Ikigai Daily
Menü
DinginlikAlıntı

İlk ilke, kendini kandırmamaktır; oysa kandırması en kolay kişi sensin.

Richard Feynman, “Cargo Cult Science” konuşması, 1974

Bilim

Kartın devamı

Feynman, “Cargo Cult Science” (Kargo Kültü Bilimi) konuşmasını 1974’te Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’nün (Caltech) mezuniyet töreninde yaptı. Başlık, Melanezya’nın bazı adalarında görülen kargo kültlerine gönderme yapar: İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra, askerî havaalanlarına uçaklarla erzak indiğini görmüş bazı adalılar, uçaklar geri gelsin diye taklit pistler ve kulübeler yaptı, kulübeye de başına tahtadan “kulaklık” takılmış bir adam oturttu. Feynman’a göre bazı araştırmalar da bilimin dış görünüşünü taklit eder ama özünü taşımaz. O öz, insanın kendi sonucunu çürütebilecek her şeyi dürüstçe aramasıdır. Feynman bu cümlenin hemen ardından bilim insanlarını, aleyhlerine olan kanıtları da yayımlamaya çağırır.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Richard Feynman, ‘Cargo Cult Science’ (1974)

İlgili kaynak: Richard Feynman
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

DinginlikEdebiyat

Hayal gücü bilgiden daha önemlidir. Bilgi sınırlıdır. Hayal gücü dünyayı kuşatır.

Einstein bu sözleri Amerikalı gazeteci George Sylvester Viereck’e söyledi; “What Life Means to Einstein” (Einstein İçin Hayatın Anlamı) başlıklı söyleşi, 26 Ekim 1929’da The Saturday Evening Post dergisinde yayımlandı. Einstein o sırada dünyaca ünlüydü: 1919 güneş tutulmasında yapılan ölçümler genel görelilik kuramını doğrulamış, 1921 Nobel Fizik Ödülü de ona verilmişti. Söz, hayal gücünden özgürce yararlanacak kadar sanatçı olduğunu söylediği cümlenin hemen ardından gelir. Benzer bir bölüm, 1931’de yayımlanan Cosmic Religion (Kozmik Din) adlı kitabında da yer aldı.

Albert Einstein, The Saturday Evening Post interview (1929)Kartı aç
DinginlikBilim

Daha uzağı gördüysem, devlerin omuzlarında durduğum içindir.

Newton bu cümleyi Robert Hooke’a yazdığı 5 Şubat 1676 tarihli bir mektupta kullandı; ikisi o sırada ışık ve renk üzerine birbirine rakip kuramlar yüzünden gergin bir yazışma içindeydi. İmge zaten eskiydi: John of Salisbury 1159’da, Chartres’lı bilgin Bernard’ın kendi kuşağını devlerin omuzlarındaki cücelere benzettiğini, öncekiler sayesinde daha uzağı görebildiklerini söylediğini aktarır. Bazı tarihçiler cümlede kısa boylu Hooke’a bir iğneleme görür, ama bunun kanıtı yoktur. Newton (1643–1727) sonradan hareket ve kütleçekim yasalarını ortaya koydu.

Isaac NewtonKartı aç
DinginlikBilim

Gök cisimlerinin hareketini hesaplayabilirim, ama insanların çılgınlığını değil.

Bilinen en eski kaynak, yazar Joseph Spence’in 1756 dolaylarında tuttuğu ve ilk kez 1820’de yayımlanan bir nottur: Lord Radnor’ın anlattığına göre Newton’a Güney Denizi Şirketi hisselerinin daha ne kadar yükseleceği sorulduğunda, insanların çılgınlığını hesaplayamayacağını söylemiştir. Gök cisimleriyle yapılan karşılaştırma ancak sonraki anlatımlarda görülür. Şirketin hisseleri 1720’de önce fırladı, sonra çöktü; bu çöküş Güney Denizi Balonu olarak bilinir. Newton’un yaklaşık 20.000 sterlin kaybettiği ise ilk kez 1797’de yazıldı.

Attributed to Newton after the South Sea Bubble; no contemporary recordKartı aç
DinginlikBilim

Hayatta korkulacak hiçbir şey yoktur; yalnızca anlaşılacak şeyler vardır.

Hem fizik (1903) hem kimya (1911) dallarında Nobel Ödülü kazanan Polonya doğumlu Fransız bilim insanı Marie Curie’ye (1867–1934) atfedilir. Çoğu zaman ikinci bir cümleyle birlikte dolaşır: “Şimdi daha çok anlama zamanı, ki daha az korkalım.” Ancak bu sözü içeren bir mektup, ders ya da röportaj bulunamamıştır. Yine de onun çalışmalarıyla örtüşür: Curie, tehlikeleri henüz pek bilinmezken radyoaktiviteyi on yıllarca ölçüp inceledi. Uzun süre radyasyona maruz kalmasıyla ilişkilendirilen aplastik anemiden, yani kemik iliğinin kan yapamaz hâle gelmesinden öldü.

Marie Curie (attributed)Kartı aç
DinginlikBilim

Ancak anlarsak önemseriz. Ancak önemsersek yardım ederiz.

Goodall (1934–2025) bu sıralamayı çoğu zaman üçüncü bir cümleyle tamamlardı: Ancak yardım edersek hepsi kurtulur. Düşünce, onun Tanzanya’daki Gombe’de geçen yıllarından doğdu. Goodall orada şempanzeleri tek tek, adlarıyla, huylarıyla, aileleriyle tanıdı. Ormanların yok olması, satmak için yaban hayvanı avlanması ve yavruların evcil hayvan olarak yakalanması yüzünden sayıları azaldığında bu, onun için bir istatistik değil, tanıdığı canlıların kaybıydı. 1991’de Tanzanya’da başlattığı gençlik programı Roots & Shoots da aynı fikre dayanır: Gençler önce yakın çevrelerindeki bir sorunu öğrenir, sonra onu çözmek için harekete geçer.

Jane GoodallKartı aç
Sıradaki kartBaşını kaldırıp yıldızlara bak, ayaklarına değil.Devam et →