Ikigai Daily
Menü
Rosa Parks, 1968'deki bir mitingde birkaç mikrofonun arkasında konuşurken.
MerakÖykü

Rosa Parks 1955’te Alabama’nın Montgomery kentinde otobüsteki koltuğunu vermeyi reddettiğinde, ABD’nin önde gelen sivil haklar örgütü NAACP’de on iki yıldır çalışıyordu. Irkçı şiddet vakalarını araştırmış, seçmen kaydı için çalışmış, ırk ayrımına karşı bir eğitime katılmıştı. Koltuğunu, riskleri bilen deneyimli bir örgütçü olarak vermedi.

Rosa Parks Papers, Library of Congress

TarihBiyografiKültür

Kartın devamı

Parks, Aralık 1943’te NAACP’nin Montgomery şubesine katıldı ve şubenin sekreteri oldu. 1944’te bir grup beyaz adamın saldırısına uğrayan siyahi kadın Recy Taylor’ın davasını araştırdı; sonra şubenin gençlik kolunda danışmanlık yaptı. 1955 yazında Tennessee’deki aktivist eğitim merkezi Highlander Folk School’da ırk ayrımının kaldırılması üzerine bir çalışmaya katıldı. O yılın aralık ayındaki tutuklanması, 381 gün süren Montgomery Otobüs Boykotu’nun başlamasında etkili oldu; boykot, Yüksek Mahkeme’nin Browder v. Gayle davasında otobüslerdeki ayrımı anayasaya aykırı bulmasıyla bitti. Parks mağazadaki işini kaybetti, 1957’de Detroit’e taşındı ve 1965’ten 1988’e kadar Kongre üyesi John Conyers’ın yanında çalıştı. 2005’te öldüğünde naaşı ABD Kongre binasında halkın saygısına sunuldu; bu onuru gören ilk kadın oldu.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Görsel bilgisi

Rosa Parks, 1968'de Washington, D.C.'deki bir mitingde konuşurken.

Warren K. Leffler / U.S. News & World Report Koleksiyonu, Library of Congress

Görselin kaynağı · Yayımlanmasına ilişkin bilinen bir kısıtlama yok

Kırpıldı ve yeniden boyutlandırıldı.

Kaynak: Rosa Parks Papers, Library of Congress

İlgili kaynak: Rosa Parks
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakMüzik

Mısırlı şarkıcı Ümmü Gülsüm, “Doğu’nun Yıldızı” lakabıyla 20. yüzyıl Arap dünyasının en çok sevilen seslerinden biri oldu. Klasik Arap şiirini uzun doğaçlamalarla söylediği aylık radyo konserleri, bütün bölgede milyonları radyo başına toplardı.

1900’lerin başında Nil Deltası’ndaki bir köyde doğdu. Çocukken Kur’an okumayı öğrendi, imam olan babasının küçük topluluğunda dinî ezgiler söyledi; sahneye çıkabilmesi için erkek çocuk kılığına sokuldu. Bu eğitim, sonradan aşk şarkılarına taşıdığı süslü ve esnek okuyuşu biçimlendirdi. 1937’den itibaren her ayın ilk perşembesi, Arap dünyasının dört bir yanına canlı yayımlanan bir konser verdi. Dinleyicinin coşkusuna karşılık bir dizeyi yineleyip her seferinde farklı söylediği için tek bir şarkı bir saati aşabiliyordu; şarkıcıyla dinleyicinin birlikte kapıldığı bu coşkuya Arapçada tarab denir. Mısır’ın 1967 savaşındaki yenilgisinden sonra yurt içinde ve dışında konserler verip gelirini devlete bağışladı. 1975’te Kahire’deki cenazesine yaklaşık dört milyon kişinin katıldığı tahmin ediliyor.

Umm KulthumKartı aç
AzimGöç

1910’lardan 1970’lere uzanan Büyük Göç’te yaklaşık altı milyon Siyah Amerikalı, ABD’nin güneyinden kuzeyin, orta batının ve batının kentlerine taşındı. Bu göç çalışma hayatını, siyaseti, müziği ve aile yaşamını baştan biçimlendirdi.

İnsanlar, ırk ayrımını yasayla dayatan ve Güneyli Siyahların çoğunu oy kullanmaktan alıkoyan Jim Crow yasalarından, ırkçı şiddetten ve ortakçılıktan, yani ürünün bir payı karşılığında başkasının tarlasında çalışmanın getirdiği yoksulluktan kaçıyordu. Tarihçiler genellikle iki dalgadan söz eder: Birincisi, Birinci Dünya Savaşı kuzeydeki fabrikalarda işçi açığı yaratınca başladı ve yaklaşık 1916’dan 1940’a kadar sürdü; daha büyük olan ikinci dalga ise 1940’tan 1970’e kadar devam etti. Chicago, Detroit, New York ve Los Angeles’ta büyük Siyah toplulukları oluştu. Göçmenler Güney’in müziğini de beraberlerinde getirdi: Muddy Waters 1943’te Mississippi’den Chicago’ya taşındı ve elektrikli Chicago bluesunun doğuşuna katkıda bulundu. Kuzey’de de ayrımcılıkla karşılaştılar. Bunlardan biri, bankaların ve bir federal kurumun Siyahların yaşadığı mahalleleri konut kredisi için fazla riskli diye işaretlediği “redlining” uygulamasıydı.

