Camino de Santiago, İspanya’nın kuzeybatısındaki Santiago de Compostela Katedrali’ne giden hac yollarının adıdır ve bugün her yıl yüz binlerce kayıtlı yürüyüşçü çeker. Kentteki Hacılar Bürosu, Ekim 2025’te o yılın 500.000’inci Compostela’sını, yani yolu tamamlayanlara verilen belgeyi verdi.

Hacılar Bürosu, Santiago de Compostela, 2025

Kartın devamı

Hacılar Orta Çağ’dan beri Santiago’ya yürüyor; geleneğe göre havari Yakub katedralde gömülüdür. Compostela belgesini almak için yolun en az son 100 kilometresini yürümek, bisikletle ya da at sırtında gidenlerin ise son 200 kilometreyi geçmesi ve yol boyunca mühür toplaması gerekir. Yolun yeniden canlanması çarpıcı oldu: 1985’te bu belgeyi yalnızca 690 kişi almıştı, 2024’te 499.239 kişi aldı. Camino 1987’de Avrupa Konseyi’nin ilk Kültür Rotası ilan edildi. Fransız Yolu 1993’te UNESCO Dünya Mirası listesine girdi, kuzey güzergâhları da 2015’te listeye eklendi. Rehber kitaplar, yol işaretleri ve 2010 yapımı “The Way” gibi filmler yolu daha da tanıttı. Bugün insanlar bu yola inanç, kültür, spor ya da yalnızca kafa dinlemek için çıkıyor.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Camino de Santiago

İlgili kaynak: Santiago de Compostela Rotaları: Camino Francés ve Kuzey İspanya Rotaları

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakMimarlık

İstanbul’da 537’de Konstantinopolis’in katedrali olarak tamamlanan Ayasofya, mimarlık tarihinin en etkili iç mekânlarından birine sahiptir. Büyük kubbesi, yuvarlak bir kubbenin kare bir plana oturmasını sağlayan pandantiflere, yani kavisli üçgen duvar parçalarına dayanır; kubbenin eteğindeki 40 pencere içeriyi ışıkla doldurur.

İmparator I. Justinianus, 532’deki ayaklanmada eski kilise yanınca yenisini yaptırdı. Tasarımı, matematik ve mekanikte usta iki bilgin, Trallesli Anthemios ile Miletli İsidoros üstlendi; yapı altı yıldan kısa bir sürede bitirildi. Kubbenin çapı 31 metre kadardır, tepesi zeminden 55 metreye yükselir. Tarihçi Prokopios, kubbenin taş duvarlara oturmadığını, gökten altın bir zincirle sarkıtılmış gibi durduğunu yazmıştı. 558’deki depremlerde ilk kubbenin bir bölümü çöktü; yerine daha yüksek ve daha dik bir kubbe yapıldı. Yapı 900 yılı aşkın süre katedral olarak kullanıldı; 1453’teki Osmanlı fethinden sonra camiye, 1934’te müzeye dönüştürüldü ve 2020’den bu yana yeniden camidir.

Hagia SophiaKartı aç

MerakMimarlık

Kuzey Etiyopya’daki Lalibela’nın on bir kilisesi, Orta Çağ’da tek parça volkanik kayadan oyuldu. Her biri derin hendeklerin içinde yukarıdan aşağıya biçimlendirildi; kiliseler bugün de Etiyopyalı Hristiyanların hac yeridir.

Gelenek, kiliseleri 12. yüzyılın sonu ile 13. yüzyılın başında hüküm süren Zagwe hanedanından Kral Gebre Meskel Lalibela’ya bağlar; arkeologlara göre bazı bölümler daha eskidir ve yapım sırası hâlâ tartışılıyor. Efsaneye göre kral, Selahaddin Eyyubi’nin 1187’de Kudüs’ü almasından sonra burayı yeni bir Kudüs olarak tasarladı. Bölgedeki pek çok yer, adını Ürdün Nehri’nden alan bir dere gibi, Kutsal Kitap’tan gelen adlar taşır. Ustalar önce hendek kazarak bir kaya bloğunu çevresinden ayırdı, sonra odaları, sütunları, pencereleri ve kapıları bu bloğun içinden oydu. En ünlü kilise olan Bete Giyorgis, yukarıdan bakıldığında haç biçimindedir. Tünellerle birbirine bağlanan kiliseler bugün de her gün kullanılıyor. UNESCO, kiliseleri 1978’de Dünya Mirası Listesi’ne aldı.

Rock-Hewn Churches, LalibelaKartı aç

MerakMimarlık

Tunus’taki Kayrevan Ulu Camii, İslam dünyasının en eski camilerinden biridir: 670’te kuruldu, bugünkü hâlini büyük ölçüde 836’daki yeniden yapımla aldı. Geniş avlusu, sütunlu ibadet salonu ve kare minaresi, Kuzey Afrika’daki camilere örnek oldu.

