Ikigai Daily
Menü
DinginlikÖneri

Chiaroscuro, resimde ışıkla gölgeyi güçlü bir karşıtlık içinde kullanma tekniğidir; adı İtalyancada “aydınlık-karanlık” demektir. Aydınlıktan karanlığa geçen gölgeler figürlere hacim verir; karanlığın ortasındaki parlak bir alan da bakışı oraya çeker ve sahneye dram katar.

Sanat tekniği

Sanat

Kartın devamı

Türkçede ışık-gölge diye de anılır. Figürleri gölgelendirmek eski Yunan’da bile biliniyordu; MÖ 5. yüzyılda yaşamış Atinalı ressam Apollodoros bu alanda öncü sayılırdı. Terim ise Rönesans İtalya’sında renkli kâğıda yapılan desenler için doğdu: Sanatçı kâğıdın tonundan yola çıkıp aydınlık yerleri beyaz boyayla, karanlık yerleri mürekkeple işlerdi. Leonardo da Vinci yüzleri yumuşak bir ışık-gölgeyle biçimlendirdi. 1600 dolaylarında Caravaggio bunu en uca taşıdı ve figürleri neredeyse kapkara bir zeminde tek bir sert ışıkla aydınlattı. Bu üsluba, İtalyanca tenebroso (karanlık) sözcüğünden gelen tenebrizm adı verilir. Rembrandt, mum ışığında geçen sahneleriyle Georges de La Tour ve Joseph Wright of Derby bu yolu her biri kendi tarzıyla sürdürdü. Sinema da bu fikri benimsedi: 1940’ların siyah-beyaz polisiye filmlerinde, kara film (film noir) denen türün derin gölgeleri de birer chiaroscuro örneğidir.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Sanat tekniği

İlgili kaynak: Işık gölge
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

DinginlikSanat

Bach 1723’te Leipzig’in başlıca kiliselerinin müzik yöneticisi oldu. Bu görev, yılda 60’a yakın pazar ve yortu günü için birer kantat demekti; kantat, koro, solistler ve orkestra için yazılan bir eserdir. İlk yılında, önceki eserlerinden uyarladığı birkaçı dışında, bunların çoğunu hafta hafta yeni baştan besteledi.

Bach’ın resmî unvanı “Thomaskantor”du, yani Aziz Thomas Okulu’nun müzik hocasıydı; bu görevi 1723’ten 1750’deki ölümüne kadar sürdürdü. Her kantatın o pazar okunacak Kutsal Kitap bölümlerine uyması gerekiyordu ve eser, Aziz Thomas ya da Aziz Nikolaus Kilisesi’ndeki ayin sırasında seslendiriliyordu. İlk yıllık döngüsü 30 Mayıs 1723’te başladı; yeni eserlerin yanı sıra Weimar’daki önceki görevinden kalma bazı kantatları da uyarlayıp yeniden seslendirdi. Advent ile Büyük Perhiz’de, yani Noel ve Paskalya öncesindeki sessiz dönemlerin büyük bölümünde kiliselerde kantat seslendirilmezdi. Okulun büyük öğrencileri koroda şarkı söyler, provalara ve partisyonların elle kopyalanmasına yardım ederdi. Oğlu Carl Philipp Emanuel ile eski bir öğrencisinin kaleme aldığı anma yazısı, beş tam yıllık kantat döngüsünden söz eder. Kantatlarından 200’den fazlası günümüze ulaştı; pek çoğu ise kayboldu.

Creative reflection based on Bach contextKartı aç
DinginlikSanat

Michelangelo, Vatikan’daki Sistina Şapeli’nin tavanını 1508–1512 yılları arasında, yüksek bir ahşap iskelenin üstünde ayakta durup başını geriye eğerek boyadı; sanıldığı gibi sırtüstü yatarak değil. Yaklaşık 35’e 14 metrelik tavanda 300’den fazla figür vardır.

Tavanı Papa II. Julius sipariş etti. Kendini ressamdan çok heykeltıraş sayan Michelangelo işi isteksizce kabul etti; sözleşme 8 Mayıs 1508’de imzalandı. İlk kurulan iskele, tavandaki deliklerden iplerle sarkıtılmıştı; Michelangelo bunu beğenmedi ve yerden yükselen bağımsız bir iskele yaptırdı. İlk biyografi yazarları Giorgio Vasari ve Ascanio Condivi, onun ayakta çalıştığını yazar; Vasari, uzun süre başını geriye eğerek çalışmanın ne kadar zahmetli olduğunu anlatır. Sırtüstü yatma hikâyesi, dönemin bir başka yazarı Paolo Giovio’dan kalmadır. Michelangelo’nun bu zahmeti bir arkadaşına yazdığı esprili bir şiirde anlattığı, sayfanın kenarına da tavanı boyayan birinin küçük bir çizimini eklediği düşünülür. Tavan fresk tekniğiyle, her gün yeni sürülen yaş sıva parçalarının üzerine boyandı; 20. yüzyılın sonundaki restorasyonda bu günlük parçaların her biri tek tek belirlendi. Tavan 31 Ekim 1512’de ziyaretçilere gösterildi.

