2002’de yapılan bir araştırmada katılımcılar, fermuar ya da bisiklet vitesi gibi gündelik aletleri ne kadar iyi anladıklarını puanladı, sonra bunların nasıl çalıştığını adım adım yazmaya çalıştı. Yazmaya başlayınca puanları sert biçimde düştü: parçaların nasıl işlediğini sandıklarından çok daha az biliyorlardı.

Kartın devamı

Yale Üniversitesi’nden psikologlar Leonid Rozenblit ve Frank Keil buna “açıklama derinliği yanılsaması” adını verdi: insanlar bir şeye aşina olmayı onun nasıl işlediğini anlamakla karıştırır ve aradaki farkı ancak her adımı açıklamak zorunda kaldıklarında görür. İlk deneye Yale’den 16 lisans öğrencisi katıldı. Sonraki deneylerde yanılsama aletlerde ve doğa olaylarında güçlü çıktı, ama başkentler gibi düz bilgilerde, bir işin nasıl yapıldığında ya da bir hikâyenin olay örgüsünde görülmedi; insanlar bu konularda bilgilerini daha doğru tartıyordu. Philip Fernbach ve arkadaşları 2013’te aynı şeyi siyasette buldu: karbon salımına tavan koyup izin alım satımına dayanan bir düzen gibi politikaların nasıl işleyeceğini anlatmaya çalışan insanlar, konuyu anlama puanlarını düşürdü ve görüşleri de ılımlılaştı.