Ikigai DailyRusçası: “Терпение и труд всё перетрут” (terpeniye i trud vsyo peretrut), kelimesi kelimesine “sabır ve emek her şeyi öğütür”. Trud ile peretrut arasındaki kafiye sözü akılda tutmayı kolaylaştırır; en bilinen Rus atasözlerinden biridir. Rusçada suyla ilgili bir eşi de vardır: “Damla taşı deler.” Türkçede aynı düşünceyi “Sabırla koruk helva olur” sözü anlatır: Ekşi koruk bile sabırla tatlıya döner.
Kaynak: Rus atasözü
İlgili kaynak: Sabırİlgili kartlar
Benzer konulardaki kartlara göz atın.
Söz, Romalı şair Juvenalis’in MS 2. yüzyılın başlarında yazdığı Onuncu Yergi’den gelir. Şiir zenginlik, güç, ün, güzellik ya da uzun ömür için dua edenlerle alay eder; çünkü bu dilekler çoğu zaman insanın başına felaket getirir. Juvenalis’e göre dua edilecekse “mens sana in corpore sano”, yani sağlam bir bedende sağlam bir akıl ve ölümden korkmayan cesur bir yürek istenmelidir. Yüzyıllar sonra söz sporun sloganı oldu. Türkiye’de ise “Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur” biçimiyle çoğu zaman Atatürk’e mal edilir.
Almancası: “Übung macht den Meister.” Meister (usta) sözü eski zanaat loncalarından gelir: Çırak (Lehrling) önce kalfa (Geselle) olur, yıllarca çalıştıktan sonra ustalığa yükselebilirdi. Anadolu’daki Ahi loncalarında da aynı çırak, kalfa, usta basamakları vardı. Atasözü bu yolu dört kelimeye sığdırır: Ustalık doğuştan verilmez, tekrar ede ede kazanılır. İngilizler “practice makes perfect” der; Türkçede de yakın bir söz vardır: “İşleyen demir pas tutmaz.”
Benjamin Franklin 1785’te “izlenen tencere geç kaynar” diye yazmış ve sözü kendi Poor Richard almanaklarına bağlamıştı, ama söz o almanakların hiçbirinde geçmez. Bugün bilinen kalıp ise Elizabeth Gaskell’in 1848 tarihli Mary Barton romanında geçer. Su, bakılsa da bakılmasa da aynı sürede kaynar; değişen, beklemenin ne kadar uzun geldiğidir. Psikologlar Delwin Cahoon ve Ed Edmonds bunu 1980’de denedi: tencerenin başında durup suyun ne zaman kaynadığını haber vermesi istenen kişiler, dört dakikalık bir süreyi böyle bir görevi olmayanlardan daha uzun sandı.
Bu atasözü Zimbabve’deki Şona halkına aittir. Cape Town Üniversitesi’nden dilbilimci G. Fortune sözü 1955’te yayımladığı Şona dilbilgisinde kaydetti; oradaki hâlinde unutmayan, kesilmiş ağacın kütüğüdür. Şair Maya Angelou 1997’deki bir deneme kitabında kısa hâlini kullanınca söz İngilizcede de yayıldı. Anlattığı şey incitmenin iki yüzüdür: vuran çabucak unutur, yarayı alan ise izini yıllarca taşır. Türkçedeki “Kılıç yarası geçer, dil yarası geçmez” sözü de acının, ona yol açanda değil, onu yaşayanda kaldığını anlatır.
Bu söz çoğu zaman Amerika yerlilerine, özellikle Navajolara atfedilir, ama kayıtlar başka yerleri gösterir. Çok benzer bir hâli 1888’de Hindistan’ın Kalküta kentinde bir gazetede çıktı, Mahatma Gandhi de 1928’de kullandı. Derleyiciler sonradan Nijerya’daki Yorubalar, Etiyopya’daki Oromolar ve Somali’de de benzer atasözleri buldu. Navajo etiketi ise ancak 1990’larda ortaya çıkar. Mantığı her yerde geçerlidir: uyuyan kişi seslenince uyanır, ama uyuyormuş gibi yapan duymamayı seçmiştir; daha yüksek sesle seslenmek bu seçimi değiştirmez.