Arap komutan Ukbe bin Nafi, 670’te Kayrevan kentini kurarken caminin yerini de seçti. Cami birkaç kez yeniden yapıldı; bugün ayakta olan yapının büyük bölümü, Emir I. Ziyadetullah’ın 836’da yaptırdığı yeniden yapımdan kalmadır. İbadet salonu hipostil bir salondur, yani çatısı sıra sıra dizilmiş sütunlara oturur. Mermer, granit ve porfirden 414 sütun, Kartaca gibi antik kentlerden getirilmiştir; bu yüzden gövdeleri ve başlıkları birbirinden farklıdır. Kare bir kaide üzerinde üç kademe hâlinde yükselen 31,5 metrelik minare, hâlâ ayakta duran en eski minare kabul edilir. Cami, Mısır’ın batısında kalan Kuzey Afrika topraklarında, yani Mağrip’te sonraki camilere örnek oldu ve UNESCO Dünya Mirası listesindeki Kayrevan kentinin bir parçasıdır.

Great Mosque of KairouanKartı aç

MerakTarih

Ise Tapınağı, Japonya’nın yerli dini Şinto’nun en kutsal yeridir; ana yapıları her 20 yılda bir sökülür ve hemen yandaki arsada aynen yeniden kurulur. 690’da başlayan bu gelenek zaman zaman uzun aralar verse de bugün sürüyor; bir sonraki yenileme 2033’te yapılacak.

Bu yenilemenin adı Shikinen Sengū’dur. Yapılarla birlikte tapınağın eşyaları ve kutsal nesneleri de baştan yapılır, girişteki ahşap Uji Köprüsü de yenilenir. Kereste, bir Japon servi türü olan hinoki ağacından gelir. Tapınak alanında elektrikli alet kullanılmadığı için iş, geleneksel tapınak yapımında yetişmiş ve miyadaiku denen marangozlara düşer. Daha az deneyimli ustalar genellikle önce köprüde pişer, sonra ana yapılara geçer. Şinto bu anlayışa tokowaka, yani “hep genç” der: Kutsal yapıyı yenilemek onu hep taze tutar, ustalığı da kuşaktan kuşağa aktarır. Bugünkü yapılar 2013’te kurulan 62. yapılardır. Döngü savaşlar yüzünden birkaç kez aksadı; en uzun ara, Japonya’nın 15. ve 16. yüzyıldaki iç savaşları sırasında yüz yılı aştı.

Ise Shikinen SenguKartı aç

DinginlikDin ve İnanç

Alamut 1256’da Moğollara teslim olunca, İranlı tarihçi Atâ Melik Cüveynî’ye kalenin ünlü kütüphanesini inceleme izni verildi. Kendi anlattığına göre bazı kitapları ve bilimsel aletleri ayırıp kurtardı, sapkın saydığı İsmaili eserlerini ise yaktı.

Atâ Melik Cüveynî (1226–1283), Moğolların hizmetindeki İranlı bir devlet adamıydı; 1259’dan ölümüne kadar onlar adına Bağdat’ı yönetti. Cengiz Han’ın torunu Hülagü’nün, Şii İslam’ın bir kolu olan Nizari İsmaililere karşı düzenlediği sefere katıldı ve bunu Tarih-i Cihangüşa (“Cihan Fatihinin Tarihi”) adlı eserinde anlattı. Bu yüzden hem bir görgü tanığı hem de karşı taraftan biridir: Neyi saklayıp neyi yaktığı, Nizarilerin bilim ve düşünce dünyası hakkında bugün bilebileceklerimizi sınırlıyor. Yine de bazı Nizari eserleri kurtuldu; Nasîrüddin Tûsî’nin onların yanında yaşadığı yıllarda yazdıkları da bunların arasında.

Ata-Malik JuvayniKartı aç

Sıradaki kartMüzik parçaları arasındaki sessizlik, bedeni müziğin kendisinden daha çok dinlendirebilir. 2006’da 24 kişiyle yapılan bir çalışmada hızlı müzik nabzı, tansiyonu ve solunumu artırdı; iki dakikalık arada ise üçü de düştü, hatta müzik başlamadan önce ölçülen düzeyin altına indi.Devam et →

Kartın devamı

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Buradan devam edebilirsiniz.

Kuzey Etiyopya’daki Lalibela’nın on bir kilisesi, Orta Çağ’da tek parça volkanik kayadan oyuldu. Her biri derin hendeklerin içinde yukarıdan aşağıya biçimlendirildi; kiliseler bugün de Etiyopyalı Hristiyanların hac yeridir.

Tunus’taki Kayrevan Ulu Camii, İslam dünyasının en eski camilerinden biridir: 670’te kuruldu, bugünkü hâlini büyük ölçüde 836’daki yeniden yapımla aldı. Geniş avlusu, sütunlu ibadet salonu ve kare minaresi, Kuzey Afrika’daki camilere örnek oldu.

Ise Tapınağı, Japonya’nın yerli dini Şinto’nun en kutsal yeridir; ana yapıları her 20 yılda bir sökülür ve hemen yandaki arsada aynen yeniden kurulur. 690’da başlayan bu gelenek zaman zaman uzun aralar verse de bugün sürüyor; bir sonraki yenileme 2033’te yapılacak.

Alamut 1256’da Moğollara teslim olunca, İranlı tarihçi Atâ Melik Cüveynî’ye kalenin ünlü kütüphanesini inceleme izni verildi. Kendi anlattığına göre bazı kitapları ve bilimsel aletleri ayırıp kurtardı, sapkın saydığı İsmaili eserlerini ise yaktı.