Ikigai Daily
Menü
MerakBilgi

Yeni Zelanda sularında yaşayan küçük bir köpekbalığı türü olan rig köpekbalığı, elle tutulduğunda keskin tıkırtılar çıkarır. 2025’te kaydedilen bu sesler, bir köpekbalığının kendi ürettiği sesin belgelenen ilk örneği oldu.

Royal Society Open Science dergisi, 2025

OkyanusBilim

Kartın devamı

Pek çok kemikli balık, köpekbalıklarında bulunmayan ve içi gazla dolu bir kese olan yüzme kesesiyle homurtuya ya da davul sesine benzer sesler çıkarır; bu yüzden köpekbalıklarının uzun süre sessiz olduğu düşünüldü. Deniz biyoloğu Carolin Nieder’in Auckland Üniversitesi’nde yönettiği ekip, havuzlarda tutulan genç rig köpekbalıklarını kaydetti ve hayvanların yavaşça tutulduklarında tıkırdadığını gördü. Sesin özel bir organdan değil, köpekbalığının yassı, üst üste binen dişlerini birbirine vurmasından çıktığı sanılıyor. Tıkırtıların ne işe yaradığı henüz bilinmiyor; yakalanınca verilen bir irkilme tepkisi olabilir. Bulgular Mart 2025’te Royal Society Open Science dergisinde yayımlandı; araştırmacılar şimdi başka köpekbalıklarının da ses çıkarıp çıkarmadığını merak ediyor.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Royal Society Open Science (2025)

İlgili kaynak: Köpekbalığı
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakBilim

Ölüp okyanusun dibine batan bir balina, birbiri ardına gelen hayvan ve mikrop topluluklarını on yıllarca besleyebilir. Besinin kıt olduğu derinliklerde zengin bir besin adasına dönüşür.

Bilim insanları dibe çöken böyle bir balina leşine İngilizcede “whale fall” der. Leş aşama aşama tüketilir. Önce uyuyan köpek balıkları gibi leşçiler, birkaç aydan iki yıla kadar süren bir sürede yumuşak dokunun çoğunu temizler. Ardından solucanlar, kabuklular ve başka küçük canlılar kemiklere ve leşle zenginleşen çevredeki çamura yerleşir. On yıllarca sürebilen en uzun aşamada bakteriler kemiklerin içindeki yağları parçalar ve hidrojen sülfür açığa çıkarır. Başka bakteriler bu kimyasaldan enerji üretir; bu bakterileri vücutlarında taşıyan midyeler ve öteki çift kabuklular da onlar sayesinde yaşar. Böylece güneş ışığına hiç bağlı olmayan bir besin zinciri kurulur. Kemik yiyen Osedax solucanları ise 2002’de Kaliforniya açıklarında bir balina leşinde keşfedildi; kemiği sindiren bakterilerin yardımıyla kemiklerin içine oyuk açarlar.

Ikigai DailyKartı aç
DinginlikBilim

Kelp ormanları bitkilerden değil, soğuk kıyı sularında yetişen dev esmer alglerden oluşur. Birçok balığa, omurgasıza, foka ve deniz samuruna barınak olur.

Kelpler büyük esmer alglerdir. Kökleri yoktur; onun yerine kayaya pençe gibi tutunan bir tabanları vardır. Gazla dolu küçük keseler de yapraksı kısımlarını ışığa doğru ayakta tutar. Dev kelp günde 60 santimetreye kadar uzayabilir ve boyu 30 metreyi geçebilir; su yüzeyinde, bir ormanın ağaç tepeleri gibi bir örtü oluşturur. Kelp ormanları Kaliforniya ve Şili’den Güney Afrika’ya, Avustralya’ya ve Norveç’e kadar soğuk kıyılarda yetişir. Kuzey Pasifik’te deniz samurları, kelpleri kemiren deniz kestanelerini yiyerek bu ormanları korur. Samurların kürkleri için avlanıp yok edildiği yerlerde deniz kestaneleri çoğaldı ve ormanları çıplak kayalığa çevirdi.

NOAA Okyanus HizmetiKartı aç
MerakBilim

Mercanlar, resifleri oluşturan küçük deniz hayvanlarıdır. Bazı geceler koloniler yumurta ve spermlerini hep birlikte, aynı anda denize bırakır.

