Ikigai Daily
Menü
AzimAlıntı

Aslanlar kendi tarihçilerini çıkarana dek, av hikâyeleri hep avcıyı yüceltecek.

Chinua Achebe’nin aktardığı atasözü, The Paris Review, 1994

TarihEdebiyat

Kartın devamı

Nijeryalı romancı Chinua Achebe (1930–2013) bu sözü 1994’te The Paris Review dergisine verdiği söyleşide bir Afrika atasözü olarak aktardı. Onu anladığı anda yazar olması gerektiğini de anladığını söyledi: Birinin aslanların tarihçisi olması gerekiyordu. Achebe, Joyce Cary’nin Mister Johnson’ı gibi, Afrikalıların bir dekordan öteye geçmediği, Afrika’da geçen Avrupa romanlarıyla büyümüştü. İlk romanı Parçalanma (1958), bir İgbo köyünün hikâyesini İngiliz yönetimi gelmeden önce ve geldiği sırada içeriden anlatarak bu romanlara cevap verir.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Chinua Achebe’nin aktardığı atasözü, The Paris Review, 1994

İlgili kaynak: Chinua Achebe
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimEdebiyat

Herman Melville’in Moby Dick’i 1851’de yayımlandığında eleştirmenlerden hem övgü hem yergi aldı ve az sattı; yazarın ünü de ömrünün son yıllarında söndü. Roman, ancak Melville’in ölümünden onlarca yıl sonra, 1920’lerde yeniden keşfedilince büyük Amerikan romanlarından biri sayılır oldu.

Roman, Kaptan Ahab’ın beyaz balinayı kovalamasını anlatır; ama hikâyeyi balinaların biyolojisine, felsefeye ve gemicilerin gündelik işine ayrılmış uzun bölümlerle sık sık böler. Bu karışım pek çok eleştirmeni şaşırttı ya da sıktı, birkaçı ise kitabın iddiasını övdü. Melville hayattayken roman ancak birkaç bin sattı. Yazar yirmi yıla yakın New York’ta gümrük müfettişi olarak çalıştı ve 1891’de, romancı olarak büyük ölçüde unutulmuş hâlde öldü. 1920’lerde başlayan ve Raymond Weaver’ın 1921’de yayımladığı biyografinin hız verdiği “Melville Revival” (Melville’in yeniden keşfi), Moby Dick’i yeni okurlarla buluşturdu; eleştirmenler de kitabın uzun sapmalarını kusur olarak değil, eserin genişliğinin bir parçası olarak görmeye başladı.

Edebiyat tarihiKartı aç
AzimEdebiyat

Amerikalı romancı Zora Neale Hurston 1960’ta öldüğünde kitaplarının çoğu artık basılmıyordu; mezarına bir taş bile dikilmemişti. Yazar Alice Walker 1973’te Florida’da mezarın olabileceği yeri buldu, oraya bir taş diktirdi ve Hurston’ın eserlerinin yeniden okunmasına öncülük etti.

Hurston, 1920’lerde New York’ta siyahi edebiyatın, müziğin ve sanatın parladığı Harlem Rönesansı’nın önde gelen yazarlarındandı. Antropoloji eğitimi de almıştı; Amerika’nın güneyinde ve Karayipler’de halk anlatıları derledi. 1937’de yayımlanan Their Eyes Were Watching God bugün bir klasik sayılıyor. 1950’lerde yoksulluk içindeydi; zaman zaman hizmetçilik ve vekil öğretmenlik yaptı, Florida’nın Fort Pierce kasabasında bir düşkünler evinde öldü. Walker mezarı araştırmacı Charlotte D. Hunt’la birlikte aradı. Parasını kendisinin ödediği taşta Hurston “Güney’in Dehası” diye anılıyor, ama doğum yılı 1901 yazıyor. Gerçek doğum yılı 1891’dir; 1901’i ise Hurston onlarca yıl boyunca kendisi kullanmıştı. Walker’ın 1975’te Ms. dergisinde çıkan yazısı, eserlerine yeniden ilgi uyandırdı.

Edebiyat tarihiKartı aç
AzimEdebiyat

Laura Ingalls Wilder ilk romanını 1932’de, 65 yaşında yayımladı. Büyük Ormandaki Küçük Ev (Little House in the Big Woods), kendi ailesinin Amerika’nın iç bölgelerindeki yerleşimci hayatını anlatan Küçük Ev dizisinin ilk kitabıydı. Wilder diziyi yetmişli yaşlarında da yazmayı sürdürdü.

Wilder romanlardan önce on yılı aşkın süre Missouri Ruralist adlı bir tarım gazetesine yazdı; “As a Farm Woman Thinks” (Bir Çiftçi Kadının Düşünceleri) başlıklı düzenli bir köşesi vardı. Dizi, 1932–1943 arasında yayımlanan sekiz romana ulaştı; kitaplar ailesinin 1870’ler ve 1880’lerde yeni topraklara yerleşme serüvenini anlatır. Dokuzuncu kitap The First Four Years, Wilder öldükten sonra bulundu ve 1971’de yayımlandı. Yazar olan kızı Rose Wilder Lane müsveddeleri titizlikle elden geçirdi; metnin ne kadarının Lane’e ait olduğu tarihçiler arasında hâlâ tartışılıyor. Kitaplar sonradan Bozkırdaki Küçük Ev (1974–1983) adlı televizyon dizisine ilham verdi.

Laura Ingalls WilderKartı aç
AzimEdebiyat

Ama sonra, ömürde bir kez, özlenen o dev adalet dalgası yükselebilir ve umutla tarih kafiyeleşir.

1995’te Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan, Kuzey İrlanda doğumlu İrlandalı şair Seamus Heaney (1939–2013), bu dizeleri Sophokles’in Philoktetes tragedyasından uyarladığı ve ilk kez 1990’da Derry’de sahnelenen The Cure at Troy (Truva’da Şifa) oyunu için yazdı. Hemen öncesinde koro, tarihin bize bu dünyada umut etmemeyi söylediğini hatırlatır; yani buradaki umut vaat edilmiş değil, enderdir. Kuzey İrlanda’da onlarca yıl süren ve “The Troubles” diye anılan çatışmalar sırasında yazılan dizeler, o günden bu yana Bill Clinton, Joe Biden ve pek çok siyasetçi tarafından alıntılandı.

Seamus Heaney, The Cure at Troy (1990)Kartı aç
AzimEdebiyat

“Bunu anlatabilir misiniz?” Ben de “Anlatabilirim” dedim.

Ahmatova, 1930’ların sonundaki Stalin terörü sırasında oğlundan haber alabilmek için Leningrad’da bir hapishanenin önündeki kuyruklarda on yedi ay bekledi. Bir gün dudakları morarmış bir kadın onu tanıdı ve eğilip kulağına bu soruyu fısıldadı; o kuyruklarda herkes fısıltıyla konuşurdu. Ahmatova bu kısa konuşmayı, terör yıllarını anlatan şiir dizisi “Requiem”in başına, 1957’de yazdığı kısa bir düzyazı önsöz olarak koydu. Şiirler yıllarca yalnızca birkaç güvenilir dostun belleğinde yaşadı; bir aramada ele geçecek tek bir kâğıt kalmasın diye onları ezberlemişlerdi. Dizinin tamamı Sovyetler Birliği’nde ancak 1987’de yayımlanabildi.

Anna Akhmatova, ‘Instead of a Preface’, Requiem (1957)Kartı aç
Sıradaki kartBazı yıllar soru sorar, bazı yıllar cevap verir.Devam et →