Trundholm Güneş Arabası yaklaşık 3.400 yıl önce Danimarka’da yapıldı: tekerlekli bronz bir at, bir yüzü altınla kaplı bronz bir diski çeker. Güneşin gökyüzünde bir atla taşındığı inancını gösterdiği düşünülür.

Zelanda, Danimarka, MÖ 1400 dolayları

Kartın devamı

Araba 1902’de, Zelanda Adası’nın kuzeybatısındaki Trundholm bataklığında toprağı süren bir çiftçinin sabanına takıldı. 1998’de arkeologlar ve metal dedektörcüler aynı yere dönüp tekerlek parçaları dahil 21 parça daha buldu. Tunç Çağı İskandinavları yazı bırakmadığı için inançlarına dair en önemli ipucu nesnenin kendisidir. Pek çok arkeolog diskin iki yüzünü gündüz ve gece olarak yorumlar: parlak yüz, güneşin gündüz doğudan batıya yolculuğunu; karanlık yüz ise geceleyin görünmeden geri dönüşünü anlatır. MÖ 1400 dolaylarına tarihlenen araba, Kopenhag’daki Danimarka Ulusal Müzesi’nde sergileniyor.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Trundholm Sun Chariot

İlgili kaynak: Trundholm sun chariot

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

DinginlikSanat

Tibetli Budist keşişler, bir tanrının sarayını gösteren, daire biçiminde ince işlenmiş kum resimlerini, yani mandalaları, günler hatta haftalar boyunca tane tane yapar. Sonra bu resimleri törenle süpürüp kumu akan suya bırakırlar.

Renkli kum, çak-pur denen, üzeri tırtıklı ince metal hunilerden dökülür: Tırtıkların üzerinde bir çubuk gezdirildikçe kum birkaç tane birkaç tane akar. Her mandala, üç boyutlu kutsal bir sarayın düz bir planıdır; yalnızca Kalaçakra mandalasında 722 tanrı figürü bulunur. Resim tamamlanınca keşişler bir dağıtma töreni yapar. Deseni süpürüp bir yığın hâline getirir, kumu ipeğe sarılı bir kavanoza doldurur ve bir nehre ya da başka bir akarsuya götürürler; böylece taşıdığı bereketin dünyaya yayılacağına inanılır. Bütün bu tören, Budizmin hiçbir maddi şeyin kalıcı olmadığı öğretisini, yani geçiciliği yaşatır.

Tibetan Buddhist art (sand mandala)Kartı aç

MerakSanat

Endonezya’nın Muna Adası’ndaki Liang Metanduno mağarasında bulunan bir el izi en az 67.800 yıllık; bugüne kadar tarihlenen en eski mağara sanatı bu. Biri elini kayaya dayamış, çevresine boya püskürtmüş; kayada elin boyasız silueti kalmış.

Endonezyalı ve Avustralyalı araştırmacılardan oluşan ekip, buluşu Ocak 2026’da Nature dergisinde yayımladı. Boyanın üzerinde zamanla oluşmuş ince mineral kabuğu, uranyumun yavaş bozunmasına dayanan bir yöntemle tarihlendirdiler. Kabuk yalnızca en düşük yaşı verir, yani el izi daha da eski olabilir. Parmak uçları bilerek inceltilmiş; bu üslup başka yalnızca yakındaki Sulawesi Adası’nda görülür. Ekip bu yüzden izi modern insana, yani Homo sapiens’e bağlıyor. Bu doğruysa türümüz o tarihte, Avustralya’ya giden olası yolun üzerindeki bu adalara ulaşmıştı. En eski mağara sanatı sayılan önceki örnekler, İspanya’daki 64.000 yılı aşkın ve çoğu zaman Neandertallere bağlanan resimlerdi. Bazı bilim insanları uranyum tarihlemesinin yaşları olduğundan fazla gösterebileceği uyarısında bulunuyor.

Cave artKartı aç

MerakMimarlık

İstanbul’da 537’de Konstantinopolis’in katedrali olarak tamamlanan Ayasofya, mimarlık tarihinin en etkili iç mekânlarından birine sahiptir. Büyük kubbesi, yuvarlak bir kubbenin kare bir plana oturmasını sağlayan pandantiflere, yani kavisli üçgen duvar parçalarına dayanır; kubbenin eteğindeki 40 pencere içeriyi ışıkla doldurur.

