Ikigai Daily
Menü
AzimBilgi

Francisco Goya, 1820’lerin başında Madrid dışındaki evinin duvarlarına doğrudan on dört karanlık resim yaptı. Onlara ad vermedi, hiçbir yerde sergilemedi; resimler sonradan Kara Resimler adıyla anıldı.

Madrid, 1819–1823

SanatTarih

Kartın devamı

Goya bu kır evini 1819’da, yetmişli yaşlarındayken satın aldı. 1790’ların başında geçirdiği ağır bir hastalıktan beri neredeyse hiç duymuyordu. Ev, yine sağır olan eski bir sahibi yüzünden zaten “Sağırın Evi” anlamına gelen Quinta del Sordo adıyla biliniyordu. Goya sıvalı duvarlara Oğlunu Yiyen Satürn gibi sahneler resmetti ve bunları kimin için yaptığına dair tek söz bırakmadı. 1824’te İspanya’dan ayrılıp Bordeaux’ya yerleştiğinde resimler duvarlarda kaldı. Evi 1873’te bankacı Baron Frédéric Émile d’Erlanger satın aldı; 1874’ten itibaren restoratör Salvador Martínez Cubells, dökülmeye başlayan resimleri tek tek tuvale aktardı. D’Erlanger resimleri 1881’de İspanya devletine bağışladı; bugün Prado Müzesi’nde sergileniyorlar.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Museo del Prado

İlgili kaynak: Kara Resimler
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimSanat

Chicago’da dadılık yapan Vivian Maier, şehrin sokaklarını onlarca yıl fotoğrafladı ama çektiklerini neredeyse kimseye göstermedi. Negatifleri, ölümünden iki yıl önce, 2007’de bir depo açık artırmasında ortaya çıktı; bugün 20. yüzyılın büyük sokak fotoğrafçılarından biri sayılıyor.

Emlakçı ve koleksiyoncu John Maloof, yerel bir tarih kitabı için araştırma yaparken onun negatiflerinden oluşan bir kutuyu 380 dolar kadar bir paraya satın aldı. Karşısına çarpıcı ve insana dokunan sokak fotoğrafları çıktı; Maier’in 2009’daki ölümünden kısa süre sonra taramaları internette paylaşmaya başladı ve ilgi bir anda dünyaya yayıldı. Maier pek çok film rulosunu, kimi zaman onlarca yıl, banyo ettirmeden saklamış, yanında çalıştığı ailelere fotoğrafçılığından neredeyse hiç söz etmemişti. Ardından sergiler, kitaplar ve Oscar’a aday gösterilen Finding Vivian Maier (2013) belgeseli geldi. Olay, sanatçının hiç göstermek istemediği işlerin basılıp sergilenmesinin ve satılmasının doğru olup olmadığı üzerine süregelen bir tartışmayı ve mirası konusunda bir mahkeme davasını da beraberinde getirdi.

Sanat tarihiKartı aç
DinginlikSanat

Michelangelo, Vatikan’daki Sistina Şapeli’nin tavanını 1508–1512 yılları arasında, yüksek bir ahşap iskelenin üstünde ayakta durup başını geriye eğerek boyadı; sanıldığı gibi sırtüstü yatarak değil. Yaklaşık 35’e 14 metrelik tavanda 300’den fazla figür vardır.

Tavanı Papa II. Julius sipariş etti. Kendini ressamdan çok heykeltıraş sayan Michelangelo işi isteksizce kabul etti; sözleşme 8 Mayıs 1508’de imzalandı. İlk kurulan iskele, tavandaki deliklerden iplerle sarkıtılmıştı; Michelangelo bunu beğenmedi ve yerden yükselen bağımsız bir iskele yaptırdı. İlk biyografi yazarları Giorgio Vasari ve Ascanio Condivi, onun ayakta çalıştığını yazar; Vasari, uzun süre başını geriye eğerek çalışmanın ne kadar zahmetli olduğunu anlatır. Sırtüstü yatma hikâyesi, dönemin bir başka yazarı Paolo Giovio’dan kalmadır. Michelangelo’nun bu zahmeti bir arkadaşına yazdığı esprili bir şiirde anlattığı, sayfanın kenarına da tavanı boyayan birinin küçük bir çizimini eklediği düşünülür. Tavan fresk tekniğiyle, her gün yeni sürülen yaş sıva parçalarının üzerine boyandı; 20. yüzyılın sonundaki restorasyonda bu günlük parçaların her biri tek tek belirlendi. Tavan 31 Ekim 1512’de ziyaretçilere gösterildi.

