Ikigai Daily
Menü
DinginlikAlıntı

Dünyaya gelen herkes çifte vatandaşlık taşır: sağlıklıların ülkesinde de hastaların ülkesinde de.

Susan Sontag, Metafor Olarak Hastalık

SağlıkFelsefe

Kartın devamı

Sontag bu kitabı ilerlemiş meme kanseri tedavisi görürken yazdı, ama kendini metnin tamamen dışında tuttu: ne günlük var ne hastane sahnesi. Hedefi hastalığın çevresindeki dildi: veremin tutkulu insanlara, kanserin duygularını bastıranlara özgü olduğu fikri, bir teşhisin onu alan kişinin karakteri hakkında bir şey söylediği inancı. Sontag’a göre bu tür mecazlar ilk hastalığın üstüne ikinci bir hastalık ekler ve bu ikincisi utançtan yapılmıştır. Bu cümle kitabın ilk cümlesidir; Sontag 1989’da aynı düşünceyi AIDS ve Metaforları’nda AIDS’e uyguladı.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Susan Sontag, Illness as Metaphor (1978)

İlgili kaynak: Susan Sontag
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimFelsefe

Sağlığı olanın umudu vardır; umudu olanın her şeyi vardır.

İngilizce özlü söz derlemeleri bu sözü en az 1860’lardan beri “Arap atasözü” diye verir; Tryon Edwards’ın A Dictionary of Thoughts (Düşünceler Sözlüğü, 1891) kitabı bunlardan biridir. Ama bu kitaplarda Arapça bir asıl gösterilmez, bu yüzden nitelemeye temkinle bakmak gerekir. Fikir pek çok kültürde ortaktır: Sağlıklı insan plan yapabilir, aksiliklerden sonra toparlanabilir. Türkçede de “Her şeyin başı sağlık” denir; bir bardak kırıldığında söylenen “Sağlık olsun” da herkes iyi olduğu sürece gerisinin önemli olmadığını anlatır.

Arap atasözü diye anılırKartı aç
AzimFelsefe

İktisatçı Amartya Sen’in geliştirdiği kabiliyet (yapabilirlik) yaklaşımı, insanların ne kadar iyi yaşadığını yalnızca paralarına ya da kaynaklarına bakarak değil, gerçekte neler yapabildiklerine ve nasıl bir hayat sürebildiklerine bakarak ölçer.

Aynı gelir; sağlığa, güvenliğe, eğitime, engelliliğe, cinsiyete, ulaşıma ve toplumsal özgürlüklere göre çok farklı hayatlar anlamına gelebilir: Tekerlekli sandalye kullanan biri, aynı şehirde dolaşabilmek için başkalarından daha fazla kaynağa ihtiyaç duyar. Sen bu fikri 1979’da “Neyin Eşitliği?” başlıklı bir konferansta ortaya koydu ve 1980’ler boyunca geliştirdi. Felsefeci Martha Nussbaum 2000’de yaklaşımı genişletti ve her devletin güvence altına alması gerektiğini savunduğu on temel kabiliyetten oluşan bir liste hazırladı; sağlık, oyun ve siyasi kararlarda söz sahibi olmak bunlardan bazılarıdır. Yaklaşım, 1990’da iktisatçı Mahbub ul Haq’ın Sen’le birlikte geliştirdiği Birleşmiş Milletler İnsani Gelişme Endeksi’ne de yön verdi; bu endeks ülkeleri gelirin yanında sağlık ve eğitime göre de sıralar.

Amartya Sen / Martha NussbaumKartı aç
AzimSağlık

Kendime bakmak şımarıklık değil, kendimi korumaktır; bu da siyasi bir savaş eylemidir.

Kendini “Siyah, lezbiyen, anne, savaşçı, şair” diye tanımlayan Amerikalı şair Audre Lorde, 1978’de meme kanseri tedavisi gördü; 1984’te kanserin karaciğerine yayıldığını öğrendi. A Burst of Light (Bir Işık Patlaması, 1988), bu yıllarda yazdığı denemeleri ve tuttuğu günlüğü bir araya getirir; söz, kitabın son bölümünden. Lorde kitap boyunca kendi bedenine bakmayı, Siyah kadınlar, lezbiyenler ve toplumun kenara ittiği başka insanlar üzerindeki baskılarla birlikte düşünür. Bu yüzden onun “kendini koruma” dediği şey, kendini şımartmak ya da tüketim kültürünün satın alınan “iyi yaşam”ı değil, açıkça siyasi bir tutumdur. Kitap American Book Award ödülünü kazandı; Lorde 1992’de öldü.

Audre Lorde, A Burst of Light (1988)Kartı aç
AzimFelsefe

İçten bir kahkaha ve uzun bir uyku, en iyi ilaçtır.

İrlandacada sözün tamamı şöyledir: “Gáire maith is codladh fada, an dá leigheas is fearr i leabhar an dochtúra.” Yani doktorun kitabındaki en iyi iki ilaç, içten bir kahkaha ile uzun bir uykudur. 1964’te ağır ve ağrılı bir hastalığa yakalanan Amerikalı gazeteci Norman Cousins komedi filmleri izledi ve on dakika katıla katıla gülmenin ona en az iki saat ağrısız uyku kazandırdığını anlattı. İyileşmesinde kahkahanın ne kadar payı olduğu tartışmalıdır, ama 1979’da yayımladığı Anatomy of an Illness (Bir Hastalığın Anatomisi) kitabı bu hikâyeyi dünyaya duyurdu.

İrlanda atasözüKartı aç
AzimFelsefe

Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur.

Söz, Romalı şair Juvenalis’in MS 2. yüzyılın başlarında yazdığı Onuncu Yergi’den gelir. Şiir zenginlik, güç, ün, güzellik ya da uzun ömür için dua edenlerle alay eder; çünkü bu dilekler çoğu zaman insanın başına felaket getirir. Juvenalis’e göre dua edilecekse “mens sana in corpore sano”, yani sağlam bir bedende sağlam bir akıl ve ölümden korkmayan cesur bir yürek istenmelidir. Yüzyıllar sonra söz sporun sloganı oldu. Türkiye’de ise “Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur” biçimiyle çoğu zaman Atatürk’e mal edilir.

Juvenalis, Onuncu YergiKartı aç
Sıradaki kartİnsanların değişime alerjisi var. “Biz bunu hep böyle yaptık” demeye bayılırlar.Devam et →