Ikigai Daily
Menü
MerakBilgi

Suzani, Orta Asya’da gelin çeyizi için hazırlanan büyük, işlemeli bir örtüdür. Desen çoğu zaman birbirine iliştirilmiş birkaç pamuklu şeride tek parça hâlinde çizilir, şeritler ayrılıp akraba kadınlara işlenmeye verilir, en sonunda yeniden dikilirdi.

Suzani

SanatKültür

Kartın devamı

Adı Farsçada “iğne” anlamına gelen sözcükten gelir. Suzani en çok Özbekistan ve Tacikistan’la özdeşleşmiştir; Buhara, Semerkant ve Şehrisebz ünlü merkezleridir. Bir kız daha küçükken annesi ve akraba kadınlar onun suzanileri üzerinde çalışmaya başlardı; bitmiş örtüler duvarlara asılır, yatakların üstüne serilir, düğün günü damada sunulurdu. Çiçekleri, sarmaşıkları ve madalyonları genellikle kalamkeş denen usta bir desen çizicisi, el dokuması pamuklu bezden dört ila altı şeride çizerdi. Şeritler ayrı ayrı işlendiği için motifler dikiş yerlerinde çoğu zaman tam buluşmaz, renkler bir şeritten ötekine değişir. 18. yüzyılın sonundan daha eski suzanilerden pek azı günümüze ulaşmıştır.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Suzani

İlgili kaynak: Suzani
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakMimarlık

Mali’nin Cenne (Djenné) kentindeki Ulu Cami, çoğu zaman dünyanın en büyük kerpiç yapısı diye anılır. Yapı, bütün kent halkı her yıl yağmurlardan önce duvarlarını taze çamurla yeniden sıvadığı için ayakta kalıyor.

Bugünkü yapı 1907’de, kentin duvarcı loncasının başı Ismaila Traoré’nin yönetiminde, 13. yüzyıldan kaldığı söylenen bir caminin yerinde tamamlandı. Duvarları güneşte kurutulmuş kerpiçtendir; duvarlardan dışarı taşan palmiye kütükleri kalıcı bir iskele işi görür. Yağmur her yıl sıvayı aşındırır; bu yüzden kent her baharda “Crépissage” adlı bir şenlikle sıvayı yeniler. Erkekler ve oğlan çocukları sepetlerle çamuru duvarlara taşımak için yarışır, kadınlar nehirden su getirir, işi duvarcı loncasının yaşlı ustaları yönetir. Cenne’nin eski kenti 1988’den beri UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir.

Great Mosque of DjennéKartı aç
MerakMimarlık

İstanbul’da 537’de Konstantinopolis’in katedrali olarak tamamlanan Ayasofya, mimarlık tarihinin en etkili iç mekânlarından birine sahiptir. Büyük kubbesi, yuvarlak bir kubbenin kare bir plana oturmasını sağlayan pandantiflere, yani kavisli üçgen duvar parçalarına dayanır; kubbenin eteğindeki 40 pencere içeriyi ışıkla doldurur.

İmparator I. Justinianus, 532’deki ayaklanmada eski kilise yanınca yenisini yaptırdı. Tasarımı, matematik ve mekanikte usta iki bilgin, Trallesli Anthemios ile Miletli İsidoros üstlendi; yapı altı yıldan kısa bir sürede bitirildi. Kubbenin çapı 31 metre kadardır, tepesi zeminden 55 metreye yükselir. Tarihçi Prokopios, kubbenin taş duvarlara oturmadığını, gökten altın bir zincirle sarkıtılmış gibi durduğunu yazmıştı. 558’deki depremlerde ilk kubbenin bir bölümü çöktü; yerine daha yüksek ve daha dik bir kubbe yapıldı. Yapı 900 yılı aşkın süre katedral olarak kullanıldı; 1453’teki Osmanlı fethinden sonra camiye, 1934’te müzeye dönüştürüldü ve 2020’den bu yana yeniden camidir.

Hagia SophiaKartı aç
MerakMimarlık

Elhamra, İspanya’nın Granada kentinde Nasri sultanlarının bir tepenin üzerine kurduğu saray ve kaledir; baştan başa kanallar, havuzlar ve çeşmelerle donatılmıştır. Su avluları serinletir, yapıları yansıtır ve hemen yanındaki Generalife bahçelerini sular.

