Ikigai DailyAranabilir arşiv
Alıntıları, bilgileri ve atasözlerini konuya, yazara ya da anahtar sözcüğe göre arayın. Kısa açıklama ve mevcut kaynak notları için kartı açın.
Ara ve süz
Arşive göz at
Okuma biçimine göre göz atın
Sonuçlar
Q1201Lao Tzu’ya yaygın atfedilir; ancak Tao Te Ching’in hiçbir çevirisinde yer almaz — Taocu tınıda modern bir sözdür. Yine de tarif ettiği bırakışı Tao Te Ching’in sahici bölümleri öğretir: Yumuşak katıyı yener, kabın yararı boşluğundadır ve sabit bir benliğe tutunmak, olmak isteyen oluşun önünü tıkar.
Q1202Lao Tzu’ya yaygın atfedilir; ancak Tao Te Ching’de geçmez — ifade moderndir. Kitabın sahici öğretisi wu wei’yi — zorlamasız eylemi — sıkıştırır. 37. bölümün özgün hâli şöyledir: ‘Tao hiçbir şey yapmaz, ama yapılmadık hiçbir şey kalmaz.’ Doğa randevusuz teslim tarihlerine uyar; acele, gelenek der ki, insanın batıl inancıdır.
Q1203En çok alıntılanan ‘Konfüçyüs’ sözlerinden — ve en kesin modern olanlardan: 1980’lerden önce hiçbir yerde görünmez; Amerikan kariyer tavsiyesi çevrelerinde doğdu. Seçme Konuşmalar aslında tersini söyler: Konfüçyüs zahmetsiz tutku keşfini değil, işin içindeki görev ve disiplini över. İşini sevmek güzel bir sonuçtur; sevginin onu iş olmaktan çıkaracağı hayali ise onun sorgulayacağı kısımdır.
Q1204Konfüçyüs’e yaygın atfedilir; ancak Seçme Konuşmalar’da yoktur — cümle moderndir. Yine de iddiası her gelenekte sınavı geçer: Güzellik nesneler arasında değil, gözler arasında eşitsiz dağılmıştır. Dikkati eğitmek — doğabilimcinin sabrı, ressamın bakışı — sıradan dünyanın baştan beri olağanüstü olduğunun ortaya çıkma biçimidir.
Q1205Bu söz Savaş Sanatı’ndan gelir. Asıl çerçevesi çatışma stratejisidir; ama düşünce zamanlama, hazırlık ve baskı altında berrak algıyı da anlattığı için yaşar. Sun Tzu (yaklaşık MÖ 5. yüzyıl); ‘Savaş Sanatı’nın yazarı Çinli general ve stratejistti.
Q1206Bu söz Savaş Sanatı’ndan gelir. Asıl çerçevesi çatışma stratejisidir; ama düşünce zamanlama, hazırlık ve baskı altında berrak algıyı da anlattığı için yaşar. Sun Tzu (yaklaşık MÖ 5. yüzyıl); ‘Savaş Sanatı’nın yazarı Çinli general ve stratejistti.
Q1207Rabindranath Tagore’a yaygın atfedilir; ancak Bengalce eserlerinde ya da onaylı çevirilerinde bulunamamıştır. Yine de onun ritmini taşır ve dersini hayatı doğrular: Tagore kıyıda beklemedi — okul ve üniversite kurdu, beş kıtayı dolaştı, Bengal edebiyatını yeniden inşa etti. Analizin bir limanı vardır; karşıya geçmekse rüzgâr, ıslanmak ve limandan ayrılma cesareti ister.
Q1208Sahici Tagore: Bengalce şiirlerini kendi İngilizcesiyle sunduğu Fruit-Gathering’den (1916); dua şöyle sürer: ‘Acımın dinmesi için değil, onu yenecek yürek için yalvarayım.’ Şiirin tamamı duayı sonuçlardan yetilere çevirir — daha sakin bir deniz değil, daha güçlü bir denizci.
