Leonardo da Vinci, İtalyancada “dumanlanmış” anlamına gelen sfumato tekniğini doruğa taşıdı: Tonları öyle yavaş yavaş birbirine geçirdi ki keskin çizgi kalmaz, ışık duman gibi gölgeye karışır.

Painting technique (sfumato)

Kartın devamı

Leonardo’nun bu etkiyi “çizgisiz, sınırsız, duman gibi” bir geçiş olarak tarif ettiği sıkça aktarılır. 2010’da Fransız araştırmacılar, boyaya dokunmadan kimyasını okumayı sağlayan X-ışını floresansı yöntemiyle, aralarında Mona Lisa’nın da bulunduğu Leonardo tablolarındaki yüzleri incelediler. Gölgelerin, bazısı milimetrenin binde biri ya da ikisi kalınlığında, her biri öncekinin kurumasını bekleyerek sürülmüş çok sayıda yarı saydam vernik katmanıyla oluşturulduğunu buldular. Leonardo portreye 1503 dolaylarında başladı ve yıllarca üzerinde çalışmayı sürdürdüğü anlaşılıyor. Etkinin en ünlü olduğu yer, ağzı ve gözlerinin çevresidir: Gülümsemenin köşeleri gölgede erir, bu yüzden baktıkça yüzündeki ifade değişiyormuş gibi gelir.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Painting technique (sfumato)

İlgili kaynak: Sfumato

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

DinginlikSanat

Bach 1723’te Leipzig’in başlıca kiliselerinin müzik yöneticisi oldu. Bu görev, yılda 60’a yakın pazar ve yortu günü için birer kantat demekti; kantat, koro, solistler ve orkestra için yazılan bir eserdir. İlk yılında, önceki eserlerinden uyarladığı birkaçı dışında, bunların çoğunu hafta hafta yeni baştan besteledi.

Bach’ın resmî unvanı “Thomaskantor”du, yani Aziz Thomas Okulu’nun müzik hocasıydı; bu görevi 1723’ten 1750’deki ölümüne kadar sürdürdü. Her kantatın o pazar okunacak Kutsal Kitap bölümlerine uyması gerekiyordu ve eser, Aziz Thomas ya da Aziz Nikolaus Kilisesi’ndeki ayin sırasında seslendiriliyordu. İlk yıllık döngüsü 30 Mayıs 1723’te başladı; yeni eserlerin yanı sıra Weimar’daki önceki görevinden kalma bazı kantatları da uyarlayıp yeniden seslendirdi. Advent ile Büyük Perhiz’de, yani Noel ve Paskalya öncesindeki sessiz dönemlerin büyük bölümünde kiliselerde kantat seslendirilmezdi. Okulun büyük öğrencileri koroda şarkı söyler, provalara ve partisyonların elle kopyalanmasına yardım ederdi. Oğlu Carl Philipp Emanuel ile eski bir öğrencisinin kaleme aldığı anma yazısı, beş tam yıllık kantat döngüsünden söz eder. Kantatlarından 200’den fazlası günümüze ulaştı; pek çoğu ise kayboldu.

Creative reflection based on Bach contextKartı aç

DinginlikSanat

John Cage’in 1952 tarihli 4′33″ adlı eserinde müzisyenler dört dakika otuz üç saniye boyunca hiçbir şey çalmaz; dinleyiciler bu sürede salonun kendi seslerini duyar.

Eserin ilk seslendirmesini piyanist David Tudor, 29 Ağustos 1952’de New York eyaletinde, Woodstock yakınlarındaki Maverick Konser Salonu’nda yaptı. Tudor piyanonun başına oturdu; üç bölümün her birine piyanonun kapağını kapatarak başladı, kapağı açarak bitirdi. Cage’in anlattığına göre birinci bölümde dışarıda rüzgâr ağaçları hışırdattı, ikinci bölümde çatıya yağmur damladı, üçüncüsünde ise seyirciler homurdandı, bazıları salonu terk etti. Cage’i bu esere iki şey götürmüştü: Robert Rauschenberg’in bembeyaz tabloları ve 1951’de Harvard’da, sesi neredeyse tamamen yutan yankısız bir odaya yaptığı ziyaret. Orada bile iki ses duymuş, bunların sinir sistemiyle kan dolaşımı olduğunu öğrenmişti. Buradan gerçek sessizliğin var olmadığı sonucuna vardı.

MoMAKartı aç

MerakTarih

Griot, Batı Afrika’da hem hikâye anlatıcısı hem müzisyen olan, toplumunun tarihini de ezberinde taşıyan kişidir.