Sanat tarihiKartı aç
DinginlikSanat

Gerçek fresk tekniğinde ressam, yalnızca suyla karıştırılmış toz boyayı taze, yaş kireç sıvaya sürer. Sıva kururken havayla tepkimeye girer ve rengi duvarın içine hapseder; freskler yüzyıllarca bu sayede dayanır.

Fresco, İtalyancada “taze” demektir. Yaş kireç sıva havadaki karbondioksiti emerek yavaş yavaş kalsiyum karbonata, yani bir tür kireç taşına dönüşür; sertleşirken de boyayı içine hapseder. Sıva aynı gün içinde katılaştığı için her sabah yalnızca o gün boyanacak kadar taze sıva sürülür. Bir günde işlenen bu parçaya İtalyanca “günlük iş” anlamında giornata denir; parçaların ince birleşme izleri çoğu zaman bugün de görülür. Hata yapılırsa sıva kazınır ve iş baştan alınır. Ultramarin gibi bazı maviler yaş kireçle iyi sonuç vermediği için sonradan kuru sıvaya sürülürdü. Secco (“kuru”) denen bu yöntemle sürülen boya daha kolay dökülür. Bilinen en eski gerçek fresklerin arasında, MÖ 2. binyılda Girit’te ve Santorini’de yapılmış Minos duvar resimleri vardır. Giotto’nun Padova’daki Scrovegni Şapeli ve Michelangelo’nun Sistina Şapeli tavanı sonraki dönemlerin ünlü örnekleridir.

Sanat tekniğiKartı aç
DinginlikSanat

Negatif alan, bir görüntüde konunun çevresinde ve nesnelerin arasında kalan boş alandır. Sanatçılar ve tasarımcılar onu kompozisyonun bir parçası sayar: Boşluk gözün dinlenmesini sağlar, çizgileri keskinleştirir, hatta kendi başına gizli biçimler oluşturabilir.

Bu fikrin en ünlü örneği, Danimarkalı psikolog Edgar Rubin’in 1915 dolaylarında tasarladığı Rubin vazosudur: Aynı çizim ya beyaz bir vazo ya da karşılıklı bakan iki koyu yüz profili olarak görülür, ama ikisi aynı anda asla görülmez. Psikologlar buna şekil-zemin algısı der; beyin bir sahneyi hep bir ana şekil ve bir arka plan olarak ayırır. Tasarımcılar bunu bilinçli olarak kullanır. Lindon Leader’ın 1994’te tasarladığı FedEx logosunda, E ile x harfleri arasındaki beyaz boşlukta bir ok gizlidir. Sayfa ve ekran tasarımında aynı kavrama beyaz alan denir; geniş kenar boşlukları ve satır araları metnin daha kolay okunmasını sağlar. Japoncada anlamlı bir aralık ya da duraklama için ma sözcüğü kullanılır; bahçeden mimariye ve müziğe uzanan bu kavramda, yerinde bir sessizlik resimdeki boşluğun işini görür.

Sanat tekniğiKartı aç
DinginlikSanat

Tamamlayıcı renkler, renk çemberinde karşı karşıya duran renklerdir: mavi ile turuncu, kırmızı ile yeşil, sarı ile mor gibi. Yan yana konduklarında birbirlerini daha canlı gösterirler; boya olarak karıştırıldıklarında ise birbirlerini söndürür, donuk bir gri ya da kahverengi verirler.

Etkiyi bilimsel olarak Fransız kimyacı Michel Eugène Chevreul inceledi. Chevreul 1824’te, renklerle ilgili şikâyetler üzerine Paris’teki ünlü Gobelins dokuma atölyesinin boyahanesinin başına getirildi. Eleştirilen siyah boyanın aslında çok iyi olduğunu, yalnızca mavi ve morların arasında kaldığında soluk ve kırmızımsı göründüğünü fark etti. Yan yana duran renklerin birbirini nasıl değiştirdiğini anlattığı, “eş zamanlı karşıtlık” üzerine 1839’da yayımladığı kitap, İzlenimciler başta olmak üzere pek çok ressamın elinden düşmedi. Türkçedeki goblen sözcüğü de bu atölyenin adından gelir. Bunda gözün de payı vardır: Yarım dakika kadar kırmızı bir lekeye bakıp sonra beyaz bir duvara dönen kişi, mavi-yeşil bir ardıl görüntü görür; çünkü görme sisteminin bazı bölümleri kısa bir süre yorulur. Van Gogh bu etkiyi bilerek kullandı; 1888 tarihli Gece Kahvesi tablosu için, insanın korkunç tutkularını kırmızı ve yeşille anlatmaya çalıştığını yazmıştır.

Sanat tekniğiKartı aç
Sıradaki kartNegatif alan, bir görüntüde konunun çevresinde ve nesnelerin arasında kalan boş alandır. Sanatçılar ve tasarımcılar onu kompozisyonun bir parçası sayar: Boşluk gözün dinlenmesini sağlar, çizgileri keskinleştirir, hatta kendi başına gizli biçimler oluşturabilir.Devam et →