Göbekli Tepe in southeastern Turkey was built around 9500 BC — carved stone pillars raised by people who had no pottery, no metal, no writing and no farming. It predates Stonehenge by about 6,000 years.
Göbekli Tepe, Şanlıurfa
Why it matters
The idea in context
Massive T-shaped pillars, some five metres tall and carved with foxes, boars, scorpions and cranes, were set in rings by hunter-gatherers. The site upends an old assumption: it was thought farming came first and built the surplus that allowed temples, but here the monument appears to come first. Klaus Schmidt, who excavated it from 1995, argued that gathering to build may have driven the shift to agriculture rather than following it. Only a fraction has been dug. Whoever built it deliberately buried it.
Türkçe
Aynı kart, başka bir dilde.
Güneydoğu Türkiye'deki Göbeklitepe yaklaşık MÖ 9500'de inşa edildi — çömleği, madeni, yazısı ve tarımı olmayan insanlarca dikilmiş oyma taş sütunlar. Stonehenge'den yaklaşık 6.000 yıl eskidir.Göbeklitepe, Şanlıurfa
Kimi beş metre yüksekliğinde, tilkiler, yaban domuzları, akrepler ve turnalarla oyulmuş devasa T biçimli sütunlar, avcı-toplayıcılarca halkalar hâlinde dikildi. Alan eski bir varsayımı altüst ediyor: Önce tarımın geldiği ve tapınaklara olanak veren artığı yarattığı sanılıyordu, oysa burada anıt önce geliyor gibi. Burayı 1995'ten itibaren kazan Klaus Schmidt, inşa etmek için toplanmanın tarıma geçişi izlemek yerine tetiklemiş olabileceğini savundu. Yalnızca küçük bir bölümü kazıldı. Onu inşa edenler, bilerek gömdüler.
Source trail