Q1209Neredeyse hep Halil Cibran diye paylaşılır; oysa söz ondan eskidir: Amerikalı vaiz Edwin Hubbell Chapin’in (1814–1880) yayımlanmış vaazlarında geçer ve 19. yüzyıl derlemeleri onu kaynak gösterir. Cibran’a göçmesinin nedeni, Ermiş gibi ses vermesi. İddia kendi başına ayaktadır: Yara dokusu — bedende de karakterde de — ilk deriden güçlüdür.
Q1210Bu söz Cibran’ın lirik düzyazı vaazlarından oluşan Ermiş kitabından gelir. Kitabın tonu ruhsal öğüt gibidir: hayatın sıradan parçaları kısa düşüncelere dönüşür. Halil Cibran (1883–1931); ‘Ermiş’in yazarı Lübnanlı-Amerikalı şair ve yazardı.
Q1211Taoculuğun kurucu metinlerinden Zhuangzi’deki (MÖ 4. yüzyıl) sahici bir pasajın modern İngilizce yorumu; Burton Watson çevirisi ‘olaylarla birlikte akın, zihniniz özgürce devinsin’ der. Zhuangzi şakalarla ve mesellerle öğretti — kelebek rüyası, işe yaramaz ağaç — hepsi aynı düğümü gevşetir: İnsanı kıran değişim değil, katılıktır.
Q1212Bu söz Lovelace’ın Babbage’ın Analitik Makinesi üzerine notlarıyla ilişkilidir. Bu bağlam önemlidir; Lovelace makinenin yalnız aritmetik değil, sembol ve örüntüyle de çalışabileceğini görmüştü. Ada Lovelace (1815–1852); Babbage’ın Analitik Makinesi üzerine notları nedeniyle ilk bilgisayar programcısı sayılan İngiliz matematikçiydi.
Q1213Sahici ve tarihi kesin: Ada Lovelace’ın, Babbage’ın Analitik Makinesi üzerine bir makaleye yaptığı çevirinin notlarından (1843), Not A — ‘Analitik Makine’nin cebirsel örüntüler dokuduğunu söyleyebiliriz; tıpkı Jacquard tezgâhının çiçekler ve yapraklar dokuması gibi.’ O imgede, elektronik bilgisayarlardan bir asır önce, aritmetiğin ötesindeki genel hesaplamayı gördü.
Q1214Bu söz Turing’in ‘Computing Machinery and Intelligence’ makalesinden gelir. Makalenin merkezinde makine zekâsı sorusu vardır; davranış, sınama ve tanımın sınırları üzerinden kurulur. Alan Turing (1912–1954); İkinci Dünya Savaşı’nda Enigma şifresinin çözümünde rol oynayan İngiliz matematikçi ve bilgisayar biliminin babalarındandı.
Q1215Alan Turing’in çığır açan makalesi ‘Computing Machinery and Intelligence’taki (Mind, 1950) fikrin uyarlaması. Makale, bugün Turing testi denen taklit oyununu önerdi: ‘Makineler düşünebilir mi?’ sisini ölçülebilir bir soruyla değiştirin — bir makine insandan ayırt edilemez biçimde sohbet edebilir mi? Turing makinelerin 2000’e dek geçeceğini öngördü. Erkenciydi — ama haksız değildi.
Q1216Portrenin öznesini gölgede bıraktığı ünlü bir vaka: Cümleyi gazeteci Sharon Begley, 15 Ağustos 1977’de Newsweek’te yayımlanan Carl Sagan portresinde, onun bakışını anlatırken yazdı — sonradan ‘Sagan’ın sözü’ hâline geldi. Sagan muhtemelen altına imzasını atardı: Kozmos’u tam da bu inanca yaslanır — evren, bakmayı göze alan herkes için sabırla bekleyen keşiflerle doludur.
