty)Kartı aç

MerakSanat

Bir fotoğraf makinesiyle çekilip günümüze ulaşan en eski görüntü, Nicéphore Niépce’in Fransa’daki Le Gras adlı evinin üst kat penceresinden görünen bulanık bir çatı manzarasıdır. 1826 ya da 1827’de çekilen bu fotoğraf için saatler, belki de günler süren bir pozlama gerekti.

Niépce kendi yöntemine “güneşle yazı” anlamında heliografi adını verdi. Kalay alaşımından bir levhayı, ışık gördükçe sertleşen doğal bir asfalt olan Judea bitümüyle kapladı ve pencereye doğru çevrilmiş basit bir karanlık kutuya, yani camera obscuraya yerleştirdi. Işığın düştüğü yerlerde bitüm sertleşti; kalan kısmı lavanta yağı ile beyaz neft karışımıyla yıkandı ve geriye görüntü kaldı. Güneş binaların iki yanına da vurduğu için pozlamanın uzun sürdüğü bellidir: Geleneksel tahmin sekiz saat kadardır, ama yöntemi yeniden deneyen günümüz araştırmacılarından biri birkaç gün sürmüş olması gerektiği sonucuna vardı. Levha bugün Teksas’ın Austin kentindeki Harry Ransom Center’da, oksijensiz, kapalı bir kutuda saklanıyor.

History of photography (Niépce)Kartı aç

MerakTarih

Leonardo da Vinci (1452–1519) defterlerini icatlarla doldurdu: uçan makineler, bir paraşüt, zırhlı bir savaş aracı, dev bir taş köprü. Bunların pek azı o yaşarken yapıldı; birçoğu da dönemin malzemeleriyle zaten çalışamazdı.

Leonardo neredeyse her gün not tuttu; binlerce sayfası günümüze ulaştı. Bu sayfalarda anatomi, ırmaklar ve kuşların uçuşu, alışveriş listeleriyle yan yana durur. 1505 dolaylarında yazdığı ve bugün Torino’da bulunan kısa Kuşların Uçuşu Üzerine Kodeks’te kuşların havayı nasıl kullandığını inceledi, onları taklit edecek makineler çizdi. Bazı fikirleri sonradan denendi. 2000’de İngiliz paraşütçü Adrian Nicholas, Leonardo’nun piramit biçimli tasarımına göre yapılan bir paraşütle güvenle yere indi. Leonardo 1502’de Osmanlı padişahı II. Bayezid’e, Haliç’in üzerinden tek bir kemerle geçen 240 metrelik bir taş köprü önermişti. Köprü hiç yapılmadı; ama 2001’de bu tasarımın küçültülmüş ahşap bir örneği Norveç’in Ås kentinde yaya köprüsü olarak açıldı. 2019’da MIT’den mühendisler de tasarımın ölçekli bir modelini yaparak köprünün ayakta kalabileceğini gösterdi.

Ikigai DailyKartı aç

MerakTarih

Neil Armstrong 20 Temmuz 1969’da Ay’dan telsizle “Houston, burası Sükûnet Üssü. Kartal indi” dediğinde, sesi Dünya’ya yaklaşık 1,3 saniye sonra ulaştı. Radyo dalgaları ışık hızıyla yol alır, Ay ise Dünya’dan yaklaşık 384.000 km uzaktadır.

Kartal, Armstrong ile Buzz Aldrin’i Ay yüzeyine indiren Ay modülünün adıydı. Işık, dolayısıyla radyo dalgaları da saniyede 300.000 km’ye yakın yol alır. Ay’ın ortalama uzaklığı 384.400 km kadar olduğu için sinyalin bir yöne gitmesi yaklaşık 1,28 saniye sürer. Bu yüzden Houston’daki Görev Kontrol Merkezi’yle yapılan konuşmalarda her cevap, kaçınılmaz olarak 2,6 saniye kadar gecikmeyle geliyordu. Sinyalleri Kaliforniya’daki Goldstone ile Avustralya’daki Honeysuckle Creek ve Parkes istasyonlarının dev çanak antenleri aldı. İlk adımların en net televizyon görüntüleri Avustralya’dan geldi ve yayını tahminen 600 milyon kişi canlı izledi. Astronotlar Ay’dan ayrılmadan önce yüzeye, ışığı geldiği yöne geri yansıtan bir panel yerleştirdi. Bilim insanları bugün de bu panele lazer gönderip ışığın dönüş süresini ölçüyor; Ay’ın Dünya’dan her yıl yaklaşık 3,8 cm uzaklaştığını bu ölçümler sayesinde biliyoruz.

Ikigai DailyKartı aç

MerakTarih

Magna Carta (Latince “Büyük Ferman”), İngiltere Kralı John’un isyancı baronlarla barışmak için 15 Haziran 1215’te Thames kıyısındaki Runnymede’de mühürlediği belgedir. Belge, hızlı işleyen bir adalet ve keyfî tutuklamaya karşı güvence vaat ediyor, kralın yetkilerine yazılı sınırlar koyuyordu.

Barış uzun sürmedi. İki taraf da sözünü tutmadı; Papa III. Innocentius Ağustos 1215’te fermanı geçersiz ilan etti ve Birinci Baronlar Savaşı başladı. John 1216’da ölünce, dokuz yaşındaki oğlu III. Henry adına ülkeyi yöneten danışmanlar belgenin kısaltılmış bir hâlini yeniden yayımladı. Ferman 1217’de ve 1225’te yeniden ilan edildi; 1297’de Kral I. Edward onu İngiliz yasalarının bir parçası yaptı. 1215 metnindeki en ünlü madde olan 39. maddeye göre hiçbir özgür insan, dengi olan kişilerin yasaya uygun kararı ya da ülkenin yasaları olmadan hapsedilemez, haklarından yoksun bırakılamazdı. 1215 fermanının dört nüshası bugüne ulaştı: ikisi British Library’de, biri Lincoln Kalesi’nde, biri de Salisbury Katedrali’nde. Üç maddesi, 1297’deki hâliyle İngiltere ve Galler’de hâlâ yürürlüktedir.

Ikigai DailyKartı aç

Sıradaki kartSemadirek Kanatlı Zaferi, MÖ 190 dolaylarında yontulmuş bir Yunan mermer heykelidir ve zafer tanrıçası Nike’yi bir savaş gemisinin pruvasına konarken gösterir. Başını ve iki kolunu yitirmiş olsa da Louvre’un en çok hayranlık uyandıran eserlerinden biridir.Devam et →

Kartın devamı

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Buradan devam edebilirsiniz.

Özgürlük Heykeli 1886’da açıldığında yeni bakırın parlak kızıl kahverengisindeydi. Bugünkü ünlü yeşil rengi, bakır hava ve nemle tepkimeye girdikçe yaklaşık otuz yılda oluşan ince bir tabakadan, yani patinadan gelir.

Leonardo da Vinci (1452–1519) defterlerini icatlarla doldurdu: uçan makineler, bir paraşüt, zırhlı bir savaş aracı, dev bir taş köprü. Bunların pek azı o yaşarken yapıldı; birçoğu da dönemin malzemeleriyle zaten çalışamazdı.

Neil Armstrong 20 Temmuz 1969’da Ay’dan telsizle “Houston, burası Sükûnet Üssü. Kartal indi” dediğinde, sesi Dünya’ya yaklaşık 1,3 saniye sonra ulaştı. Radyo dalgaları ışık hızıyla yol alır, Ay ise Dünya’dan yaklaşık 384.000 km uzaktadır.