Yunus Emre, 13. yüzyılın sonu ile 14. yüzyılın başında Anadolu’da yaşamış bir tasavvuf şairidir. İlahî aşkı, alçakgönüllülüğü ve ölümü, bilginlerin çoğunun Farsça yazdığı bir dönemde halkın konuştuğu yalın Türkçeyle anlattı. Şiirlerinin çoğu ilahi olarak bestelendi ve bugün hâlâ söyleniyor.

Yunus Emre

Kartın devamı

Hayatı hakkında bildiklerimizin neredeyse tamamı menkıbelere dayanır: şair olmadan önce yıllarca derviş Tapduk Emre’nin dergâhında hizmet ettiği anlatılır. Yaşadığı yıllar genellikle 1238–1320 olarak verilir; tarihi bilinen tek eseri, öğüt veren uzun bir şiir olan Risaletü’n-Nushiyye, 1307’de tamamlandı. Şiirlerinin çoğu, halk türkülerinin hece ölçüsüyle yazılmıştır; bu da onları kolayca bestelenir kıldı. Birkaçında Arap ve Fars şiirinden gelen, uzun ve kısa hecelere dayanan aruz ölçüsünü kullandı. Yedi ayrı yer onun mezarına sahip olduğunu söyler. UNESCO, doğumunun 750. yılı dolayısıyla 1991’i Uluslararası Yunus Emre Yılı ilan etti.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Yunus Emre

İlgili kaynak: Yunus Emre

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakDin ve İnanç

Filozof Gottfried Leibniz’e göre sonsuz iyi olan Tanrı, içinde acı bulunsa bile mümkün dünyaların en iyisini yaratmış olmalıydı. Voltaire’in Candide’i (1759) bu iyimserliği savaşla, depremle ve yıkımla sınar; öğretmen Pangloss ise başlarına ne gelirse gelsin her şeyin iyilik için olduğunu söyleyip durur. Hiciv, bu tesellinin acı çekenlere ne kazandırdığını sorar.

Leibniz bu görüşü 1710’da yayımlanan Teodise’de ortaya koydu. Kendi türettiği bu sözcük, kötülük karşısında Tanrı’nın adaletini savunmak anlamına gelir. Ona göre her şeyi bilen ve sonsuz iyi olan Tanrı, bütün olası dünyaları karşılaştırmış ve içinde biraz acı bulunsa da en iyisini yaratmıştı. 1755’te on binlerce kişinin ölümüne yol açan Lizbon depreminden sonra Voltaire bu düşünceye önce bir şiirle, ardından Candide ile saldırdı. Her felaketten sonra Leibniz’in iyimserliğini tekrarlayan öğretmen Pangloss, İngilizceye “Panglossian” sözcüğünü kazandırdı: Kanıtlar ne derse desin her şeyin yolunda olduğunda ısrar eden kişi.

Gottfried Leibniz / VoltaireKartı aç

DinginlikEdebiyat

Her dinde aşk vardır ama aşkın dini yoktur.

Bu cümle Mevlânâ’nın eserlerinde bulunamamıştır, ama Mesnevi’deki ünlü “Musa ile Çoban” hikâyesini akla getirir. Mesnevi, Mevlânâ’nın Konya’da yazdırdığı uzun Farsça şiirdir. Hikâyede Musa, bir çobanın Allah’a kendi sade diliyle yakardığını duyar: Çoban, Allah’ın çarığını dikmek, saçını taramak, ona süt getirmek ister. Musa çobanı azarlar; Allah ise Musa’ya sitem eder: Sen kullarımı bana yaklaştırmaya mı geldin, benden uzaklaştırmaya mı? Allah’ın sözleri arasında şu dize de geçer: “Aşk dini bütün dinlerden ayrıdır.” Mevlânâ 1273’te öldüğünde, Konya’da onu uğurlayanların arasında Hristiyanlar ve Yahudiler de vardı.

Rumi (popular attribution)Kartı aç

DinginlikDin ve İnanç

Bilgeler cenneti, cehennemi tartışıp duruyor. Elindeki kadehin sorusu ise daha basit: Bu anın farkında mısın?