İspanya’daki son Müslüman hanedan olan Nasriler, Granada’yı 1238’den 1492’ye kadar yönetti. Saray yapılarına hanedanın kurucusu I. Muhammed başladı. Kurak tepeye su, Darro Nehri’nden birkaç kilometre yukarıda alınan ve yamaç boyunca yerçekimiyle akan Kraliyet Kanalı’yla (Acequia Real) getirildi. Teraslı bahçeleriyle bir yazlık saray olan Generalife, 14. yüzyılın başında yapıldı. 14. yüzyılın ikinci yarısında yapılan Aslanlı Avlu’da on iki mermer aslan bir çeşmeyi taşır; çeşmenin suyu dört kanala ayrılarak akar ve İslam geleneğinde dört nehirle sulanan bir bahçe olarak düşünülen cenneti hatırlatır. Özgün kanalların bir kısmı bahçeleri bugün hâlâ sular.

Alhambra and GeneralifeKartı aç
MerakMimarlık

Barselona’daki Sagrada Família, Antoni Gaudí’nin 1883’ten 1926’daki ölümüne kadar üzerinde çalıştığı bazilikadır ve yapımı hâlâ sürüyor. Ağaç gibi dallanan sütunları ve doğadan alınmış biçimleri Gaudí’nindir; onun sağlığında tamamlanan Doğuş cephesi ve kripta (yeraltı kilisesi) UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alır.

Gaudí projeyi 1883’te mimar Francisco de Paula del Villar’dan devraldı ve sıradan bir neo-Gotik kiliseyi bambaşka bir yapıya dönüştürdü. Daha önceki bir kilise için kemerleri asılı zincirlerle incelemişti: iki ucundan asılan bir zincir kendiliğinden bir eğri çizer; bu eğri ters çevrildiğinde, taş bir kemerin yükü yalnızca basınçla taşıdığı biçim ortaya çıkar. Hiperboloit gibi, kavisli görünse de tamamen düz çizgilerle kurulabilen regle yüzeyleri de kullandı; bu, karmaşık taşların kesilmesini kolaylaştırdı. Günahların kefareti için yapılan bir “kefaret kilisesi” olduğundan bağışlarla, bugün de büyük ölçüde ziyaretçi biletleriyle finanse ediliyor; yapımın bu kadar uzun sürmesinin bir nedeni de bu. Papa XVI. Benediktus 2010’da yapıyı bazilika olarak kutsadı. Gaudí, bazilikanın kriptasında gömülüdür.

Sagrada FamiliaKartı aç
MerakArkeoloji

Lewis satranç taşları, 12. yüzyılda çoğu mors dişinden oyulmuş ve 1831’de İskoçya’daki Lewis Adası’nda bulunmuş figürlerdir. Takımda krallar, kaygılı yüzlü kraliçeler, piskoposlar, atlı şövalyeler ve kalkanını ısıran savaşçılar var.

Taşlar 1831’de İskoçya’nın Dış Hebrid Adaları’ndan Lewis Adası’nda, Uig bölgesinde, başka bir masa oyununa ait düz pullar ve bir kemer tokasıyla birlikte bulundu. Büyük olasılıkla 1150-1200 yılları arasında oyuldular; en yaygın görüşe göre Hebridler’in Norveç yönetiminde olduğu o dönemde Norveç’in Trondheim kentinde. Birkaç eksik takımdan geldikleri anlaşılıyor; belki bir tüccarın satılık malıydılar. Kalkanını ısıran savaşçılar, İskandinav efsanelerinde savaşta kendinden geçen “berserker” denen dövüşçülerdir. Elini yanağına dayamış kraliçeler de büyük olasılıkla kaygıyı değil, sükûneti ve bilgeliği anlatıyordu. Bugün 82 parça Londra’daki British Museum’da, 11 parça Edinburgh’daki İskoçya Ulusal Müzesi’nde. 2019’da, onlarca yıl Edinburgh’da bir ailenin evinde ne olduğu bilinmeden duran bir kale taşı açık artırmada 735 bin sterline satıldı.

Lewis chessmenKartı aç
Sıradaki kartSemiha Berksoy, Türkiye’nin ilk kadın opera sanatçısıdır. Yetmiş yıl boyunca tiyatroda ve sinemada da oynadı, yazdı, resim yaptı. Resimlerinde otoportrelerini, sahnedeki rollerini ve anılarını kendine özgü, dramatik bir dünyada bir araya getirdi.Devam et →