
Dark matter seems to give off no light and absorb none, so no telescope can see it. Astronomers detect it through its gravity and estimate that there is about five times as much of it as the ordinary matter that makes up stars, planets and people.
Ikigai Daily
The story behind the card
In 1933 the Swiss astronomer Fritz Zwicky found that the galaxies in the Coma Cluster were moving far too fast to be held together by the matter he could see, and suggested unseen ‘dark matter’. In the 1970s Vera Rubin and Kent Ford showed that stars at the edges of spiral galaxies orbit about as fast as those nearer the centre, which suggests that each galaxy sits inside a large halo of invisible mass. Gravitational lensing, the bending of light from distant galaxies by the gravity of mass in front of them, maps the same hidden mass. Dark matter makes up about 85 per cent of all matter, yet after decades of experiments no one knows what it is made of. A minority of physicists argue instead that gravity itself works differently where it is extremely weak, as at the edges of galaxies.
Türkçe oku
Karanlık madde, bildiğimiz kadarıyla ne ışık yayar ne de ışık soğurur; bu yüzden hiçbir teleskop onu göremez. Gökbilimciler varlığını kütleçekiminden anlar. Hesaplara göre evrende, yıldızları, gezegenleri ve bizi oluşturan sıradan maddenin yaklaşık beş katı kadar karanlık madde var.
İsviçreli gökbilimci Fritz Zwicky 1933'te Coma Kümesi'ndeki galaksilerin çok hızlı hareket ettiğini fark etti: Görünen madde, bu hızla dolanan galaksileri bir arada tutmaya yetmezdi. Zwicky bu yüzden görünmeyen bir “karanlık madde” olması gerektiğini öne sürdü. 1970'lerde Vera Rubin ile Kent Ford, sarmal galaksilerin kenarındaki yıldızların da merkeze yakın olanlar kadar hızlı döndüğünü gösterdi. Bu, her galaksinin görünmez kütleden oluşan büyük bir halenin içinde durduğunu düşündürür. Kütleçekimsel merceklenme, yani uzak galaksilerden gelen ışığın aradaki kütlenin çekimiyle bükülmesi de aynı gizli kütlenin haritasını çıkarmaya yarar. Karanlık madde, evrendeki bütün maddenin yaklaşık yüzde 85'ini oluşturur; ama onlarca yıldır süren deneylere rağmen neyden oluştuğu hâlâ bilinmiyor. Az sayıda fizikçi ise karanlık madde yerine başka bir açıklama öneriyor: Onlara göre kütleçekimi, galaksilerin kenarları gibi çok zayıf kaldığı yerlerde farklı işliyor.