Khachkars are Armenian memorial stones: upright slabs carved with a cross in the centre, framed by interlacing plants, geometric knots and sometimes figures. Each one is carved individually, so no two are alike.
Khachkar
The story behind the card
The name joins the Armenian words khach, 'cross', and kar, 'stone'. Khachkars appear from the ninth century, and about 40,000 survive across Armenia and historic Armenian lands. They were raised to remember the dead, to mark a victory or the building of a church or bridge, or to ask for protection and salvation. Carvers work local stone, often tuff, a soft volcanic rock, or basalt, with chisels and fine points, and many set the cross above a rosette or sun disc. Some of the finest were carved around 1300 by masters such as Momik. The skills still pass from master to apprentice, and UNESCO listed khachkar art and craftsmanship as Intangible Cultural Heritage in 2010.
Türkçe oku
Haçkarlar, Ermenilerin anma taşlarıdır: ortasına haç oyulmuş, çevresi iç içe geçen bitki motifleri, geometrik düğümler ve kimi zaman figürlerle bezenmiş dikili taşlar. Her biri ayrı ayrı oyulduğu için hiçbiri ötekine benzemez.
Adı, Ermenicede “haç” anlamına gelen khach ile “taş” anlamına gelen kar sözcüklerinden oluşur. Haçkarlar 9. yüzyıldan itibaren görülür; Ermenistan'da ve tarihî Ermeni topraklarında yaklaşık 40.000 haçkar günümüze ulaşmıştır. Ölüleri anmak, bir zaferi ya da bir kilisenin veya köprünün yapılışını kayda geçirmek, korunma ve kurtuluş dilemek için dikilirlerdi. Ustalar yöredeki taşı, çoğu zaman tüf denen yumuşak volkanik taşı ya da bazaltı keski ve ince uçlu aletlerle işler; haçı genellikle bir rozet ya da güneş kursu üzerine yerleştirir. En güzel örneklerin bir kısmı, 1300 dolaylarında çalışan Momik gibi ustaların elinden çıktı. Bu beceri bugün de ustadan çırağa geçiyor; UNESCO haçkar sanatını ve zanaatını 2010'da Somut Olmayan Kültürel Miras listesine aldı.
