Hohlenstein-Stadel Aslan Adamı, mamut dişinden oyulmuş, insan gövdeli ve mağara aslanı başlı bir heykelciktir. Yaklaşık 35.000–41.000 yıl önce bugünkü Almanya topraklarında yapılan figür, bilinen en eski heykellerden biridir.

Svabya Alpleri, Almanya, yaklaşık 40.000 yıl önce

Kartın devamı

Jeolog Otto Völzing ilk parçaları 25 Ağustos 1939’da Almanya’nın güneyindeki Hohlenstein-Stadel Mağarası’nda buldu. Bir hafta sonra İkinci Dünya Savaşı başladı ve parçalar yaklaşık otuz yıl Ulm Müzesi’nde unutulup kaldı. Sonunda arkeolog Joachim Hahn 200’den fazla parçayı ayıklayıp birleştirmeye başlayınca insan ve hayvan özellikleri taşıyan bir figür belirdi. Mağarada sonraki yıllarda bulunan yeni parçalar, 2008’de toprağın elenmesiyle çıkan küçük kırıntılar da dahil, sonraki restorasyonlarda eklendi. 2013’te biten son çalışmayla figürün boyu 31,1 santimetreye ulaştı. Bulunduğu katmanın karbon tarihlemesi 35.000–41.000 yıllık bir yaş veriyor. Çakmaktaşı aletlerle oyulan heykel Ulm Müzesi’nde sergileniyor.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Lion-man

İlgili kaynak: Aslan Adam

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakSanat

Endonezya’nın Muna Adası’ndaki Liang Metanduno mağarasında bulunan bir el izi en az 67.800 yıllık; bugüne kadar tarihlenen en eski mağara sanatı bu. Biri elini kayaya dayamış, çevresine boya püskürtmüş; kayada elin boyasız silueti kalmış.

Endonezyalı ve Avustralyalı araştırmacılardan oluşan ekip, buluşu Ocak 2026’da Nature dergisinde yayımladı. Boyanın üzerinde zamanla oluşmuş ince mineral kabuğu, uranyumun yavaş bozunmasına dayanan bir yöntemle tarihlendirdiler. Kabuk yalnızca en düşük yaşı verir, yani el izi daha da eski olabilir. Parmak uçları bilerek inceltilmiş; bu üslup başka yalnızca yakındaki Sulawesi Adası’nda görülür. Ekip bu yüzden izi modern insana, yani Homo sapiens’e bağlıyor. Bu doğruysa türümüz o tarihte, Avustralya’ya giden olası yolun üzerindeki bu adalara ulaşmıştı. En eski mağara sanatı sayılan önceki örnekler, İspanya’daki 64.000 yılı aşkın ve çoğu zaman Neandertallere bağlanan resimlerdi. Bazı bilim insanları uranyum tarihlemesinin yaşları olduğundan fazla gösterebileceği uyarısında bulunuyor.

Cave artKartı aç

MerakMimarlık

İstanbul’da 537’de Konstantinopolis’in katedrali olarak tamamlanan Ayasofya, mimarlık tarihinin en etkili iç mekânlarından birine sahiptir. Büyük kubbesi, yuvarlak bir kubbenin kare bir plana oturmasını sağlayan pandantiflere, yani kavisli üçgen duvar parçalarına dayanır; kubbenin eteğindeki 40 pencere içeriyi ışıkla doldurur.

İmparator I. Justinianus, 532’deki ayaklanmada eski kilise yanınca yenisini yaptırdı. Tasarımı, matematik ve mekanikte usta iki bilgin, Trallesli Anthemios ile Miletli İsidoros üstlendi; yapı altı yıldan kısa bir sürede bitirildi. Kubbenin çapı 31 metre kadardır, tepesi zeminden 55 metreye yükselir. Tarihçi Prokopios, kubbenin taş duvarlara oturmadığını, gökten altın bir zincirle sarkıtılmış gibi durduğunu yazmıştı. 558’deki depremlerde ilk kubbenin bir bölümü çöktü; yerine daha yüksek ve daha dik bir kubbe yapıldı. Yapı 900 yılı aşkın süre katedral olarak kullanıldı; 1453’teki Osmanlı fethinden sonra camiye, 1934’te müzeye dönüştürüldü ve 2020’den bu yana yeniden camidir.

Hagia SophiaKartı aç

MerakArkeoloji

İskoçya’nın kuzey kıyısı açığındaki Orkney Adaları’nda bulunan Skara Brae, yaklaşık 5.000 yıl önce kurulmuş bir köydür; taş evlerinde yataklar, ocaklar ve raflar hâlâ yerinde durur. Avrupa’nın en iyi korunmuş Neolitik, yani Cilalı Taş Devri köylerinden biridir.

Skara Brae’de yaşam MÖ 3180 dolaylarında başladı ve yaklaşık 600 yıl sürdü; köy, Stonehenge’in ünlü taş çemberinden de Mısır’daki Büyük Giza Piramidi’nden de eskidir. 1850’de şiddetli bir fırtına köyü örten kum tepesini savurunca, üstü örtülü dar geçitlerle birbirine bağlanan evler ortaya çıktı. Her evde taştan bir ocak, kenarları taş levhalarla çevrili yataklar ve eşyaların dizildiği taş bir raf vardı. Orkney’de ağaç çok az olduğundan hepsi taş levhalardan yapılmıştı. İlk bilimsel kazıları 1920’lerde arkeolog V. Gordon Childe yürüttü. Köy bugün, aynı döneme ait iki taş çember olan Ring of Brodgar ve Stenness Dikili Taşları ile birlikte “Neolitik Orkney’in Kalbi” adlı Dünya Mirası Alanı’nın parçasıdır.