The Great MigrationKartı aç
MerakTarih

Ifugao Pirinç Terasları, Filipinler’de dik dağ yamaçlarına basamak basamak açılmış, ortak su kanallarıyla sulanan pirinç tarlalarıdır.

UNESCO, Filipin Kordilyeraları’ndaki pirinç teraslarını 1995’te Dünya Mirası Listesi’ne aldı. Bu, “kültürel peyzaj” olarak listeye giren ilk alandı; yani korunan yalnızca tarlalar değil, onları yaşatan tarım kültürüydü. Liste, Banaue’deki Batad ve Bangaan da dâhil beş teras kümesini kapsar. Her kümenin tepesinde muyong denen, sahibi belli ama toplulukça bakılan bir orman bulunur; bu orman yağmur suyunu tutar ve aşağıdaki sulama kanallarını besler. Rehberlerde terasların 2.000 yıllık olduğu sıkça yazılır. Ancak Ifugao Arkeoloji Projesi’nin radyokarbon tarihlemeleri, çoğunun yaklaşık 400 yıl önce, İspanyolların bölgeye geldiği dönemde yapıldığını gösteriyor. Terasların yaşı hâlâ tartışılıyor.

UNESCO World Heritage CentreKartı aç
MerakTarih

Violet Jessop, 1911’de bir savaş gemisiyle çarpışan Olympic’te, 1912’de batan Titanic’te ve 1916’da batan Britannic’te çalışıyordu. Birbirinin kardeşi olan bu üç gemideki kazaların hepsinden sağ çıktı ve sonra da uzun yıllar denizde çalıştı.

Jessop 1887’de Arjantin’de İrlandalı bir ailenin kızı olarak doğdu ve yirmili yaşlarının başında kamarot olarak denize açıldı. Eylül 1911’de, HMS Hawke kruvazörü Olympic’e çarptığında bu gemide çalışıyordu; kimse ölmedi. Nisan 1912’de Titanic’te 16 numaralı filikaya binmesi emredildi ve bir subay ona bakması için bir bebek verdi. Birinci Dünya Savaşı sırasında hastane gemisi Britannic’te hemşire olarak görev yaptı; gemi Kasım 1916’da Ege Denizi’nde bir Alman mayınına çarptı. Jessop’un bindiği filika hâlâ dönen pervanelere doğru sürüklenince suya atladı ve başından yaralandı. Savaştan sonra yolcu gemilerinde çalışmayı sürdürdü ve 1950’de emekli olup Suffolk’taki Great Ashfield köyüne yerleşti.

Violet JessopKartı aç
MerakTarih

Tsutomu Yamaguchi iki atom bombasından da sağ kurtuldu. 6 Ağustos 1945’te iş için Hiroşima’daydı; ağır yanıklarla evine, Nagazaki’ye döndü ve üç gün sonra ikinci bomba atıldığında oradaydı.

O sırada 29 yaşında olan Yamaguchi, Mitsubishi’de petrol tankeri tasarlayan bir mühendisti. Hiroşima’da patlamanın tam altındaki noktadan yaklaşık üç kilometre uzaktaydı; patlama kulak zarlarını patlattı, bir süre gözlerini kör etti ve üst bedeninin sol yanını yaktı. Nagazaki’ye döndükten sonra 9 Ağustos’ta işbaşı yaptı; amirine Hiroşima’daki bombayı anlatırken ikinci patlamanın ışığı odayı doldurdu. Bu kez de merkeze yaklaşık üç kilometre uzaktaydı. Japon hükümeti 2009’da onu iki bombadan da sağ çıkan kişi olarak resmen tanıdı; bu statüyü alan tek kişi odur. Oysa 2006’da Birleşmiş Milletler’de gösterilen bir belgesel, iki bombayı da yaşamış yaklaşık 165 kişi saymıştı. Yamaguchi sonraki yıllarda nükleer silahlara karşı konuştu ve 2010’da 93 yaşında öldü.

Tsutomu YamaguchiKartı aç
Sıradaki kartKarl Heinrich Ulrichs, 29 Ağustos 1867’de Münih’te 500 kadar Alman hukukçunun önünde erkekler arasındaki ilişkiyi suç sayan yasaların kaldırılmasını istedi. Önergesi gündeme alınmamıştı; o yine de söz aldı ve yuhalandı. 1864’ten beri bu sevginin doğuştan geldiğini, cezalandırılmaması gerektiğini savunan broşürler yayımlıyordu.Devam et →