Selçuklu veziri Nizamülmülk’ün 1091 dolaylarında yazdığı Siyasetname, elli bölümde bir hükümdara din işlerini, askerleri, vergiyi, saray erkânını ve casusları nasıl idare edeceğini anlatır.

Siyasatnama

Kartın devamı

1080’lerin sonunda Sultan Melikşah, üst düzey devlet adamlarından iyi bir yönetimin nasıl olması gerektiğini yazmalarını istedi; beğendiği metin Nizamülmülk’ünkü oldu. Vezir önce 39 bölüm yazdı, 1092’de öldürülmeden kısa süre önce 11 bölüm daha ekledi; kitabı kâtibi ancak onun ölümünden sonra ortaya çıkardı. Eser atamalar, vergi, adalet ve ordu üzerine doğrudan öğütleri eski hükümdarların hikâyeleriyle birleştirir ve bir hükümdarın kendi memurlarını izleyecek güvenilir haberciler bulundurması gerektiğini ısrarla vurgular. Son bölümler ise dinî isyancılara, en çok da İsmaililere karşı uzun uzun uyarır.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Siyasatnama

İlgili kaynak: Siyasetname

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimFelsefe

İnsanlar kimi zaman kendi kaderlerinin efendisidir: / Başkalarının buyruğunda yaşıyorsak, sevgili Brutus, / suç yıldızlarımızda değil, kendimizde.

Bu dizeleri, Shakespeare’in 1599’da yazdığı Julius Caesar’ın 1. perdesinde Cassius söyler. Brutus’a, Caesar’ı yücelten ve kendilerini onun buyruğuna düşüren şeyin gökyüzü değil, kendi boyun eğişleri olduğunu anlatır. O dönemde pek çok insan kaderin yıldızlarda yazılı olduğuna inanırdı. Bugün dize “hayatının sorumluluğunu üstlen” anlamında alıntılanır; John Green’in Türkçeye Aynı Yıldızın Altında adıyla çevrilen romanı da özgün adını, The Fault in Our Stars’ı bu dizeden alır. Oyunda ise bu sözler hesaplı bir iltifattır: Cassius, Brutus’u Caesar’ı öldürme planına çekmeye çalışmaktadır.

William ShakespeareKartı aç

AzimEdebiyat

Laura Ingalls Wilder ilk romanını 1932’de, 65 yaşında yayımladı. Büyük Ormandaki Küçük Ev (Little House in the Big Woods), kendi ailesinin Amerika’nın iç bölgelerindeki yerleşimci hayatını anlatan Küçük Ev dizisinin ilk kitabıydı. Wilder diziyi yetmişli yaşlarında da yazmayı sürdürdü.

Wilder romanlardan önce on yılı aşkın süre Missouri Ruralist adlı bir tarım gazetesine yazdı; “As a Farm Woman Thinks” (Bir Çiftçi Kadının Düşünceleri) başlıklı düzenli bir köşesi vardı. Dizi, 1932–1943 arasında yayımlanan sekiz romana ulaştı; kitaplar ailesinin 1870’ler ve 1880’lerde yeni topraklara yerleşme serüvenini anlatır. Dokuzuncu kitap The First Four Years, Wilder öldükten sonra bulundu ve 1971’de yayımlandı. Yazar olan kızı Rose Wilder Lane müsveddeleri titizlikle elden geçirdi; metnin ne kadarının Lane’e ait olduğu tarihçiler arasında hâlâ tartışılıyor. Kitaplar sonradan Bozkırdaki Küçük Ev (1974–1983) adlı televizyon dizisine ilham verdi.

Laura Ingalls WilderKartı aç

DinginlikEdebiyat

Cehennemin ortasında kimin ve neyin cehennem olmadığını aramayı ve tanımayı öğren; sonra onları yaşat, onlara yer aç.

İtalyan yazar Italo Calvino (1923–1985), 1972’de yayımlanan Görünmez Kentler’i bu sözlerle bitirir. Kitapta Venedikli gezgin Marco Polo, yaşlanan Moğol hükümdarı Kubilay Han’a 55 hayalî kent anlatır. Sonunda Polo, yaşayanların cehenneminin gelecekte bir yer olmadığını, birlikte yaşayarak şimdiden kurduğumuz cehennem olduğunu söyler. Ona katlanmanın iki yolu vardır: Artık görmeyecek hâle gelene kadar onu kabullenmek ya da bu cümlenin anlattığı, sürekli dikkat isteyen zor yolu seçmek.

Italo Calvino, Invisible Cities (1972)Kartı aç

AzimEdebiyat

“Bunu anlatabilir misiniz?” Ben de “Anlatabilirim” dedim.

Ahmatova, 1930’ların sonundaki Stalin terörü sırasında oğlundan haber alabilmek için Leningrad’da bir hapishanenin önündeki kuyruklarda on yedi ay bekledi. Bir gün dudakları morarmış bir kadın onu tanıdı ve eğilip kulağına bu soruyu fısıldadı; o kuyruklarda herkes fısıltıyla konuşurdu. Ahmatova bu kısa konuşmayı, terör yıllarını anlatan şiir dizisi “Requiem”in başına, 1957’de yazdığı kısa bir düzyazı önsöz olarak koydu. Şiirler yıllarca yalnızca birkaç güvenilir dostun belleğinde yaşadı; bir aramada ele geçecek tek bir kâğıt kalmasın diye onları ezberlemişlerdi. Dizinin tamamı Sovyetler Birliği’nde ancak 1987’de yayımlanabildi.

Anna Akhmatova, ‘Instead of a Preface’, Requiem (1957)Kartı aç

DinginlikFelsefe

Filozof ve hekim İbn Sina, bundan bin yıl kadar önce şunu sordu: Bir anda, yetişkin biri olarak yaratıldığını düşün. Gözlerin örtülü, havada süzülüyorsun; kolların, bacakların hiçbir şeye, birbirine bile değmiyor. Yine de var olduğunu bilir miydin? İbn Sina’ya göre bilirdin; demek ki benlik, bedenden ibaret değildir.

Avrupa’da Avicenna diye bilinen İbn Sina, 980 dolaylarında Orta Asya’da, Buhara yakınlarında doğdu. Tıp Kanunu adlı eseri Avrupa üniversitelerinde yüzyıllarca okutuldu. “Uçan Adam” diye bilinen bu düşünce deneyini 11. yüzyılın başlarında, Şifa kitabının ruhu ele alan bölümünde anlattı. Göstermek istediği şuydu: Hiçbir şey hissetmeyen biri bile kendinin farkında olurdu. Bu düşünce, yaklaşık altı yüzyıl sonra yazılmış olan Descartes’ın “Düşünüyorum, öyleyse varım” sözüyle sık sık karşılaştırılır.

Ibn Sina (Avicenna)Kartı aç

Sıradaki kartBatı dillerinde “suikastçı” anlamına gelen assassin sözcüğü, Orta Çağ’da Nizari İsmaililere, yani siyasi rakiplerini öldürmeleriyle tanınan Şii topluluğa yakıştırılan “haşişî” hakaretinden gelir. Günümüze ulaşan hiçbir kaynak, bu adamların görevden önce gerçekten esrar kullandığını göstermez.Devam et →