Skara BraeKartı aç

MerakArkeoloji

Vindolanda tabletleri, MS 100 civarında kuzey İngiltere’deki bir Roma kalesinde incecik tahta levhalara mürekkeple yazılmış belgelerdir. Mektuplar, listeler ve ordu kayıtları, imparatorluğun sınırındaki gündelik hayatı ilk elden anlatır.

İlk tabletler Mart 1973’te bulundu. Arkeolog Robin Birley, öğrenci kazıcı Keith Liddell’in dikkat çekmesiyle, talaş sanılan parçaların içinde yazı olduğunu fark etti: birbirine yapışmış iki parça ayrılınca mürekkep ortaya çıkmıştı. Bugüne kadar 1.700’den fazla tablet bulundu; hepsi nemli, oksijensiz toprakta korunmuştu. Çoğu, MS 122’de yakınında yapımına başlanan Hadrian Duvarı’ndan biraz eskidir. Aralarında bir süvari subayının adamları için kibarca daha fazla bira istediği bir mektup, bir askere gönderilen iç çamaşırından söz eden bir not ve Claudia Severa’nın arkadaşı Sulpicia Lepidina’ya yazdığı bir doğum günü daveti var. Davetin büyük kısmını bir kâtip yazmış, ama kapanıştaki selamı Severa kendi eliyle eklemiş; bu, bir kadının Latince yazısının bilinen en eski örneklerinden biridir. Tabletlerin çoğu British Museum’da saklanıyor.

Vindolanda tabletsKartı aç

MerakArkeoloji

Pazırık halısı, bugün bilinen en eski düğümlü halıdır. Yaklaşık 2.300 ila 2.500 yıl önce dokunmuş ve Sibirya’daki Altay Dağları’nda donmuş bir mezarda günümüze ulaşmıştır.

Sovyet arkeolog Sergei Rudenko halıyı 1949’da, Altay’ın atlı göçebelerine ait bir mezar höyüğü olan Pazırık 5 numaralı kurganda buldu. Mezar çok eski zamanlarda soyulmuştu; soyguncuların açtığı tünelden sızan su donmuş, buz da keçeyi, ahşabı, kumaşları ve halıyı bozulmadan saklamıştı. Rudenko mezarları MÖ 5. yüzyıla tarihlemişti; sonraki çalışmalar bu kurgan grubunu MÖ 4. ile 3. yüzyıllara yerleştiriyor. Yaklaşık iki metreye iki metre boyutundaki halıda 1,25 milyon kadar düğüm var; ortadaki alanı atlılar ve geyiklerle süslü kenar şeritleri çevreler. Halının nerede dokunduğu hâlâ tartışılıyor: İran, Ermenistan ve Orta Asya’nın adı geçiyor. Halı bugün St. Petersburg’daki Devlet Ermitaj Müzesi’nde saklanıyor.

Pazyryk carpetKartı aç

Sıradaki kartDover Tunç Çağı Teknesi 1992’de Dover’da bir yolun altında bulundu. Yaklaşık 3.500 yıl önce meşe kalasların porsuk dallarıyla birbirine dikilmesiyle yapılmış, ek yerleri yosun ve hayvansal yağla su geçirmez hâle getirilmişti.Devam et →

Hohlenstein-Stadel Aslan Adamı, mamut dişinden oyulmuş, insan gövdeli ve mağara aslanı başlı bir heykelciktir. Yaklaşık 35.000–41.000 yıl önce bugünkü Almanya topraklarında yapılan figür, bilinen en eski heykellerden biridir.

Kartın devamı

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Buradan devam edebilirsiniz.

Endonezya’nın Muna Adası’ndaki Liang Metanduno mağarasında bulunan bir el izi en az 67.800 yıllık; bugüne kadar tarihlenen en eski mağara sanatı bu. Biri elini kayaya dayamış, çevresine boya püskürtmüş; kayada elin boyasız silueti kalmış.

İskoçya’nın kuzey kıyısı açığındaki Orkney Adaları’nda bulunan Skara Brae, yaklaşık 5.000 yıl önce kurulmuş bir köydür; taş evlerinde yataklar, ocaklar ve raflar hâlâ yerinde durur. Avrupa’nın en iyi korunmuş Neolitik, yani Cilalı Taş Devri köylerinden biridir.

Vindolanda tabletleri, MS 100 civarında kuzey İngiltere’deki bir Roma kalesinde incecik tahta levhalara mürekkeple yazılmış belgelerdir. Mektuplar, listeler ve ordu kayıtları, imparatorluğun sınırındaki gündelik hayatı ilk elden anlatır.

Pazırık halısı, bugün bilinen en eski düğümlü halıdır. Yaklaşık 2.300 ila 2.500 yıl önce dokunmuş ve Sibirya’daki Altay Dağları’nda donmuş bir mezarda günümüze ulaşmıştır.