Earth's outer shell is broken into huge plates that move a few centimetres a year, about as fast as fingernails grow. Where they part, new ocean floor forms; where they collide, old floor sinks back into the mantle and mountains rise. This slow movement, plate tectonics, also drives most earthquakes and volcanoes.

Ikigai Daily

ScienceArt

The story behind the card

The idea that continents move goes back to Alfred Wegener in 1912, but geologists accepted it only in the 1960s, when surveys of the ocean floor showed new crust forming along mid-ocean ridges and spreading away on both sides. Old ocean floor sinks back into the mantle at subduction zones, where one plate dives beneath another. That is why the oldest large areas of ocean floor are only about 180 to 200 million years old, while some continental rocks are about 4 billion years old. Turkey shows the process at work: most of the country sits on the small Anatolian plate, whose edges include the North and East Anatolian Faults. The 1999 İzmit earthquake struck on the first, and the 2023 Turkey–Syria earthquakes on the second.

Türkçe oku
Yerkürenin dış kabuğu dev levhalara bölünmüştür; levhalar yılda birkaç santimetre, yani tırnaklarımızın uzadığı hızla kayar. Ayrıldıkları yerde yeni okyanus tabanı oluşur; çarpıştıkları yerde eski taban mantoya gömülür, dağlar yükselir. Levha tektoniği denen bu yavaş hareket, depremlerin ve volkanların çoğunun da kaynağıdır.

Kıtaların hareket ettiği fikrini 1912'de Alfred Wegener ortaya attı; ama jeologlar bu fikri ancak 1960'larda benimsedi. O yıllarda okyanus tabanı araştırmaları, okyanus ortası sırtlarında sürekli yeni kabuk oluştuğunu ve bu kabuğun iki yana doğru açıldığını gösterdi. Eski okyanus tabanı ise bir levhanın ötekinin altına daldığı yitim zonlarında mantoya geri gömülür. Bu yüzden okyanus tabanının en yaşlı geniş bölümleri yalnızca 180-200 milyon yaşındadır; oysa bazı kıta kayaçları yaklaşık 4 milyar yaşındadır. Türkiye bu hareketin canlı bir örneğidir: Ülkenin büyük bölümü küçük Anadolu levhasının üzerindedir. Levhanın kuzey sınırını çizen Kuzey Anadolu Fayı'nda 1999 İzmit depremi, doğu sınırındaki Doğu Anadolu Fayı'nda da 2023 Kahramanmaraş depremleri yaşandı.

Sources and further reading

Background reading: Plate tectonics
Next card in the archiveEarth's magnetic field deflects most of the solar wind, the stream of charged particles flowing from the Sun, but steers some of them down towards the polar regions. When they hit the thin upper air, it glows as an aurora.Read next →