Alman asıllı ressam ve doğa bilimci Maria Sibylla Merian, böceklerin yumurtadan tırtıla, oradan kelebeğe uzanan her evresini, beslendikleri bitkinin üzerinde resmetti. Surinam böcekleri üzerine 1705’te yayımladığı kitap, dikkatli gözlemle sanatı bir araya getirdi.

Maria Sibylla Merian

Kartın devamı

Merian 1647’de Frankfurt’ta, gravürcülerden oluşan bir ailede doğdu; 13 yaşında ipekböceği besliyordu. 1679’da tırtılların nasıl başkalaştığını gösteren kitabının ilk cildini yayımladı. O dönemde pek çok kişi böceklerin çamurdan ya da çürüyen maddeden kendiliğinden oluştuğuna inanıyordu; ressamlar da genellikle ölü örnekleri düzgün sıralar hâlinde çizerdi. Merian’ın her evreyi titizlikle gösteren resimleri, böceklerin belirli bir yaşam döngüsünden geçtiğinin anlaşılmasına katkıda bulundu. 1699’da, 52 yaşındayken kendi resimlerinden 255’ini satarak kızı Dorothea ile birlikte Hollanda’nın sömürgesi Surinam’a gitti. Orada yaklaşık iki yıl böcek toplayıp besledi; bu işte köleleştirilmiş Afrikalıların ve yerli halkın yardımına ve bilgisine dayandı. Muhtemelen sıtma olan bir hastalık onu geri dönmeye zorladı. 1705’te yayımlanan Metamorphosis Insectorum Surinamensium (Surinam Böceklerinin Başkalaşımı), doğa tarihinin dönüm noktalarından biri oldu.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Maria Sibylla Merian

İlgili kaynak: Maria Sibylla Merian

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakSanat

Etel Adnan, Lübnan asıllı Amerikalı bir şair ve ressamdı; şiir, deneme, resim, duvar halısı ve akordeon gibi katlanan kitaplar üretti. Hayatı Beyrut, Paris ve Kaliforniya arasında geçti; San Francisco yakınlarındaki Tamalpais Dağı ömür boyu resimlerinin konusu oldu.

Adnan 1925’te Beyrut’ta, Şamlı Müslüman bir baba ile İzmirli Rum bir annenin kızı olarak doğdu. Paris’te ve Amerika’da felsefe okudu, Kaliforniya’nın San Rafael kentindeki bir kolejde ders verdi ve 1950’lerin sonunda burada resim yapmaya başladı. Sausalito’daki evinden görünen Tamalpais Dağı, canlı renk bloklarıyla kurduğu küçük tuvallerinin birçoğunda karşımıza çıkar; 1986’da yayımlanan Journey to Mount Tamalpais adlı kitabı da bu bağlılığı anlatır. Yazar olarak Vietnam Savaşı’na şiirleriyle karşı çıktı, Lübnan İç Savaşı’nda geçen Sitt Marie Rose (1978) romanını yazdı. Ressam olarak geniş ün kazanması geç, 2012’deki Documenta sergisinden sonra geldi. 2021’de Paris’te 96 yaşında öldü.

Etel AdnanKartı aç

MerakBiyografi

Amerikalı biyolog Ernest Everett Just, döllenme anında yumurta hücresinin yüzeyinin hızla değiştiğini ve fazladan spermin girmesini engellemeye yardım ettiğini gösterdi. Deniz kestaneleri gibi deniz canlılarıyla çalışan Just, hücrelerin doğal ortamlarına olabildiğince yakın koşullarda incelenmesi gerektiğini savundu.

Just, 1907’den ölümüne dek Washington’daki Howard Üniversitesi’nde ders verdi; yaklaşık yirmi yaz boyunca Massachusetts’teki Woods Hole Deniz Biyolojisi Laboratuvarı’nda çalıştı. Deniz canlılarının yumurtalarıyla çalışırken gösterdiği titizlik onu aranan bir uzman yaptı. Bugün “polispermiye karşı hızlı engel” denen olayı, yani ikinci bir spermin yumurtaya girmesini önleyen ani değişimi o tanımladı. 1915’te ABD’deki sivil haklar örgütü NAACP’nin verdiği Spingarn Madalyası’nın ilk sahibi oldu. Irkçılık yüzünden ABD’nin büyük araştırma üniversitelerinde kadro bulamayınca 1929’dan itibaren giderek daha çok Avrupa’da çalıştı: Napoli’deki Stazione Zoologica’da, Berlin’deki Kaiser Wilhelm Enstitüsü’nde, daha sonra da Fransa’da Roscoff’ta. 1939’da yayımlanan The Biology of the Cell Surface (Hücre Yüzeyinin Biyolojisi) adlı kitabında, gelişimi yalnızca çekirdeğin değil hücrenin dış katmanının da yönlendirdiğini savundu. 1941’de öldü.

