Mısırlı şarkıcı Ümmü Gülsüm, “Doğu’nun Yıldızı” lakabıyla 20. yüzyıl Arap dünyasının en çok sevilen seslerinden biri oldu. Klasik Arap şiirini uzun doğaçlamalarla söylediği aylık radyo konserleri, bütün bölgede milyonları radyo başına toplardı.

Umm Kulthum

Kartın devamı

1900’lerin başında Nil Deltası’ndaki bir köyde doğdu. Çocukken Kur’an okumayı öğrendi, imam olan babasının küçük topluluğunda dinî ezgiler söyledi; sahneye çıkabilmesi için erkek çocuk kılığına sokuldu. Bu eğitim, sonradan aşk şarkılarına taşıdığı süslü ve esnek okuyuşu biçimlendirdi. 1937’den itibaren her ayın ilk perşembesi, Arap dünyasının dört bir yanına canlı yayımlanan bir konser verdi. Dinleyicinin coşkusuna karşılık bir dizeyi yineleyip her seferinde farklı söylediği için tek bir şarkı bir saati aşabiliyordu; şarkıcıyla dinleyicinin birlikte kapıldığı bu coşkuya Arapçada tarab denir. Mısır’ın 1967 savaşındaki yenilgisinden sonra yurt içinde ve dışında konserler verip gelirini devlete bağışladı. 1975’te Kahire’deki cenazesine yaklaşık dört milyon kişinin katıldığı tahmin ediliyor.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Umm Kulthum

İlgili kaynak: Ümmü Gülsüm

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimGöç

1910’lardan 1970’lere uzanan Büyük Göç’te yaklaşık altı milyon Siyah Amerikalı, ABD’nin güneyinden kuzeyin, orta batının ve batının kentlerine taşındı. Bu göç çalışma hayatını, siyaseti, müziği ve aile yaşamını baştan biçimlendirdi.

İnsanlar, ırk ayrımını yasayla dayatan ve Güneyli Siyahların çoğunu oy kullanmaktan alıkoyan Jim Crow yasalarından, ırkçı şiddetten ve ortakçılıktan, yani ürünün bir payı karşılığında başkasının tarlasında çalışmanın getirdiği yoksulluktan kaçıyordu. Tarihçiler genellikle iki dalgadan söz eder: Birincisi, Birinci Dünya Savaşı kuzeydeki fabrikalarda işçi açığı yaratınca başladı ve yaklaşık 1916’dan 1940’a kadar sürdü; daha büyük olan ikinci dalga ise 1940’tan 1970’e kadar devam etti. Chicago, Detroit, New York ve Los Angeles’ta büyük Siyah toplulukları oluştu. Göçmenler Güney’in müziğini de beraberlerinde getirdi: Muddy Waters 1943’te Mississippi’den Chicago’ya taşındı ve elektrikli Chicago bluesunun doğuşuna katkıda bulundu. Kuzey’de de ayrımcılıkla karşılaştılar. Bunlardan biri, bankaların ve bir federal kurumun Siyahların yaşadığı mahalleleri konut kredisi için fazla riskli diye işaretlediği “redlining” uygulamasıydı.

The Great MigrationKartı aç

AzimMüzik

Amerikalı gospel şarkıcısı ve gitaristi Sister Rosetta Tharpe, 1940’larda, rock and roll’un adı bile konmadan önce elektro gitarı gür sesle ve ustalıkla çalıyordu. Çalışı ve sahnedeki coşkusu, ilk rock and roll müzisyenlerine ilham verdi.

Tharpe, annesiyle birlikte Pentekostal bir kilisede şarkı söyleyerek büyüdü. 1938’den itibaren gospeli gece kulüplerine ve plaklara taşıdı; bu, kiliseye gidenlerin bir kısmını şaşırttı. 1944’te kaydettiği “Strange Things Happening Every Day” adlı şarkı, 1945’te Billboard’un Siyah müzik listesinde ikinci sıraya çıktı ve çoğu zaman ilk rock and roll kayıtlarından biri sayılır. 1947’de Georgia’nın Macon kentinde 14 yaşındaki Little Richard’ı şarkı söylerken duydu ve konserini onunla açtı; bu, Little Richard’ın ücret aldığı ilk sahneydi. Johnny Cash de çocukken en sevdiği şarkıcının o olduğunu söylerdi. Mayıs 1964’te Manchester’da kullanılmayan bir tren istasyonunun peronunda, yağmur altında İngiliz televizyonu için çaldı. 2018’de Rock and Roll Şöhretler Müzesi’ne alındı.

