Ikigai Daily
Menü
MerakRastlantı

Yaygın bir hikâyeye göre dinamitin mucidi İsveçli Alfred Nobel, kendisini “ölüm tüccarı” diye anan, yanlışlıkla yayımlanmış bir ölüm ilanını okuyunca nasıl anılacağını değiştirmeye karar verdi. Tarihçiler bunun doğruluğundan emin değil. Belgelenmiş olan, servetinin büyük kısmını ödüllere bırakan 1895 tarihli vasiyetidir.

Tarih

TarihBiyografi

Kartın devamı

Nobel’in ödül fikri tek bir anda değil, yıllar içinde olgunlaştı. Servetini pek çok ülkedeki fabrikalarında üretilen dinamit ve öteki patlayıcılardan kazanmıştı; hayatının son yıllarında İsveçli silah üreticisi Bofors’u da satın aldı. Ocak 1893’te, bir süre sekreterliğini de yapmış olan dostu, Avusturyalı barış savunucusu Bertha von Suttner’e yazdığı mektupta Avrupa’da barış için çalışanlara verilecek bir ödülden söz etti. 27 Kasım 1895’te Paris’te imzaladığı son vasiyeti beş alan belirliyordu: fizik, kimya, tıp, edebiyat ve barış. Vasiyete göre kazananlar seçilirken milliyet hiç hesaba katılmayacaktı. Akrabaları vasiyete itiraz etti; ilk ödüller ancak 1901’de, Nobel’in ölümünden beş yıl sonra verilebildi.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Tarih

İlgili kaynak: Alfred Nobel
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakTarih

Tsutomu Yamaguchi iki atom bombasından da sağ kurtuldu. 6 Ağustos 1945’te iş için Hiroşima’daydı; ağır yanıklarla evine, Nagazaki’ye döndü ve üç gün sonra ikinci bomba atıldığında oradaydı.

O sırada 29 yaşında olan Yamaguchi, Mitsubishi’de petrol tankeri tasarlayan bir mühendisti. Hiroşima’da patlamanın tam altındaki noktadan yaklaşık üç kilometre uzaktaydı; patlama kulak zarlarını patlattı, bir süre gözlerini kör etti ve üst bedeninin sol yanını yaktı. Nagazaki’ye döndükten sonra 9 Ağustos’ta işbaşı yaptı; amirine Hiroşima’daki bombayı anlatırken ikinci patlamanın ışığı odayı doldurdu. Bu kez de merkeze yaklaşık üç kilometre uzaktaydı. Japon hükümeti 2009’da onu iki bombadan da sağ çıkan kişi olarak resmen tanıdı; bu statüyü alan tek kişi odur. Oysa 2006’da Birleşmiş Milletler’de gösterilen bir belgesel, iki bombayı da yaşamış yaklaşık 165 kişi saymıştı. Yamaguchi sonraki yıllarda nükleer silahlara karşı konuştu ve 2010’da 93 yaşında öldü.

Tsutomu YamaguchiKartı aç
MerakMüzik

Mısırlı şarkıcı Ümmü Gülsüm, “Doğu’nun Yıldızı” lakabıyla 20. yüzyıl Arap dünyasının en çok sevilen seslerinden biri oldu. Klasik Arap şiirini uzun doğaçlamalarla söylediği aylık radyo konserleri, bütün bölgede milyonları radyo başına toplardı.

1900’lerin başında Nil Deltası’ndaki bir köyde doğdu. Çocukken Kur’an okumayı öğrendi, imam olan babasının küçük topluluğunda dinî ezgiler söyledi; sahneye çıkabilmesi için erkek çocuk kılığına sokuldu. Bu eğitim, sonradan aşk şarkılarına taşıdığı süslü ve esnek okuyuşu biçimlendirdi. 1937’den itibaren her ayın ilk perşembesi, Arap dünyasının dört bir yanına canlı yayımlanan bir konser verdi. Dinleyicinin coşkusuna karşılık bir dizeyi yineleyip her seferinde farklı söylediği için tek bir şarkı bir saati aşabiliyordu; şarkıcıyla dinleyicinin birlikte kapıldığı bu coşkuya Arapçada tarab denir. Mısır’ın 1967 savaşındaki yenilgisinden sonra yurt içinde ve dışında konserler verip gelirini devlete bağışladı. 1975’te Kahire’deki cenazesine yaklaşık dört milyon kişinin katıldığı tahmin ediliyor.

