Ikigai Daily
Menü
MerakÖykü

Sekizinci yüzyıldan itibaren Sahra’yı aşan deve kervanları, Batı Afrika’yı Kuzey Afrika’ya ve Akdeniz’e bağladı. Kuzeye altın, güneye tuz taşındı; kitaplar, âlimler ve fikirler de iki yönde yol aldı.

Trans-Saharan trade

TicaretTarihKültürİş Dünyası

Kartın devamı

Develer MS ilk yüzyıllarda Sahra’ya yayılınca çölü geçmek mümkün hâle geldi; kuyular ve vahalar arasında günlerce susuz yürüyebiliyorlardı. Taghaza gibi çöl madenlerinden kesilen tuza, altını bol ama tuzu az olan Batı Afrika savanında büyük talep vardı; Gana, Mali ve Songhay imparatorluklarının altını da Akdeniz’deki darphanelere ulaşıyordu. Kervanlar binlerce deveden oluşabiliyordu. Bu ticaretle zenginleşen Timbuktu, 14. yüzyıldan itibaren Sankore gibi camilerin çevresinde gelişen bir İslam ilim merkezine dönüştü; kütüphanelerindeki binlerce el yazması günümüze ulaştı. Aynı yollar, köleleştirilmiş Afrikalıları da çölün kuzeyine taşıdı.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Trans-Saharan trade

İlgili kaynak: Trans-Saharan trade
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakTicaret

1565’ten 1815’e kadar Manila kalyonları denen İspanyol gemileri, Filipinler’deki Manila ile Meksika’daki Acapulco arasında Pasifik’i geçti. Doğuya Asya ipeği, porseleni ve baharatı taşıyan kalyonlar, Amerikan gümüşüyle geri döndü.

Genellikle her yönde yılda yalnızca bir ya da iki kalyon sefer yapardı. Acapulco’dan batıya yolculuk alize rüzgârlarıyla üç ay kadar sürerdi. Dönüşte ise gemiler batı rüzgârlarını yakalamak için çok kuzeyden dolaşmak zorundaydı ve yolculuk dört ila altı ay sürebilirdi; iskorbüt ve fırtınalar pek çok denizcinin canına mal oldu. Bugünkü Bolivya’daki Potosí ile Meksika’daki Zacatecas madenlerinden çıkan gümüşün büyük bölümü, ekonomisi giderek gümüşe dayanan Çin’e gitti. Meksika’ya ulaşan Çin porseleni, Puebla kentinin mavi-beyaz Talavera seramiklerini etkiledi; Manila da Çinli, İspanyol, Filipinli ve Japon tüccarların buluştuğu bir kente dönüştü. Rotanın 250 yıllık tarihinde onlarca kalyon battı.

Manila galleon tradeKartı aç
AzimTicaret

12. ve 13. yüzyıllarda Fransa’nın kuzeydoğusundaki Champagne bölgesinde her yıl kurulan altı panayır, Avrupa ticaretinin başlıca buluşma yerlerindendi. Flaman kumaşı burada İtalyan tüccarlarla, Akdeniz baharatıyla, kredi ve para değişimiyle buluşuyordu.

Panayırlar dört kasaba arasında dönerdi: Lagny, Bar-sur-Aube, Provins ve Troyes. Her biri birkaç hafta sürdüğü için hepsi birlikte yılın büyük bölümünü kaplardı. Champagne kontları yollarda tüccarların güvenliğini sağlıyor, panayır görevlileri de sözleşmelerin uygulanmasını gözetip borcunu ödemeyenleri cezalandırıyordu. Böylece uzak kentlerden gelen, birbirini tanımayan tüccarlar birbirine güvenebiliyordu. Hesaplar çoğu zaman kâğıt üzerinde görülürdü: Bir panayırda biriken borçlar panayırın sonunda kapatılır ya da bir sonrakine devredilirdi. Bu, modern bankacılığa doğru atılmış erken bir adımdı. Panayırlar 14. yüzyılın başında geriledi. Champagne, 1284’te bölgenin vârisi Jeanne’ın ileride IV. Philippe olacak veliahtla evlenmesiyle Fransız tacına geçmişti; ardından kraliyet vergileri arttı, savaş Flaman ticaretini sekteye uğrattı ve İtalyan gemileri doğrudan Brugge’ye gitmeye başladı.

