AzimYaşam öyküsüBağlam ve kaynaklar

Güney Afrika 1960’ta pasaportunu iptal edince Miriam Makeba otuz yıl sürgünde yaşadı; sahneyi ve Birleşmiş Milletler’deki tanıklığını apartheid rejimiyle yurt dışında yüzleşmek için kullandı.

Pasaportsuz yol alan bir ses

Neden önemli?

Fikrin bağlamı

Makeba’nın plakları, Güney Afrika dillerini, ritimlerini ve gündelik hikâyelerini ülkeyi çoğu zaman yalnızca manşetlerden tanıyan dinleyicilere taşıdı. Annesinin cenazesi için dönmek istediğinde devlet girişine izin vermedi; 1963’te Birleşmiş Milletler’de apartheid hakkında konuştu, müziği ise ülkesinde yasaklandı. Sürgün ona geniş bir erişim sağladı ama sıradan aidiyetin bedeliyle. Kariyeri, uluslararası bir kürsünün insanın kendi kapısından mahrum bırakılmasının yarasını sileceği tesellisini kabul etmez.

Kaynağın izi

Daha fazla okuyun.

Kaynak: Miriam Makeba

Arka plan okuması: Miriam MakebaDaha güçlü bir kaynak bulunduğunda atıf ve bağlamı güncelliyoruz. Düzeltmeleri editör sayfasından paylaşabilirsiniz.

Mobil uygulamayı indir Editoryal yaklaşım

İlgili kartlar

Aynı konuya veya okuma biçimine dokunan başka kartlar.

Q1924

DinginlikBiyografi

Neşet Ertaş, Abdal ve bozlak geleneğini babası Muharrem Ertaş’tan devraldı; kendi türkülerinden ve icralarından oluşan geniş bir birikimle bu mirası yeniledi.

Ertaş, yaşayan bir müzik silsilesinin içinde büyüdü; babasına eşlik ederken yalnızca ezgileri değil, onlara ağırlık veren toplumsal dünyayı da öğrendi. Sesi, bozlağın yüksek ve savunmasız haykırışında ayrılığı, yoksulluğu, aşkı, gururu ve yolu taşıdı; bağlaması gösterişe kaçmadan karşılık verdi. Onu biçimlendiren Abdal geleneğinin köşelerini törpülemeden ülke çapında tanındı. Başarısı mirastan kaçmak değil, mirası yaşatacak kadar kendine özgü bir ses kurmaktı.

Neşet ErtaşKartı aç

Q1926

DinginlikBiyografi

Kraliçe Liliʻuokalani yalnızca tören müziği bestelemedi; Kuʻu Pua i Paoakalani gibi şarkılar, egemenliğin elinden alınması ve hapis günlerinde mahrem ezgiyi hafızaya dönüştürdü.

Liliʻuokalani, Hawaiʻi’nin hüküm süren son monarkı ve şiirsel dili güçlü bir yer duygusuyla birleştiren üretken bir besteciydi. Hawaiʻi Krallığı devrildikten sonra ʻIolani Sarayı’nda hapsedildi; o dönemin çevresinde yazılan müzik sadakati, kaybı ve odanın dışındakilere yönelen dikkati taşıdı. Aloha ʻOe dünya çapında tanındı, ancak aşinalık ezginin ardındaki siyasi hayatı bulanıklaştırabilir. Onun şarkı külliyatı, yenilgiye indirgenmeyi reddeden egemen bir zihnin de arşividir.

LiliʻuokalaniKartı aç

Q1922

AzimBiyografi

Violeta Parra, yerel icracılardan şarkılar kaydetmek için Şili’yi dolaştı; bu saha çalışmasını radyo programlarına, albümlere, özgün bestelere ve görsel sanata taşıdı.

Parra, resmî kültüre nadiren giren repertuvarların şarkıcı ve çalgıcılarını buldu; sesleri korurken her parçanın içeriden nasıl işlediğini öğrendi. Belgelemede durmadı: kendi şarkıları geleneği yeniledi, arpilleraları, resimleri ve seramikleri aynı zekâyı renge ve ipliğe geçirdi. Arşiv ile sanat eseri birbirine karşıt işler değildi. Dikkatle dinlemenin, miras alınan malzemeyi yeni bir güçle kamusal hayata döndürdüğünde özgün bir eylem olabileceğini gösterdi.

Violeta ParraKartı aç

Q1925

MerakBiyografi

Perulu şarkıcı Yma Sumac, mağara gibi peslerden parlak tizlere ve tek bir kategoriye sığmayan ses renklerine uzanan olağanüstü geniş bir aralığa hükmediyordu.

Peru’da Zoila Augusta Emperatriz Chávarri del Castillo adıyla doğan Sumac, olağanüstü sesinin çevresine orkestral bir gösteri kuran kayıtlarla uluslararası popüler kültüre girdi. Tanıtım dili onu sık sık egzotik bir İnka prensesi fantezisine sardı; bu hikâye, kendi sesini yöneten modern bir sanatçıdan daha kolay pazarlanıyordu. Mitoloji, başarıyla karıştırılmamalı. Sesi yeraltını andıran bir titreşimden havadaki kesinliğe geçebiliyor, aradaki mesafeyi mimariye dönüştürebiliyordu.

Yma SumacKartı aç

Q1686

AzimMüzik

Otuz bir yaşında, işitmesini yitirirken Beethoven, kendi canına kıymaya ne kadar yaklaştığını ve onu durduran şeyi anlatan özel bir mektup yazdı: Henüz yapmadığı işler. Tümüyle sağırken beste yapmayı sürdürdü.

Mektup kardeşlerine yazılmış, hiç gönderilmemiş ve ölümünden sonra kâğıtları arasında bulunmuştu. İçinde, duyamayan bir müzisyenin aşağılanmasını, bunun kendisine dayattığı yalıtılmışlığı ve yapmakla yükümlü hissettiği her şeyi üretmeden dünyadan ayrılmanın düşünülemez olduğu kararını anlatır. Yirmi beş yıl daha yaşadı. 1824’te Dokuzuncu Senfoni’nin ilk seslendirilişinde hiçbirini duyamıyordu ve alkışlayan seyirciyi görmesi için döndürülmesi gerekti. Bu satırlar içinizde bir şeye dokunduysa, güvendiğiniz biriyle konuşmaya değer.

Müzik tarihiKartı aç

Sıradaki kartNeşet Ertaş, Abdal ve bozlak geleneğini babası Muharrem Ertaş’tan devraldı; kendi türkülerinden ve icralarından oluşan geniş bir birikimle bu mirası yeniledi.Q1924