Q1217Bu söz Sagan’ın bilim iletişimi dünyası Cosmos’tan gelir. Buradaki bakış kozmiktir: hayret, tevazu ve sorumluluk öğrenmenin yoluna dönüşür. Carl Sagan (1934–1996); ‘Kozmos’ aracılığıyla evreni milyonlara ulaştıran Amerikalı gökbilimci ve bilim iletişimcisiydi.
Q1218Richard Feynman’a yaygın atfedilir; ancak kitaplarında, derslerinde ve kayıtlı konuşmalarında yoktur. Duruşuna o kadar uyar ki yanlış atıf anlaşılırdır — kuşku ve belirsizlikle yaşayabildiğini, bunu yanlış olabilecek cevaplardan ‘çok daha ilginç’ bulduğunu sahiden söylemişti. Sorular sorgulamayı canlı tutar; sorgulanamaz cevaplarsa bitirir.
Q1219Doğrulanmış Feynman: Bilimsel dürüstlük üzerine 1974 Caltech mezuniyet konuşması ‘Cargo Cult Science’tan. Cümlenin tamamı — ‘Birinci ilke kendini kandırmamandır; ve en kolay kandıracağın kişi sensin’ — bilim insanlarından, sonucu destekleyeni değil, sonucu yanlışlayabilecek her şeyi de raporlamalarını isteyişinin girişidir. Ona göre öz-aldanma, tüm yöntemin önlemek için var olduğu kök hatadır.
Q1220Doğrulanmış Hawking: Bu öğüdü 2010’da ABC News’te Diane Sawyer’a verdiği röportajda söyledi ve 2012 Londra Paralimpik Oyunları’nın açılışında yineledi — ‘Ayaklarınıza değil, yıldızlara bakmayı unutmayın.’ Yarım yüzyılı bedenini neredeyse hiç kıpırdatamadan geçirmiş bir evrenbilimciden gelince cümle bir klişe değil, tek satıra sıkıştırılmış bir biyografidir.
Q1221Stephen Hawking’e yaygın atfedilir; ancak kitaplarında, derslerinde ve röportajlarında kaynağı bulunamamıştır — alıntı araştırmacıları bunu onun prestijini ödünç almış modern bir üretim sayar. Hawking’in gerçek görüşü yakın ama daha inceydi: Fikir değiştirebilme yetisine değer verirdi; kara delikler üzerine kaybettiği iddiaları herkesin önünde kabul etmesiyle ünlüdür.
Q1222Jane Goodall’ın imza mesajı; kitaplarında, konferanslarında ve röportajlarında küçük farklarla yinelenir — Jane Goodall Enstitüsü bunu düstur olarak kullanır. Arkasındaki otorite sıra dışıdır: 1960’ta yabani şempanzelerde alet kullanımını belgeleyip insanlık tanımını sarstı; sonraki on yılları ise bilginin sorumluluk doğurduğunu savunarak geçirdi.
Q1223Goodall’ın konferans ve yazılarında çeşitli biçimlerde dile getirdiği koruma mantığı zinciri: Anlamak önemsemeyi, önemsemek yardım etmeyi doğurur. Alışıldık aktivizm sırasını tersine çevirir — alarmla değil, yakınlıkla başlar. Ona göre insan ancak gerçekten tanıdığını korur; doğanın en yaygın düşmanı kötülük değil, bilgisizliktir.
Q1224Öğretici bir vaka: Hypatia’nın söylediği hiçbir söz günümüze ulaşmadı — antik kaynaklar onu anlatır ama tek alıntı saklamaz. Bu cümleyi Amerikalı yazar Elbert Hubbard, ona serbestçe konuşmalar uydurduğu Little Journeys dizisinde (1908) yazdı. Kalıcı oldu; çünkü düşünce bir yazarı hak ediyor: Yanlış da olsa düşünme hakkını saklı tutmak, bir gün iyi düşünebilmenin ön koşuludur.
