The Archimedes screw lifts water with a spiral blade turning inside a tilted tube: each turn traps a pocket of water and carries it upwards. Described more than 2,200 years ago, it is still used to irrigate fields, drain land and pump sewage.
Archimedes' screw
The story behind the card
Tradition credits the Greek mathematician Archimedes of Syracuse with the invention in the third century BC, but the credit is uncertain. Similar screws may already have been used in Egypt, and the historian Stephanie Dalley has argued that the Assyrian king Sennacherib watered his gardens at Nineveh with bronze screws in the seventh century BC. A famous early use comes from the Syracusia, a giant ship built for King Hiero II of Syracuse: according to an ancient account, one man could pump out the water that collected in its hull with a screw. Run in reverse, with falling water turning it, the same device now drives small hydroelectric plants.
Türkçe oku
Arşimet'in vidası, eğik bir borunun içinde dönen sarmal bir kanatla suyu yukarı taşır: Her dönüşte bir miktar su kanatların arasına hapsolur ve yukarı ilerler. Alet 2.200 yılı aşkın bir süre önce yazıya geçirildi ve bugün de tarla sulamada, arazi kurutmada ve atık su pompalamada kullanılıyor.
Geleneğe göre bu aleti MÖ 3. yüzyılda Siraküzalı Yunan matematikçi Arşimet icat etti, ama bu kesin değildir. Benzer vidalar Mısır'da daha önce de kullanılmış olabilir. Tarihçi Stephanie Dalley ise Asur kralı Sanherib'in MÖ 7. yüzyılda Ninova'daki bahçelerini tunç vidalarla suladığını ileri sürer. Bilinen ünlü bir erken örnek, Siraküza Kralı II. Hieron için yapılan dev gemi Syracusia'dır: Antik bir anlatıya göre geminin dibine biriken suyu tek bir adam böyle bir vidayla boşaltabiliyordu. Aynı alet bugün ters yönde de çalışıyor: Yukarıdan akan su vidayı döndürüyor ve küçük hidroelektrik santrallerinde elektrik üretiliyor.