Bu dizeler, İranlı şair Ömer Hayyam’a (1048-1131) mal edilen dört dizelik şiirlerin, yani rubailerin havasında yazılmış çağdaş bir şiirdir; çeviri değildir. Bilginlerin tartışmasıyla eldeki kadeh arasındaki karşıtlık, Edward FitzGerald’ın İngilizce çevirisinde sık sık karşımıza çıkar. Bir dörtlükte genç şair, bilginlerin ve ermişlerin tartışmalarını hevesle dinler, ama her seferinde girdiği kapıdan girdiği gibi çıkar. Bir başkasında ruhunu öbür dünyadan haber getirsin diye gönderir; ruhu dönüp cennetin de cehennemin de kendisi olduğunu söyler.

Modern verse after the Rubáiyát of Omar KhayyamKartı aç

DinginlikDin ve İnanç

Alamut 1256’da Moğollara teslim olunca, İranlı tarihçi Atâ Melik Cüveynî’ye kalenin ünlü kütüphanesini inceleme izni verildi. Kendi anlattığına göre bazı kitapları ve bilimsel aletleri ayırıp kurtardı, sapkın saydığı İsmaili eserlerini ise yaktı.

Atâ Melik Cüveynî (1226–1283), Moğolların hizmetindeki İranlı bir devlet adamıydı; 1259’dan ölümüne kadar onlar adına Bağdat’ı yönetti. Cengiz Han’ın torunu Hülagü’nün, Şii İslam’ın bir kolu olan Nizari İsmaililere karşı düzenlediği sefere katıldı ve bunu Tarih-i Cihangüşa (“Cihan Fatihinin Tarihi”) adlı eserinde anlattı. Bu yüzden hem bir görgü tanığı hem de karşı taraftan biridir: Neyi saklayıp neyi yaktığı, Nizarilerin bilim ve düşünce dünyası hakkında bugün bilebileceklerimizi sınırlıyor. Yine de bazı Nizari eserleri kurtuldu; Nasîrüddin Tûsî’nin onların yanında yaşadığı yıllarda yazdıkları da bunların arasında.

Ata-Malik JuvayniKartı aç

MerakDin ve İnanç

Ölü Deniz Yazmaları, 1947’den itibaren Kumran yakınlarındaki mağaralarda bulunan ve yaklaşık MÖ 3. yüzyıl ile MS 1. yüzyıl arasında kopyalanmış Yahudi el yazmalarıdır. Aralarında MÖ 125 dolaylarından kalma Büyük Yeşaya Tomarı da var: Yeşaya Kitabı’nın 66 bölümünün tamamı, yedi metreyi aşan tek bir tomarda yer alır.

İlk yedi tomarı 1946–47’de Bedevi çobanlar, Ölü Deniz’in kuzeybatı kıyısına 1,5 km kadar uzaklıktaki bir mağarada buldu. 1956’ya kadar Kumran çevresindeki on bir mağaradan 981 ayrı el yazmasına ait parçalar çıkarıldı. Bunların çoğu İbranice, bir kısmı Aramice ve Yunancadır. Pek çok araştırmacı yazmaları dönemin sıkı kurallarla yaşayan Yahudi topluluğu Essenilerle ilişkilendirir; kimileri ise Kudüslü rahiplerden ya da başka topluluklardan geldiklerini düşünür. Yazmaların çoğu yalnızca parşömen ve papirüs parçaları olarak günümüze ulaştı. Ester dışında İbranice Kutsal Kitap’ın (Tanah) bütün kitaplarından tam nüshalar ya da parçalar bulundu. Birbirine dikilmiş 17 parşömen yaprağından oluşan Yeşaya tomarı, Kumran’dan neredeyse eksiksiz çıkan tek tomardır. Keşiften önce bilinen en eski İbranice Kutsal Kitap el yazmalarından da yaklaşık bin yıl daha eskidir. Bugün Kudüs’teki İsrail Müzesi’nin Kitabın Mabedi bölümünde korunuyor.

Ikigai DailyKartı aç

Sıradaki kartTürkiye’nin en etkili modern şairlerinden Nâzım Hikmet, siyasi yazıları ve komünist bağlantıları yüzünden yıllarca cezaevinde kaldıktan sonra 1951’de ülkeden kaçtı. Aynı yıl hükümet onu vatandaşlıktan çıkardı. Hikmet 1963’te Moskova’da sürgündeyken öldü; Türkiye vatandaşlığını ancak Ocak 2009’da, ölümünden 46 yıl sonra geri verdi.Devam et →