Oyuncu Hedy Lamarr ile besteci George Antheil 1942’de, düşmanın radyoyla yönlendirilen torpidoların sinyalini bozmasını önleyen bir yöntemin patentini aldı: Sinyal sürekli frekans değiştiriyordu. Bugün Bluetooth da bu frekans atlama ilkesini kullanıyor.

ABD patenti 2.292.387, 1942

Kartın devamı

1914’te Viyana’da doğan Lamarr, Hollywood’da “dünyanın en güzel kadını” diye tanıtılan bir yıldız oldu; ama oynadığı rollerden sıkılıyor, evinde icatları için ayrı bir masa tutuyordu. Otomatik piyanolar için yazdığı bir eserle tanınan Antheil, verici ile torpidonun 88 frekans arasında aynı sırayla atlamasını, pianola rulolarına benzer delikli şeritlerle sağlamayı önerdi; 88, piyanodaki tuş sayısıydı. ABD Donanması fikri rafa kaldırdı, patentin süresi de ikisine bir kuruş kazandırmadan doldu. Frekans atlama sonradan askerî ve sivil telsiz iletişiminde yaygınlaştı; Bluetooth da bu yöntemi kullanıyor. Lamarr, ölümünden on dört yıl sonra, 2014’te ABD Ulusal Mucitler Onur Listesi’ne alındı.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: İcatlar tarihi

İlgili kaynak: Hedy Lamarr

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimBiyografi

Bangladeş asıllı Amerikalı yapı mühendisi Fazlur Rahman Khan, geliştirdiği “tüp” sistemleriyle çok yüksek binaları daha ucuza yapılabilir hâle getirdi. Bu sistemlerde kulenin dış duvarları birlikte çalışarak rüzgâra karşı koyar. Chicago’daki John Hancock Center ile bugünkü adı Willis Tower olan Sears Tower bu fikirle yükseldi.

Khan’dan önce gökdelenlerin çoğu, içeriden çelik kolon ve kirişlerle kurulan sağlam bir iskelete dayanıyordu; bina yükseldikçe rüzgârda sallanmaması için gereken çelik de artıyordu. Khan’ın çerçeveli tüp sisteminde kolonlar binanın dış çevresine sık aralıklarla dizilir ve derin kirişlerle birbirine bağlanır. Böylece bütün dış duvar, zemine sağlamca oturmuş, içi boş ve rijit tek bir boru gibi davranır. Chicago’daki Skidmore, Owings & Merrill firmasında bu fikrin farklı biçimlerini geliştirdi: John Hancock Center’da (1969) tüp, cepheye yerleştirilmiş dev X biçimli çaprazlarla güçlendirildi; Sears Tower’da (1973) ise dokuz tüp bir demet gibi bir araya getirildi. Khan 1929’da Dakka’da doğdu, 1982’de öldü.

Fazlur Rahman KhanKartı aç

MerakBilim

ABD Donanması’na bağlı bir laboratuvarda çalışan matematikçi Gladys West, uydu verilerinden Dünya’nın gerçek biçiminin giderek daha doğru modellerini çıkaran bilgisayar programları yazdı. Bu çalışma, GPS gibi uydu konum sistemlerinin temellerinden birini oluşturdu.

West, Virginia’nın kırsalında ailesinin çiftliğinde büyüdü ve burs kazanarak Virginia State College’a girdi. 1956’da Virginia’daki Dahlgren Donanma Deneme Alanı’na matematikçi olarak alındı ve orada 42 yıl çalıştı. Dünya kusursuz bir küre değildir: ekvatorda şişkindir ve yerçekimi yerden yere değişir. Bilim insanları gerçek biçimini jeoitle, yani okyanusların yalnızca yerçekiminin etkisiyle alacağı yüzeyle tanımlar; konumlar ve yükseklikler bu yüzeye göre ölçülür. West, 1970’lerin ortasından başlayarak bir IBM Stretch bilgisayarını bu biçimi giderek daha kesin hesaplayacak şekilde programladı. Bunun için, radar yükseklik ölçümü projesini yönettiği Seasat ve Geosat gibi uyduların verilerini kullandı. Katkısı ancak 2018’de, ABD Hava Kuvvetleri Uzay ve Füze Öncüleri Onur Listesi’ne alındığında geniş kitlelerce bilindi.