Sanat tarihiKartı aç
AzimSanat

Hip-hop, 1970’lerde New York’un Bronx semtindeki mahalle partilerinde doğdu. DJ’ler iki pikapla plakların davul bölümlerini tekrar tekrar çalıyor, böylece dans hiç kesilmiyordu.

Hip-hop’un doğum tarihi genellikle 11 Ağustos 1973 kabul edilir. O gün DJ Kool Herc adıyla tanınan Clive Campbell, kız kardeşi Cindy’nin Bronx’taki 1520 Sedgwick Avenue binasının ortak salonunda düzenlediği okula dönüş partisinde plak çaldı. Herc, dansçıların en çok “break” denen bölümde coştuğunu fark etmişti: Şarkının sustuğu, davulun ve ritmin öne çıktığı kısa bölüm. Aynı plağın iki kopyasını iki pikapta çalıp birinden ötekine geçerek bu bölümü dakikalarca uzattı. Bu anı bekleyen dansçılara b-boy ve b-girl denmeye başladı; MC’ler de ritmin üzerine konuşup kafiyeli sözler söylemeye başladı, rap buradan doğdu. Grandmaster Flash ve Afrika Bambaataa gibi DJ’ler bu fikirleri daha da ileri taşıdı.

Smithsonian National Museum of African American History and CultureKartı aç
AzimSanat

Berry Gordy’nin 1959’da Detroit’te kurduğu plak şirketi Motown, kayıtlarını Hitsville U.S.A. adını verdiği eski bir evde yapıyordu. 1960 ile 1969 arasında 79 şarkısı Amerika’da ilk ona girdi.

Berry Gordy Jr., Detroit’te bir otomobil fabrikasında bant işçisi olarak çalışmış, şarkılar yazmıştı. Ocak 1959’da ailesinden aldığı 800 dolar borçla Tamla Records’u kurdu; şirket 1960’ta Motown Record Corporation adını aldı. 1959’da West Grand Bulvarı 2648 numaradaki eski bir fotoğraf stüdyosunu satın aldı, arka tarafı küçük bir kayıt stüdyosuna çevirdi ve ailesiyle üst kata taşındı. Şarkı yazarları, prodüktörler, sonradan Funk Brothers adıyla tanınan stüdyo grubu ve sanatçılara sahnede nasıl duracaklarını öğreten eğitmenler aynı çatı altında çalışıyordu; hangi kaydın yayımlanacağına her hafta yapılan bir toplantıda oyla karar veriliyordu. The Supremes, Marvin Gaye ve Stevie Wonder bu evden yetişti. Siyahi bir girişimcinin şirketi olan Motown, Amerika’da radyonun ve listelerin hâlâ ırka göre ayrıldığı bir dönemde beyaz dinleyicilere de geniş ölçüde ulaştı.

GRAMMY Museum / Motown MuseumKartı aç
MerakTarih

Griot, Batı Afrika’da hem hikâye anlatıcısı hem müzisyen olan, toplumunun tarihini de ezberinde taşıyan kişidir.

Manding dillerinde griota jeli ya da jali, Volofçada ise gewel denir. Bu gelenek, 13. yüzyılda Sundiata Keita’nın kurduğu Mali İmparatorluğu’na bağlanır: Sundiata Destanı’nda griot Balla Fasséké genç krala danışmanlık eder. Soyunu ona dayandıran Kouyaté griot ailesi bugün de sahneye çıkar. Bu görev genellikle griot aileleri içinde kuşaktan kuşağa geçer. Bir griot soy kütüklerini, tarihleri ve övgü şarkılarını ezberler; bunları çoğu zaman 21 telli bir arp-lavta olan kora, ahşap bir ksilofon olan balafon ya da küçük bir lavta olan ngoni eşliğinde seslendirir. Griotlar hükümdarlara danışmanlık etmiş, anlaşmazlıklarda arabuluculuk yapmış, kimin kimle akraba olduğunu bilen toplumsal hafıza olmuştur.

The Metropolitan Museum of ArtKartı aç
Sıradaki kartMichelangelo, 1564’te seksen sekiz yaşında ölmeden kısa süre önce hâlâ Rondanini Pietà’yı yontuyordu: Meryem’in ölü İsa’yı taşıdığı bir mermer heykel. “Ancora imparo” (“Hâlâ öğreniyorum”) sözü de geleneksel olarak ona mal edilir, ama bunu kesin olarak belgeleyen bir kaynak yok.Devam et →