Ikigai Daily
Menü
AzimAlıntı

Kapitalizmde yaşıyoruz, gücünden kaçılamaz gibi görünüyor; ama bir zamanlar kralların ilahi hakkı da öyle görünüyordu.

Ursula K. Le Guin, Ulusal Kitap Ödülleri konuşması

EdebiyatFelsefe

Kartın devamı

Yerdeniz kitaplarının ve Karanlığın Sol Eli’nin Amerikalı yazarı Ursula K. Le Guin (1929–2018), bu sözü 19 Kasım 2014’te, 85 yaşındayken, Amerikan edebiyatına katkı madalyasını (National Book Foundation Medal for Distinguished Contribution to American Letters) alırken söyledi. Kısa konuşmasını, kitaba sıradan bir mal gibi davranan yayıncıları ve kitapçıları eleştirmeye ayırdı; o sırada Amazon ile yayınevi Hachette arasında herkesin gözü önünde bir kavga sürüyordu. Kralların ilahi hakkı, hükümdarların Tanrı’nın iradesiyle hüküm sürdüğü ve sorgulanamayacağı yönündeki eski inançtı. Le Guin bir sonraki cümlesinde meseleyi açıkça söyledi: İnsanların kurduğu her güce insanlar karşı koyabilir ve onu değiştirebilir.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Ursula K. Le Guin, National Book Awards speech (2014)

İlgili kaynak: Ursula K. Le Guin
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimFelsefe

İnsanlar kimi zaman kendi kaderlerinin efendisidir: / Başkalarının buyruğunda yaşıyorsak, sevgili Brutus, / suç yıldızlarımızda değil, kendimizde.

Bu dizeleri, Shakespeare’in 1599’da yazdığı Julius Caesar’ın 1. perdesinde Cassius söyler. Brutus’a, Caesar’ı yücelten ve kendilerini onun buyruğuna düşüren şeyin gökyüzü değil, kendi boyun eğişleri olduğunu anlatır. O dönemde pek çok insan kaderin yıldızlarda yazılı olduğuna inanırdı. Bugün dize “hayatının sorumluluğunu üstlen” anlamında alıntılanır; John Green’in Türkçeye Aynı Yıldızın Altında adıyla çevrilen romanı da özgün adını, The Fault in Our Stars’ı bu dizeden alır. Oyunda ise bu sözler hesaplı bir iltifattır: Cassius, Brutus’u Caesar’ı öldürme planına çekmeye çalışmaktadır.

William ShakespeareKartı aç
DinginlikEdebiyat

Cehennemin ortasında kimin ve neyin cehennem olmadığını aramayı ve tanımayı öğren; sonra onları yaşat, onlara yer aç.

İtalyan yazar Italo Calvino (1923–1985), 1972’de yayımlanan Görünmez Kentler’i bu sözlerle bitirir. Kitapta Venedikli gezgin Marco Polo, yaşlanan Moğol hükümdarı Kubilay Han’a 55 hayalî kent anlatır. Sonunda Polo, yaşayanların cehenneminin gelecekte bir yer olmadığını, birlikte yaşayarak şimdiden kurduğumuz cehennem olduğunu söyler. Ona katlanmanın iki yolu vardır: Artık görmeyecek hâle gelene kadar onu kabullenmek ya da bu cümlenin anlattığı, sürekli dikkat isteyen zor yolu seçmek.

Italo Calvino, Invisible Cities (1972)Kartı aç
AzimEdebiyat

Bir gemi yapmak istiyorsan insanları odun toplamaya çağırıp onlara görev ve iş dağıtma; onlara denizin uçsuz bucaksız enginliğini özlemeyi öğret.

Küçük Prens’in yazarı Fransız pilot Antoine de Saint-Exupéry (1900–1944) bu cümleyi hiç yazmadı. 1944’te bir savaş uçuşunda kaybolmasından dört yıl sonra, 1948’de yayımlanan yarım kalmış kitabı Citadelle’de buna yakın bir düşünce vardır: Bir gemiyi var eden, yelken bezi dokumaktan, çivi dövmekten çok, insanlara deniz sevgisi aşılamaktır. Sonraki yazarlar bu düşünceyi derli toplu bir söze dönüştürüp altına onun adını koydu.

Widely attributed to Antoine de Saint-Exupéry; a later paraphraseKartı aç
DinginlikEdebiyat

Selçuklu veziri Nizamülmülk’ün 1091 dolaylarında yazdığı Siyasetname, elli bölümde bir hükümdara din işlerini, askerleri, vergiyi, saray erkânını ve casusları nasıl idare edeceğini anlatır.

1080’lerin sonunda Sultan Melikşah, üst düzey devlet adamlarından iyi bir yönetimin nasıl olması gerektiğini yazmalarını istedi; beğendiği metin Nizamülmülk’ünkü oldu. Vezir önce 39 bölüm yazdı, 1092’de öldürülmeden kısa süre önce 11 bölüm daha ekledi; kitabı kâtibi ancak onun ölümünden sonra ortaya çıkardı. Eser atamalar, vergi, adalet ve ordu üzerine doğrudan öğütleri eski hükümdarların hikâyeleriyle birleştirir ve bir hükümdarın kendi memurlarını izleyecek güvenilir haberciler bulundurması gerektiğini ısrarla vurgular. Son bölümler ise dinî isyancılara, en çok da İsmaililere karşı uzun uzun uyarır.

SiyasatnamaKartı aç
DinginlikEdebiyat

Yara, ışığın içine girdiği yerdir.

Bu cümle, Amerikalı şair Coleman Barks’ın dizelerinden kısaltılmıştır. Barks’ın serbest uyarlamaları Mevlânâ’yı İngilizcede çok satan bir şair yaptı; Barks Farsça bilmiyordu, akademik çevirileri kendi diliyle yeniden yazıyordu. 1990 tarihli “Çocukluk Arkadaşları” şiirinde okura “sargılı yere” bakmayı sürdürmesini söyler: Işık oradan girer. Şiirin kaynağı Mevlânâ’nın Mesnevi’sidir. Mevlânâ 13. yüzyılda Konya’da yaşamış bir şair ve mutasavvıftı; eserlerini Farsça yazdı. Mesnevi’de yaralıya, manevi bir rehberin yarasına sürdüğü merhemden yüz çevirmemesini öğütler: İyileşme o merhemin ışığından gelir, insanın kendisinden değil.

Attributed to Rumi; exact English sentence not matched to a standard textKartı aç
Sıradaki kartAslanlar kendi tarihçilerini çıkarana dek, av hikâyeleri hep avcıyı yüceltecek.Devam et →