Manding dillerinde griota jeli ya da jali, Volofçada ise gewel denir. Bu gelenek, 13. yüzyılda Sundiata Keita’nın kurduğu Mali İmparatorluğu’na bağlanır: Sundiata Destanı’nda griot Balla Fasséké genç krala danışmanlık eder. Soyunu ona dayandıran Kouyaté griot ailesi bugün de sahneye çıkar. Bu görev genellikle griot aileleri içinde kuşaktan kuşağa geçer. Bir griot soy kütüklerini, tarihleri ve övgü şarkılarını ezberler; bunları çoğu zaman 21 telli bir arp-lavta olan kora, ahşap bir ksilofon olan balafon ya da küçük bir lavta olan ngoni eşliğinde seslendirir. Griotlar hükümdarlara danışmanlık etmiş, anlaşmazlıklarda arabuluculuk yapmış, kimin kimle akraba olduğunu bilen toplumsal hafıza olmuştur.

The Metropolitan Museum of ArtKartı aç

MerakEdebiyat

Fransız yazar Georges Perec’in La Disparition (1969) adlı romanında e harfi bir kez bile geçmez; bu bilinçli bir tercihtir. Roman, Raymond Queneau ile François Le Lionnais’nin 1960’ta kurduğu Oulipo’dan çıktı: Kendilerine böyle yazma kuralları koyan yazar ve matematikçilerden oluşan bir topluluk.

Belirli bir harf kullanılmadan yazılan metne lipogram denir. Fransızcada en sık kullanılan harf e’dir; tanımlıklarda, fiil eklerinde ve sayısız gündelik sözcükte geçer. Bu yüzden onsuz yazmak tek bir kurnazlıkla değil, cümleleri sürekli yeniden kurarak mümkün olur. Romanın adı “Kayboluş” anlamına gelir; olay örgüsü de kaybolan bir şeyin çevresinde döner. Oulipo, Fransızca Ouvroir de littérature potentielle, yani “potansiyel edebiyat atölyesi” adının kısaltmasıdır; üyeleri matematiksel ve dilsel kurallarla yazıyı alışkanlığın götürmeyeceği yerlere zorlamak istiyordu. Gilbert Adair’in 1994’te yayımlanan İngilizce çevirisi A Void’de de e harfi geçmez. Başka çevirmenler kendi dillerinde kaçınması en zor harfi seçti: İspanyolca çeviride a, Rusça çeviride о harfi hiç yoktur.

OulipoKartı aç

DinginlikSanat

Kintsugi, kırık seramiği lakeyle yapıştırıp çatlakları altın, gümüş ya da platin tozuyla kaplayan Japon onarım sanatıdır. Böylece çatlaklar gizlenmez; parıldayarak kabın hikâyesinin bir parçası olur.

Onarımda kullanılan lake urushi’dir, yani Japon lake ağacının özsuyu. Nemli ortamda yavaş sertleşir; tek bir onarım, metal tozu sürülmeden önce haftalarca süren yapıştırma, doldurma ve parlatma gerektirebilir. Sık anlatılan ama kanıtlanmamış bir hikâyeye göre zanaatin kökeni 15. yüzyılın sonuna uzanır: Şogun Ashikaga Yoshimasa çatlak bir Çin çay kâsesini onarılsın diye Çin’e gönderir, kâse sade metal zımbalarla tutturulmuş olarak geri gelir; bunun üzerine Japon ustalar daha güzel bir yol arar. Kintsugi, çay töreniyle ve sadeliğe, eskimişliğe, kusura değer veren wabi-sabi anlayışıyla birlikte gelişti. Onarılmış bazı kâseler, zamanla hiç kırılmamış olanlardan daha değerli sayıldı.

Smithsonian Institution / New Orleans Museum of ArtKartı aç

Sıradaki kartBir fotoğraf makinesiyle çekilip günümüze ulaşan en eski görüntü, Nicéphore Niépce’in Fransa’daki Le Gras adlı evinin üst kat penceresinden görünen bulanık bir çatı manzarasıdır. 1826 ya da 1827’de çekilen bu fotoğraf için saatler, belki de günler süren bir pozlama gerekti.Devam et →

Leonardo da Vinci, İtalyancada “dumanlanmış” anlamına gelen sfumato tekniğini doruğa taşıdı: Tonları öyle yavaş yavaş birbirine geçirdi ki keskin çizgi kalmaz, ışık duman gibi gölgeye karışır.

Kartın devamı

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Buradan devam edebilirsiniz.

John Cage’in 1952 tarihli 4′33″ adlı eserinde müzisyenler dört dakika otuz üç saniye boyunca hiçbir şey çalmaz; dinleyiciler bu sürede salonun kendi seslerini duyar.

Griot, Batı Afrika’da hem hikâye anlatıcısı hem müzisyen olan, toplumunun tarihini de ezberinde taşıyan kişidir.

Kintsugi, kırık seramiği lakeyle yapıştırıp çatlakları altın, gümüş ya da platin tozuyla kaplayan Japon onarım sanatıdır. Böylece çatlaklar gizlenmez; parıldayarak kabın hikâyesinin bir parçası olur.