Sister Rosetta TharpeKartı aç

AzimMüzik

Delta blues, 20. yüzyılın başlarında Mississippi Deltası’ndaki Afroamerikanlar arasında doğan, gitarla ve sesle yapılan blues’tur. İş şarkılarından, tarlada çalışanların birbirine seslendiği ezgilerden ve hikâye anlatma geleneğinden beslendi; sonraki blues’u, rock’ı ve popüler müziğin büyük bölümünü biçimlendirdi.

Delta blues, Mississippi Deltası’nda ortakçı olarak, yani tarlanın kirasını ürünün bir kısmıyla ödeyerek çalışan siyahi çiftçiler ve tarım işçileri arasında şekillendi. İşçilerin tarlada birbirine seslendiği ezgilerden, iş şarkılarından, kilise ilahilerinden ve tellerin üzerinde bir şişe boynu ya da bıçak kaydırılarak çalınan yeni gitar tekniklerinden beslendi. Delta blues’un babası sayılan Charley Patton ile Son House, siyahi işçilerin içki içmek, dans etmek ve müzik dinlemek için toplandığı, “juke joint” denen kırsal meyhanelerde çalardı. Irkçı şiddet ve ortakçılığın getirdiği borç, bu müziğin doğduğu dünyayı biçimlendirdi. Büyük Göç’le pek çok Delta müzisyeni kuzeye taşındı; Chicago’da elektro gitara geçen Muddy Waters’ın elektrikli blues’u doğrudan rock and roll’u besledi.

Delta bluesKartı aç

MerakTarih

Rosa Parks 1955’te Alabama’nın Montgomery kentinde otobüsteki koltuğunu vermeyi reddettiğinde, ABD’nin önde gelen sivil haklar örgütü NAACP’de on iki yıldır çalışıyordu. Irkçı şiddet vakalarını araştırmış, seçmen kaydı için çalışmış, ırk ayrımına karşı bir eğitime katılmıştı. Koltuğunu, riskleri bilen deneyimli bir örgütçü olarak vermedi.

Parks, Aralık 1943’te NAACP’nin Montgomery şubesine katıldı ve şubenin sekreteri oldu. 1944’te bir grup beyaz adamın saldırısına uğrayan siyahi kadın Recy Taylor’ın davasını araştırdı; sonra şubenin gençlik kolunda danışmanlık yaptı. 1955 yazında Tennessee’deki aktivist eğitim merkezi Highlander Folk School’da ırk ayrımının kaldırılması üzerine bir çalışmaya katıldı. O yılın aralık ayındaki tutuklanması, 381 gün süren Montgomery Otobüs Boykotu’nun başlamasında etkili oldu; boykot, Yüksek Mahkeme’nin Browder v. Gayle davasında otobüslerdeki ayrımı anayasaya aykırı bulmasıyla bitti. Parks mağazadaki işini kaybetti, 1957’de Detroit’e taşındı ve 1965’ten 1988’e kadar Kongre üyesi John Conyers’ın yanında çalıştı. 2005’te öldüğünde naaşı ABD Kongre binasında halkın saygısına sunuldu; bu onuru gören ilk kadın oldu.

Rosa Parks Papers, Library of CongressKartı aç

MerakBilim

NASA’nın 1977’de iki Voyager sondasıyla uzaya gönderdiği Altın Plaklar, onları bir gün bulabilecek olanlara Dünya’dan sesler, görüntüler ve müzik taşıyor.

Her plak, 30 santimetre çapında, altın kaplama bakır bir disktir. Gökbilimci Carl Sagan’ın başkanlığındaki bir kurul içeriği yaklaşık bir yılda seçti: 55 dilde selamlar, sese dönüştürülerek kaydedilmiş 116 görüntü, dalga, rüzgâr, gök gürültüsü ve kuş sesi gibi doğa sesleri, bir de Bach, Beethoven ve Stravinsky’den Chuck Berry’ye, dünyanın dört bir yanından geleneksel ezgilere uzanan yaklaşık 90 dakikalık müzik. Kapağına, plağın nasıl çalınacağını ve Dünya’nın pulsarlara göre nerede olduğunu gösteren çizimler kazınmıştır. İki sonda da artık yıldızlar arasındaki bölgeye, yani yıldızlararası uzaya ulaştı. Voyager 1 yaklaşık 40.000 yıl sonra başka bir yıldızın 1,6 ışık yılı yakınından geçecek.

NASAKartı aç

Sıradaki kartFado, 19. yüzyılın başlarında Lizbon’un limana yakın eski mahallelerinde, Alfama, Mouraria ve Bairro Alto’da gelişen bir şarkı geleneğidir. Adı büyük olasılıkla Latincede “kader” anlamına gelen fatum sözcüğünden gelir. Tek bir şarkıcıya genellikle bir klasik gitar ile on iki telli, armut biçimli Portekiz gitarı eşlik eder.Devam et →