İmparator I. Justinianus, 532’deki ayaklanmada eski kilise yanınca yenisini yaptırdı. Tasarımı, matematik ve mekanikte usta iki bilgin, Trallesli Anthemios ile Miletli İsidoros üstlendi; yapı altı yıldan kısa bir sürede bitirildi. Kubbenin çapı 31 metre kadardır, tepesi zeminden 55 metreye yükselir. Tarihçi Prokopios, kubbenin taş duvarlara oturmadığını, gökten altın bir zincirle sarkıtılmış gibi durduğunu yazmıştı. 558’deki depremlerde ilk kubbenin bir bölümü çöktü; yerine daha yüksek ve daha dik bir kubbe yapıldı. Yapı 900 yılı aşkın süre katedral olarak kullanıldı; 1453’teki Osmanlı fethinden sonra camiye, 1934’te müzeye dönüştürüldü ve 2020’den bu yana yeniden camidir.

Hagia SophiaKartı aç

MerakMimarlık

Barselona’daki Sagrada Família, Antoni Gaudí’nin 1883’ten 1926’daki ölümüne kadar üzerinde çalıştığı bazilikadır ve yapımı hâlâ sürüyor. Ağaç gibi dallanan sütunları ve doğadan alınmış biçimleri Gaudí’nindir; onun sağlığında tamamlanan Doğuş cephesi ve kripta (yeraltı kilisesi) UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alır.

Gaudí projeyi 1883’te mimar Francisco de Paula del Villar’dan devraldı ve sıradan bir neo-Gotik kiliseyi bambaşka bir yapıya dönüştürdü. Daha önceki bir kilise için kemerleri asılı zincirlerle incelemişti: iki ucundan asılan bir zincir kendiliğinden bir eğri çizer; bu eğri ters çevrildiğinde, taş bir kemerin yükü yalnızca basınçla taşıdığı biçim ortaya çıkar. Hiperboloit gibi, kavisli görünse de tamamen düz çizgilerle kurulabilen regle yüzeyleri de kullandı; bu, karmaşık taşların kesilmesini kolaylaştırdı. Günahların kefareti için yapılan bir “kefaret kilisesi” olduğundan bağışlarla, bugün de büyük ölçüde ziyaretçi biletleriyle finanse ediliyor; yapımın bu kadar uzun sürmesinin bir nedeni de bu. Papa XVI. Benediktus 2010’da yapıyı bazilika olarak kutsadı. Gaudí, bazilikanın kriptasında gömülüdür.

Sagrada FamiliaKartı aç

MerakArkeoloji

Güney Afrika’nın güney kıyısındaki Blombos Mağarası’nda, kırmızı bir toprak boyası olan aşı boyasını hazırlamakta kullanılmış 100 bin yıllık bir düzenek bulundu. Daha genç katmanlardan çıkan deniz kabuğu boncuklar ve desen kazınmış aşı boyası parçaları da planlı ve simgesel düşüncenin erken izleri sayılır.

Mağara, Cape Town’ın yaklaşık 300 kilometre doğusunda, kıyıdaki bir yarın içindedir ve 1991’den beri arkeolog Christopher Henshilwood’un yönettiği bir ekip tarafından kazılıyor. Ekip 2011’de, 100 bin yıl kadar önce kap olarak kullanılmış iki deniz kulağı kabuğunu tanıttı. İnsanlar aşı boyasını öğütmüş, ezilmiş kemik, kömür ve başka malzemelerle karıştırarak boya macunu yapmıştı; bu, birkaç adımın önceden düşünülmesini gerektiren bir tariftir. Yaklaşık 75 bin yıllık katmanlarda, küçük salyangoz kabuklarından yapılmış, delinip ipe dizilerek takılmış boncuklar ve üzerine çapraz çizgiler kazınmış aşı boyası parçaları bulundu. Ekip 2018’de, aşı boyası kalemiyle çapraz çizgiler çizilmiş, 73 bin yıllık küçük bir taş parçasını tanıttı: bugün bilinen en eski çizim.

Blombos CaveKartı aç

Sıradaki kartHohlenstein-Stadel Aslan Adamı, mamut dişinden oyulmuş, insan gövdeli ve mağara aslanı başlı bir heykelciktir. Yaklaşık 35.000–41.000 yıl önce bugünkü Almanya topraklarında yapılan figür, bilinen en eski heykellerden biridir.Devam et →