İnsan en çok, ritmi orta düzeyde senkoplu olan müzikten keyif alır ve en çok ona eşlik etmek ister. Bu tür ritimlerde vurgular şaşırtacak kadar beklenmedik yerlere kayar ama ritim yine de kolayca izlenebilir.

Müzik sinirbilimi

Kartın devamı

Senkop, vurgunun dinleyicinin beklemediği bir yere düşmesidir; funk, caz ya da reggae dinleyen herkes bunu tanır. Müzisyenler, müzikle birlikte kıpırdanma isteği uyandıran o hoş çekime “groove” der. 2014’te Maria Witek, Peter Vuust ve arkadaşları dinleyicilere senkop miktarı farklı kısa funk davul kalıpları dinletti. Hem alınan keyif hem de hareket etme isteği ters U biçiminde bir eğri çizdi: Çok düz ritimlerde düşük kaldı, ortada en yükseğe çıktı, çok karmaşık ritimlerde yeniden düştü. Vuust’un bugün Aarhus Üniversitesi’ndeki Beyinde Müzik Merkezi’nde çalışan ekibi bunu, beynin tahminlerinin zorlanıp da boşa çıkmamasından keyif almasıyla açıklıyor. Bu, dinleyicilerin ortalamasıdır; herkes için geçerli bir kural değildir.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Müzik sinirbilimi

İlgili kaynak: Senkop (müzik)

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimZihin

Caz piyanistleri beyin tarayıcısının içinde doğaçlama yaptığında, beynin ön bölümünde kendini denetlemeyle ilişkili bir alan sakinleşti; kendini ifade etmeyle ilişkili komşu bir alan ise daha etkin çalıştı.

Kulak cerrahı ve caz saksofoncusu Charles Limb ile sinirbilimci Allen Braun, çalışmayı ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri’nde yürüttü ve 2008’de PLOS ONE dergisinde yayımladı. Altı profesyonel caz piyanisti, kan akışındaki değişimleri izleyerek beynin hangi bölgelerinin çalıştığını gösteren fMRI cihazına girdi ve cihazın içinde kullanılabilecek biçimde yapılmış küçük bir klavye çaldı. Her biri önce ezberlediği bir parçayı çaldı, sonra aynı eşlik üzerine doğaçlama yaptı. Doğaçlama sırasında plan yapma ve kişinin kendi davranışını denetlemesiyle ilişkili dorsolateral prefrontal korteks sakinleşti; kendini ifade etmeyle ilişkili medial prefrontal korteks ise hareketlendi. Yalnızca altı kişiyle yapılmış küçük bir çalışmadır; üstelik her beyin bölgesinin birçok görevi vardır.

PLOS ONEKartı aç

DinginlikMüzik

John Cage’in 1952’de ilk kez seslendirilen 4′33″ adlı eseri, icracılardan dört dakika otuz üç saniye boyunca hiçbir şey çalmamalarını ister. Dinleyicinin o sırada duyduğu öksürükler, hışırtılar ve yağmur, müziğin ta kendisi olur.

İlk seslendirmeyi piyanist David Tudor, 29 Ağustos 1952’de New York eyaletindeki Woodstock yakınlarında, ormana açılan ahşap bir salon olan Maverick Concert Hall’da yaptı. Üç bölümün her birinin başında piyanonun klavye kapağını kapattı, sonunda açtı; tek bir nota bile çalmadı. Cage sonradan, ilk bölümde rüzgârı, ikincisinde çatıya vuran yağmuru, üçüncüsünde de konuşan ya da salondan çıkıp giden dinleyicileri duyduğunu anlatacaktı. Fikir biraz da Harvard’daki yankısız odayı, yani bütün sesleri emecek biçimde yapılmış bir odayı ziyaretinden doğmuştu: Cage orada bile iki ses duymuştu, kendi sinir sistemini ve kan dolaşımını. Vardığı sonuç şuydu: Gerçek sessizlik yoktur, yalnızca bizim çıkarmayı amaçlamadığımız sesler vardır.

John CageKartı aç

DinginlikZihin

Müzik parçaları arasındaki sessizlik, bedeni müziğin kendisinden daha çok dinlendirebilir. 2006’da 24 kişiyle yapılan bir çalışmada hızlı müzik nabzı, tansiyonu ve solunumu artırdı; iki dakikalık arada ise üçü de düştü, hatta müzik başlamadan önce ölçülen düzeyin altına indi.