Ernest Everett JustKartı aç

AzimSanat

Artemisia Gentileschi 1593’te Roma’da doğdu ve Batı Avrupa’da ressamlıkla başarılı bir kariyer kuran ilk kadınlardan biri oldu. Kutsal Kitap’tan ve antik tarihten aldığı Yudit, Suzanna gibi kadın kahramanları, bakılıp geçilecek süs figürleri olarak değil, harekete geçen güçlü kadınlar olarak resmetti.

Artemisia resmi, Caravaggio’nun dramatik ışık kullanımından etkilenen ressam babası Orazio Gentileschi’nin atölyesinde öğrendi. Bilinen ilk tablosu “Suzanna ve İhtiyarlar”ı 17 yaşında bitirdi. 1612’de Roma’da, kendisine saldıran ressam Agostino Tassi’nin yargılandığı davada ifade verdi; Tassi suçlu bulundu. Ardından Floransa’ya yerleşti ve 1616’da kentin Çizim Sanatları Akademisi’ne (Accademia delle Arti del Disegno) kabul edilen ilk kadın oldu. Daha sonra Roma, Venedik ve Napoli’de, 1638’den itibaren de Londra’da Kral I. Charles’ın sarayında çalıştı. “Holofernes’in Başını Kesen Yudit” tablosu bugün Floransa’daki Uffizi Galerisi’ndedir. Büyük olasılıkla 1650’lerin ortasında Napoli’de öldükten sonra uzun süre unutuldu. İtalyan sanat eleştirmeni Roberto Longhi 1916’da onun üzerine yazınca adı yeniden anılmaya başladı. Londra’daki National Gallery 2020’de ona büyük bir sergi ayırdı.

BritannicaKartı aç

AzimSanat

Van Gogh’un hayattayken yalnızca bir tablo sattığı, onun da “Kırmızı Üzüm Bağı” olduğu sık sık söylenir. Oysa bu, satışlarının sadece en iyi belgelenenidir. Van Gogh Müzesi başka satışlar da sayar; ressam ayrıca pek çok eserini başka sanatçılarla takas etti.

“Kırmızı Üzüm Bağı” Kasım 1888’de Arles’da yapıldı ve 1890’ın başında Brüksel’de, öncü sanatçılar topluluğu Les XX’in (Yirmiler) sergisinde gösterildi. Tabloyu, Van Gogh’un arkadaşı Eugène Boch’un kız kardeşi olan Belçikalı ressam Anna Boch 400 franka satın aldı; eser bugün Moskova’daki Puşkin Müzesi’ndedir. Van Gogh Müzesi başka satışlardan da söz eder. Ressamın ilk siparişi, sanat taciri olan amcası Cor’dan geldi: Yeğenine destek olmak isteyen Cor, ondan 19 Lahey manzarası istedi. Parisli boya ve sanat taciri Julien Tanguy bir tablosunu satın aldı, kardeşi Theo da bir eserini Londra’daki bir galeriye sattı. Van Gogh başka ressamlarla sık sık eser takas etti; gençlik yıllarında resimlerini çoğu zaman yiyecek ya da boya malzemesi karşılığında verdi. Kaç eser sattığı tam olarak bilinmiyor. Van Gogh, Brüksel’deki satıştan birkaç ay sonra, Temmuz 1890’da öldü.

Van Gogh MüzesiKartı aç

AzimTicaret

1397’de Floransa’da kurulan Medici Bankası, 15. yüzyıl Avrupa’sının en güçlü bankalarından biri oldu. Bankanın kârı, Medici ailesinin siyasi gücünü ve Donatello, Botticelli gibi sanatçılara yaptığı hamiliği finanse etti.

Bankayı Giovanni di Bicci de’ Medici kurdu; kârının büyük bölümü papaların mali işlerini yürütmekten geliyordu. Kilise faiz almayı yasakladığı için banka parasını poliçelerle kazanıyordu: Bir tüccar bir kentte ödeme yapıyor, parasını başka bir kentte başka bir para birimiyle geri alıyordu; bankanın payı da kurun içinde gizliydi. Giovanni’nin oğlu Cosimo döneminde bankanın Roma, Venedik, Milano, Cenevre, Avignon, Brugge ve Londra gibi kentlerde şubeleri vardı. Sonraki yöneticiler, İngiltere Kralı IV. Edward ve Burgonya Dükü Cesur Charles gibi borcunu ödeyemeyen hükümdarlara büyük krediler verdi; şubeler birer birer kapandı. Banka, Medicilerin Floransa’dan kovulduğu 1494’te tamamen çöktü.

Medici BankKartı aç

Sıradaki kart18. yüzyılda yaşamış Çinli bilgin Wang Zhenyi, Ay tutulmalarını yuvarlak bir masa (Dünya), tavana asılı kristal bir lamba (Güneş) ve yuvarlak bir aynayla (Ay) anlattı. Bunları yerinden oynatarak üçünün nasıl aynı hizaya geldiğini gösterdi.Devam et →