Champagne fairsKartı aç
MerakTicaret

Hansa Birliği, Alman tüccar loncalarının ve ticaret kentlerinin kurduğu bir birlikti; 13. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar Baltık ve Kuzey Denizi ticaretine hâkim oldu. Birliğin fiilî merkezi Lübeck’ti; Londra’dan Novgorod’a kadar ticaret büroları vardı.

Birlik 12. yüzyılın sonunda birkaç kuzey Alman kentinden doğdu ve en parlak döneminde bugünkü sekiz ülkeye yayılan 200’e yakın yerleşimi kapsadı. Kralı, ordusu ya da kalıcı bir hükûmeti yoktu. Üye kentler zaman zaman toplanan ve Hansetag denen meclislere temsilci gönderir, ticaret ayrıcalıklarını paylaşır, gerektiğinde rakiplerini abluka altına alır, hatta onlarla savaşırdı; 1370’te Danimarka’ya karşı kazanılan savaş bunun bir örneğidir. Yurt dışındaki büyük ticaret büroları, yani kontorlar, Londra, Brugge, Bergen ve Novgorod’daydı. Güçlü toprak devletleri ortaya çıktıkça birlik etkisini yitirdi; son meclisini 1669’da topladı. Hamburg ve Bremen bugün de kendilerini “Özgür Hansa Kenti” olarak adlandırır.

Hanseatic LeagueKartı aç
MerakTicaret

Kauri denen küçük deniz salyangozlarının parlak kabukları, dayanıklı, sayması ve taşıması kolay, taklidi zor oldukları için Afrika, Asya ve Pasifik’in bazı bölgelerinde yüzyıllarca para olarak kullanıldı.

Kauriler Çin’de 3.000 yılı aşkın bir süre önce, Şang Hanedanı döneminde kullanılıyordu; Çincede “kabuk” anlamına gelen işaret bugün hâlâ “mal” ve “satın almak” gibi parayla ilgili birçok karakterin içinde yer alır. Asya’da ve Afrika’da kullanılan kaurilerin çoğu Maldiv Adaları’ndan geliyordu. Gezgin İbn Battuta, 1350’lerde Mali İmparatorluğu’nda bu kabukların para olarak kullanıldığını gördü. 16. yüzyıldan itibaren Avrupa gemileri kaurileri, çoğu zaman safra olarak, tonlarca Batı Afrika’ya taşıdı. Orada gündelik alışverişte ve vergilerde kullanıldılar; Atlantik köle ticaretinde köleleştirilen insanların bedeli de bu kabuklarla ödendi. İthalat arttıkça değerleri düştü ve 1900 dolaylarında yerlerini sömürge paraları aldı.

Cowrie shell moneyKartı aç
MerakTicaret

Hint Okyanusu’ndaki deniz ticareti, iki bin yılı aşkın bir süre mevsimle yön değiştiren muson rüzgârlarına göre yapıldı. Yolculuklarını bu rüzgârlara göre ayarlayan tüccarlar Doğu Afrika’yı, Arabistan’ı, Hindistan’ı, Güneydoğu Asya’yı ve Çin’i işlek limanlardan oluşan bir zincirle birbirine bağladı.

Hint Okyanusu’nun kuzeyinde muson yazın güneybatıdan, kışın kuzeydoğudan eser; bu yüzden bir gemi bir mevsimin rüzgârıyla açılıp ötekinin rüzgârıyla dönebilirdi. MS 1. yüzyıldan kalma Yunanca bir denizcilik rehberi olan Eritre Denizi Periplus’u, Mısır, Arabistan, Doğu Afrika ve Hindistan arasındaki bu ticareti daha o zaman anlatır. Arap ve İranlı denizcilerin dau denen ahşap yelkenlileri, Hint ve Malay gemileri, daha sonra da Çin filoları aynı düzeni kullandı; Amiral Zheng He’nin seferleri 1400’lerin başında Doğu Afrika’ya kadar ulaştı. Kilva, Kalikut ve Malakka gibi limanlar baharat, pamuklu kumaş, porselen ve altın ticaretiyle zenginleşti. İslam, Svahili kültürü ve pek çok sözcük de aynı yollardan yayıldı.

Indian Ocean tradeKartı aç
Sıradaki kartHint Okyanusu’ndaki deniz ticareti, iki bin yılı aşkın bir süre mevsimle yön değiştiren muson rüzgârlarına göre yapıldı. Yolculuklarını bu rüzgârlara göre ayarlayan tüccarlar Doğu Afrika’yı, Arabistan’ı, Hindistan’ı, Güneydoğu Asya’yı ve Çin’i işlek limanlardan oluşan bir zincirle birbirine bağladı.Devam et →