İtalya’daki Pavia Üniversitesi’nden hekim Luciano Bernardi, Cesare Porta ve Peter Sleight ile birlikte 12 aktif müzisyeni ve müzik eğitimi almamış, aynı yaştan 12 kişiyi inceledi. Her katılımcı rap, tekno, Hint ragası ve klasik müzik gibi altı farklı türü rastgele bir sırayla dinledi; parçaların arasına rastgele bir noktada iki dakikalık bir sessizlik kondu. Belirleyici olan tür değil tempoydu: Hızlı müzik ve basit ritimler bedeni en çok uyardı, yavaş ya da meditatif müzik ise sakinleştirdi. Müzisyenlerin solunumu tempoya ötekilerden daha yakından uydu. Araştırmacılar müzikle sessizliği art arda kullanmanın stresle başa çıkmaya yardımcı olabileceğini öne sürdü; ama küçük bir laboratuvar çalışması ancak bir başlangıçtır.

Bernardi study, 2006Kartı aç

MerakZihin

Mozart dinlemenin insanı daha zeki yaptığı fikri, yani “Mozart etkisi”, yalnızca 36 üniversite öğrencisiyle yapılan 1993 tarihli bir çalışmadan doğdu. Bir Mozart sonatı dinleyen öğrencilerin uzamsal düşünme puanları sadece 10-15 dakikalığına yükseldi; sonraki incelemeler zekâda kalıcı bir artış bulmadı.

Frances Rauscher, Gordon Shaw ve Catherine Ky çalışmayı Nature dergisinde yayımladı. Öğrenciler on dakika boyunca ya Mozart’ın İki Piyano İçin Re Majör Sonatı’nı ya bir rahatlama kaydını dinledi ya da sessizlikte bekledi; ardından Stanford-Binet zekâ testinden alınmış kâğıt katlama ve kesme bulmacalarını çözdü. Mozart dinleyenler daha iyi sonuç aldı, ama yalnızca kısa bir süre için. Çalışmada bebek ya da çocuk yoktu, genel zekâ da ölçülmedi. Basında ve piyasada bu sonuç, klasik müziğin çocukları daha zeki yaptığı vaadine dönüştü. 1998’de Georgia Valisi Zell Miller, eyalette doğan her bebeğe bir klasik müzik kaydı vermek için yılda 105.000 dolar ayrılmasını önerdi. Sonraki analizler en fazla küçük ve kısa süreli etkiler buldu; bunun en olası nedeni, canlı müziğin ruh hâlini ve dikkati bir süreliğine yükseltmesi.

The Mozart effectKartı aç

DinginlikSağlık

Bir koro birlikte şarkı söylediğinde üyelerin nefesi müziğin ritmine uyar; kalp atışları da birlikte hızlanıp yavaşlamaya başlayabilir.

Göteborg Üniversitesi’nden Björn Vickhoff ve ekibi, 2013’te Frontiers in Psychology dergisinde yayımlanan çalışmada 18 yaşındaki on beş gencin birlikte şarkı söylerken kalp atışlarını kaydetti. Kalp, her nefes alışta biraz hızlanır, her nefes verişte biraz yavaşlar; buna solunumsal sinüs aritmisi denir. Şarkı herkesin ne zaman nefes alacağını belirlediği için şarkıcıların kalp atışları birlikte hızlanıp yavaşlamaya başladı. Etki en çok, yalnızca cümle aralarında nefes alınan ağır tempolu bir mantrada görüldü; bir ilahide de belirgindi. Grup tek bir notayı mırıldanıp herkes dilediği gibi nefes aldığında ise kalpler aynı ritme girmedi. Küçük bir çalışmaydı; ama 2011’de Berlin’de bir koroyla yapılan başka bir araştırma da benzer bir bağ buldu.

Frontiers in Psychology / University of PotsdamKartı aç

Sıradaki kartAnlatılana göre caz piyanisti Fats Waller, 1926’da Chicago’da silahlı adamlarca zorla bir arabaya bindirildi ve bir partiye götürüldü; meğer gangster Al Capone’un doğum günü hediyesi oymuş. Üç gün boyunca piyano çaldı ve cepleri parayla dolu ayrıldı.Devam et →