Bilim insanları bu olaya toplu yumurtlama der. Avustralya’daki Büyük Set Resifi’nde genellikle ekim ile aralık arasında, su ısındıktan sonra dolunaydan birkaç gece sonra yaşanır. Bırakım hava karardıktan sonra başlar ve pek çok tür aynı kısa zaman aralığında ürer. Dalgıçlar, suyun pembe ve turuncu küçük paketlerle dolduğunu, yukarı doğru yağan bir kar gibi göründüğünü anlatır. Hepsinin aynı anda bırakılması, avcıların yiyebileceğinden çok daha fazla yumurta demektir; farklı kolonilerden gelen yumurta ile spermin karşılaşma şansı da böylece artar. Döllenen yumurtalar larvaya dönüşür, günlerce ya da haftalarca sürüklendikten sonra resife tutunup yeni mercanlar oluşturur. Araştırmacılar, ısınan denizlerin bu zamanlamayı bozup bozmadığını inceliyor.

NOAA Okyanus HizmetiKartı aç
MerakOkyanus

Devasa kalamar, doğal ortamında, derin denizde ilk kez Mart 2025’te canlı olarak görüntülendi: yaklaşık 30 santimetre boyunda, neredeyse saydam bir yavru.

Görüntüyü 9 Mart 2025’te Schmidt Okyanus Enstitüsü’nün uzaktan kumandalı sualtı aracı SuBastian, Güney Atlantik’teki Güney Sandwich Adaları açıklarında, yaklaşık 600 metre derinlikte çekti. Türün bilim dünyasına tanıtılmasının üzerinden tam yüz yıl geçmişti. Devasa kalamar (Mesonychoteuthis hamiltoni), daha çok bilinen dev kalamardan ayrı bir türdür: Boyu daha kısa, ama çok daha ağırdır. Bugüne dek tartılan en büyük örnek 2007’de Ross Denizi’nde yakalandı ve 495 kilogramdı; bu da onu bilinen en ağır omurgasız yapıyor. Yaklaşık 27 santimlik gözleri, ölçülmüş en büyük hayvan gözleridir. 2025’e kadar bu kalamar yalnızca balinaların ve deniz kuşlarının midesinden çıkan kalıntılardan ve balıkçıların ölmek üzereyken yüzeye çektiği yetişkinlerden tanınıyordu.

Schmidt Ocean InstituteKartı aç
MerakOkyanus

2025’te Antarktika’dan dev bir buzdağı koptuğunda bilim insanları hemen bölgeye gitti ve yüzyıllardır buzun altında kalmış deniz tabanında canlılarla dolu bir dünya görüntüledi.

A-84 adlı buzdağı Ocak 2025’te Antarktika Yarımadası’ndaki George VI Buz Sahanlığı’ndan koptu. Yaklaşık 510 kilometrekarelik, kabaca Chicago büyüklüğünde bir buz kütlesiydi ve yüzyıllardır yüzen buzla örtülü bir deniz tabanını açığa çıkardı. Kısa süre sonra Schmidt Okyanus Enstitüsü’nün Falkor (too) adlı araştırma gemisi bölgeye ulaştı ve uzaktan kumandalı sualtı robotu SuBastian’ı suya indirdi. Robot iri mercanlar ve süngerler, buz balıkları, dev deniz örümcekleri, ahtapotlar ve hayalet gibi görünen bir denizanası buldu. Bazı hayvanlar o kadar büyüktü ki orada onlarca, belki yüzlerce yıldır büyüyor olmalıydılar. Güneş ışığı almayan bu yerde bu kadar canlı beklemeyen bilim insanları, besinin buzun altına okyanus akıntılarıyla taşındığını düşünüyor.

Schmidt Ocean Institute (2025)Kartı aç
Sıradaki kartColossal Biosciences şirketi 2025’te, soyu 10.000 yılı aşkın süre önce tükenmiş bir buzul çağı yırtıcısı olan korkunç kurda benzetilmiş üç yavru duyurdu. Yavrular aslında DNA’sında 20 değişiklik yapılmış gri kurtlardır.Devam et →