Ikigai Daily
Menü
DinginlikAlıntı

Her dinde aşk vardır ama aşkın dini yoktur.

Mevlânâ’ya atfedilir

EdebiyatFelsefeDin ve İnanç

Kartın devamı

Bu cümle Mevlânâ’nın eserlerinde bulunamamıştır, ama Mesnevi’deki ünlü “Musa ile Çoban” hikâyesini akla getirir. Mesnevi, Mevlânâ’nın Konya’da yazdırdığı uzun Farsça şiirdir. Hikâyede Musa, bir çobanın Allah’a kendi sade diliyle yakardığını duyar: Çoban, Allah’ın çarığını dikmek, saçını taramak, ona süt getirmek ister. Musa çobanı azarlar; Allah ise Musa’ya sitem eder: Sen kullarımı bana yaklaştırmaya mı geldin, benden uzaklaştırmaya mı? Allah’ın sözleri arasında şu dize de geçer: “Aşk dini bütün dinlerden ayrıdır.” Mevlânâ 1273’te öldüğünde, Konya’da onu uğurlayanların arasında Hristiyanlar ve Yahudiler de vardı.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Rumi (popular attribution)

İlgili kaynak: Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

DinginlikDin ve İnanç

Bilgeler cenneti, cehennemi tartışıp duruyor. Elindeki kadehin sorusu ise daha basit: Bu anın farkında mısın?

Bu dizeler, İranlı şair Ömer Hayyam’a (1048-1131) mal edilen dört dizelik şiirlerin, yani rubailerin havasında yazılmış çağdaş bir şiirdir; çeviri değildir. Bilginlerin tartışmasıyla eldeki kadeh arasındaki karşıtlık, Edward FitzGerald’ın İngilizce çevirisinde sık sık karşımıza çıkar. Bir dörtlükte genç şair, bilginlerin ve ermişlerin tartışmalarını hevesle dinler, ama her seferinde girdiği kapıdan girdiği gibi çıkar. Bir başkasında ruhunu öbür dünyadan haber getirsin diye gönderir; ruhu dönüp cennetin de cehennemin de kendisi olduğunu söyler.

Modern verse after the Rubáiyát of Omar KhayyamKartı aç
MerakDin ve İnanç

Filozof Gottfried Leibniz’e göre sonsuz iyi olan Tanrı, içinde acı bulunsa bile mümkün dünyaların en iyisini yaratmış olmalıydı. Voltaire’in Candide’i (1759) bu iyimserliği savaşla, depremle ve yıkımla sınar; öğretmen Pangloss ise başlarına ne gelirse gelsin her şeyin iyilik için olduğunu söyleyip durur. Hiciv, bu tesellinin acı çekenlere ne kazandırdığını sorar.

Leibniz bu görüşü 1710’da yayımlanan Teodise’de ortaya koydu. Kendi türettiği bu sözcük, kötülük karşısında Tanrı’nın adaletini savunmak anlamına gelir. Ona göre her şeyi bilen ve sonsuz iyi olan Tanrı, bütün olası dünyaları karşılaştırmış ve içinde biraz acı bulunsa da en iyisini yaratmıştı. 1755’te on binlerce kişinin ölümüne yol açan Lizbon depreminden sonra Voltaire bu düşünceye önce bir şiirle, ardından Candide ile saldırdı. Her felaketten sonra Leibniz’in iyimserliğini tekrarlayan öğretmen Pangloss, İngilizceye “Panglossian” sözcüğünü kazandırdı: Kanıtlar ne derse desin her şeyin yolunda olduğunda ısrar eden kişi.

Gottfried Leibniz / VoltaireKartı aç
DinginlikEdebiyat

Yara, ışığın içine girdiği yerdir.

Bu cümle, Amerikalı şair Coleman Barks’ın dizelerinden kısaltılmıştır. Barks’ın serbest uyarlamaları Mevlânâ’yı İngilizcede çok satan bir şair yaptı; Barks Farsça bilmiyordu, akademik çevirileri kendi diliyle yeniden yazıyordu. 1990 tarihli “Çocukluk Arkadaşları” şiirinde okura “sargılı yere” bakmayı sürdürmesini söyler: Işık oradan girer. Şiirin kaynağı Mevlânâ’nın Mesnevi’sidir. Mevlânâ 13. yüzyılda Konya’da yaşamış bir şair ve mutasavvıftı; eserlerini Farsça yazdı. Mesnevi’de yaralıya, manevi bir rehberin yarasına sürdüğü merhemden yüz çevirmemesini öğütler: İyileşme o merhemin ışığından gelir, insanın kendisinden değil.

Attributed to Rumi; exact English sentence not matched to a standard textKartı aç
DinginlikEdebiyat

Gülü seven dikenine katlanır.

Türk Dil Kurumu sözlüğü bu atasözünü şöyle açıklar: İnsan, sevdiği kimse ya da sevdiği iş yüzünden gelecek sıkıntılara katlanır. Gül ile diken, Türk ve Fars şiirinin eski bir ikilisidir. Divan şiirinde bülbül güle âşıktır; diken ise çoğu zaman aşkın acısını simgeler. İngilizcedeki “No rose without a thorn” sözünün Türkçesi de vardır: “Dikensiz gül olmaz.” Ama o söz yalnızca her güzel şeyin sıkıntılı bir yanı olduğunu söyler; “Gülü seven dikenine katlanır” ise seven insanın bu sıkıntıyı göze aldığını anlatır.

Türk atasözüKartı aç
DinginlikEdebiyat

Göğün sırrını çözeceğim diye ömrünü harcama. Gidip de cevabı getiren olmadı. Otur, soluklan, bu anın tadını çıkar.

Bu dizeler, Ömer Hayyam’ın rubailerinden esinlenerek yazılmış çağdaş bir şiirdir; Hayyam’dan çeviri değildir. Hayyam (1048-1131), Nişabur’da yaşamış İranlı bir matematikçi ve gökbilimciydi. Celali takvimini hazırlayan ekibin başındaydı; bugün İran’da kullanılan takvim bu takvime dayanır. Rubai denen dört dizelik şiirler ona ölümünden sonra mal edildi; bunların ne kadarının gerçekten Hayyam’a ait olduğu hâlâ tartışılıyor. Bu şiir, Edward FitzGerald’ın ünlü İngilizce çevirisindeki bir dörtlüğü çağrıştırır: Karanlığın kapısından geçip giden onca insandan biri bile dönüp de bize o yolu anlatmadı.

Modern verse after the Rubáiyát of Omar KhayyamKartı aç
Sıradaki kartEğri ağaç kendi ömrünü yaşar; düz ağaç ise kesilip kereste olur.Devam et →