Umm KulthumKartı aç
MerakTarih

Violet Jessop, 1911’de bir savaş gemisiyle çarpışan Olympic’te, 1912’de batan Titanic’te ve 1916’da batan Britannic’te çalışıyordu. Birbirinin kardeşi olan bu üç gemideki kazaların hepsinden sağ çıktı ve sonra da uzun yıllar denizde çalıştı.

Jessop 1887’de Arjantin’de İrlandalı bir ailenin kızı olarak doğdu ve yirmili yaşlarının başında kamarot olarak denize açıldı. Eylül 1911’de, HMS Hawke kruvazörü Olympic’e çarptığında bu gemide çalışıyordu; kimse ölmedi. Nisan 1912’de Titanic’te 16 numaralı filikaya binmesi emredildi ve bir subay ona bakması için bir bebek verdi. Birinci Dünya Savaşı sırasında hastane gemisi Britannic’te hemşire olarak görev yaptı; gemi Kasım 1916’da Ege Denizi’nde bir Alman mayınına çarptı. Jessop’un bindiği filika hâlâ dönen pervanelere doğru sürüklenince suya atladı ve başından yaralandı. Savaştan sonra yolcu gemilerinde çalışmayı sürdürdü ve 1950’de emekli olup Suffolk’taki Great Ashfield köyüne yerleşti.

Violet JessopKartı aç
MerakTarih

Abraham Lincoln’ün oğlu Robert bir gün Jersey City’de hareket eden trenle peron arasındaki boşluğa düştü ve onu bir yabancı yakasından tutup çekti: ünlü oyuncu Edwin Booth. Edwin’in kardeşi, daha sonra Başkan Lincoln’ü vuracaktı.

Robert Todd Lincoln olayı 1909’da The Century Magazine’in editörü Richard Watson Gilder’a yazdığı bir mektupta kendisi anlattı ve 1863 ya da 1864 yılında yaşandığını söyledi. Yataklı vagon için bilet beklerken kalabalık onu hareket etmeye başlayan trene doğru sıkıştırdı ve tren ile peron arasındaki boşluğa düştü. Bir el yakasından yakalayıp onu perona geri çekti. Robert dönüp baktığında, dönemin en ünlü Amerikalı oyuncusu Edwin Booth’u tanıdı. Nisan 1865’te Edwin’in küçük kardeşi John Wilkes Booth, Washington’daki Ford Tiyatrosu’nda Başkan Lincoln’ü vurdu. Edwin kimi kurtardığını General Grant’in kurmayındaki subaylardan Adam Badeau’dan öğrenmişti; bunun suikastten sonra ona biraz teselli verdiği söylenir.

TarihKartı aç
MerakTarih

On yedi yaşındaki Juliane Koepcke, 24 Aralık 1971’de bindiği uçak Peru üzerinde yıldırım çarpıp havada parçalanınca, koltuğuna bağlı hâlde yaklaşık üç kilometre yükseklikten yağmur ormanına düştü. Düşüşten sağ kurtuldu ve yardım bulana kadar on bir gün boyunca ormanda yol aldı.

LANSA’nın 508 sefer sayılı uçuşundaki 92 kişiden sağ kalan tek kişi oydu. Düşüşten sağ çıkan 14 kadar kişi daha vardı, ama yardım gelmeden öldüler; aralarında annesi, kuş bilimci Maria Koepcke de vardı. Juliane’nin köprücük kemiği kırılmış, kolu derin biçimde kesilmiş, dizindeki bir bağ kopmuş ve beyin sarsıntısı geçirmişti. Anne babası yağmur ormanında bir araştırma istasyonu işletiyordu ve babasının öğüdünü hatırladı: Suyu akış yönünde izle, çünkü akarsular insanlara götürür. On bir gün boyunca derelerde yürüyüp yüzerek ilerledi ve sonunda orman işçilerinin kullandığı bir barınağa ulaştı. İşçiler onu kanoyla güvenli bir yere götürdü. Werner Herzog’un da o uçakta yeri vardı, ama rezervasyonu son anda iptal edilmişti; Herzog yıllar sonra onunla birlikte Wings of Hope (Umudun Kanatları) belgeselini çekti. Juliane Koepcke daha sonra biyolog oldu.

LANSA Flight 508Kartı aç
Sıradaki kartEkim 1962’de, Küba Füze Krizi sırasında ABD savaş gemileri, Sovyet denizaltısı B-59’u yüzeye çıkarmak için işaret bombaları attı. Moskova’yla bağlantısı kesilen kaptan, gemideki nükleer torpidoyu kullanmayı düşündü. Denizaltı tugayının kurmay başkanı Vasili Arhipov onu yatıştırmaya yardım etti; ateş emri torpido ekibine hiç ulaşmadı.Devam et →