Gladys WestKartı aç

AzimBiyografi

NASA mühendisi Christine Darden, ses hızını aşan uçakların yarattığı gök gürültüsüne benzer patlamaları, yani sonik patlamaları önceden hesaplayan bilgisayar programları yazdı. Araştırmaları, uçağın burnu ve kanatları yeniden biçimlendirilirse bu patlamaların yerde daha yumuşak duyulabileceğini gösterdi.

Hampton Institute’ta matematik okuyan Darden, 1967’de NASA’nın Langley Araştırma Merkezi’ne mühendisler için hesap yapan bir “insan bilgisayar” olarak girdi. Mühendisliğe geçmek için yöneticilerini zorladı ve 1970’lerde bunu başardı. Sonik patlama, uçağın burnundan, kanatlarından ve kuyruğundan çıkan şok dalgalarının birleşip yere tek ve sert bir darbe olarak ulaşmasıyla oluşur. Darden’ın programları bu dalgaları modelledi ve dalgaların birleşmesini önleyen biçimleri gösterdi; böylece yerdekiler daha hafif bir gümbürtü duyar. 1983’te George Washington Üniversitesi’nde mühendislik doktorası aldı, 1989’dan itibaren NASA’nın sonik patlama ekibini yönetti ve 50’den fazla makale yazdı. İlk uçuşunu 28 Ekim 2025’te yapan NASA’nın X-59 uçağı tam da bu fikri sınamak için yapıldı. Hikâyesi Margot Lee Shetterly’nin Gizli Sayılar (Hidden Figures) kitabında da anlatılır.

Christine DardenKartı aç

AzimBiyografi

Annie Easley, 1955’te NASA’nın öncülü NACA’ya hesapları elle yapan bir “insan bilgisayar” olarak girdi, sonra programcı oldu. Yazdığı kodlar, sonradan Voyager ve Cassini gibi sondaları uzaya gönderecek Centaur roket kademesine ve enerji ile batarya araştırmalarına destek verdi.

Easley 1933’te Alabama’nın Birmingham kentinde doğdu. Ohio’nun Cleveland kentindeki Lewis Uçuş İtki Laboratuvarı’na girdiğinde, yaklaşık 2.500 çalışan arasındaki yalnızca dört Siyah çalışandan biriydi. Hesap işini makineler devralınca FORTRAN ve SOAP programlama dillerini öğrendi. Centaur, ilk kademe yakıtını bitirdikten sonra ateşlenen bir roket kademesidir ve sıvı hidrojeni sıvı oksijenle yakan ilk kademe oydu; Easley’nin programları bu kademenin çözümlemelerine destek verdi. Enerji alanındaki çalışmaları arasında hibrit araçlar için yapılan ilk batarya araştırmalarını destekleyen benzetimler de vardı. Tam gün çalışırken 1977’de Cleveland State Üniversitesi’nde matematik lisansını tamamladı. Eşit istihdam fırsatı danışmanı olarak ayrımcılık şikâyetlerinin çözülmesine yardım etti; kız öğrencileri ve azınlıklardan gelen gençleri bilime yönlendirdi. 1989’da emekli oldu.

Annie EasleyKartı aç

AzimBiyografi

Matematik doktorası alan ilk Siyah Amerikalı kadınlardan Evelyn Boyd Granville, IBM’de ABD’nin ilk uydu ve insanlı uzay uçuşu projeleri olan Vanguard ve Mercury için yörünge hesaplayan bilgisayar programları yazdı. Daha sonra Apollo programında da çalıştı.

Granville, Washington’da büyüdü, Smith College’da matematik ve fizik okudu ve 1949’da Yale’de doktorasını tamamladı. Siyah Amerikalı kadınlar arasında ondan önce matematik doktorası alan tek kişi 1943’te Euphemia Lofton Haynes’ti; Marjorie Lee Browne da aynı yıl doktorasını bitirdi. Üst düzey akademik görevlerin kapısı Siyah kadınlara kapalı olduğundan Fisk Üniversitesi’nde ders verdi, ardından 1956’da IBM’e geçti. Şirketin Washington’daki Vanguard Hesaplama Merkezi’nde yörünge matematiğini bilgisayar programlarına dönüştürdü; daha sonra North American Aviation’da Apollo için yörünge hesapları üzerinde çalıştı. 1967’den itibaren California Eyalet Üniversitesi’nde (Los Angeles) profesör olarak çalıştı, öğretmenler için bir matematik ders kitabını birlikte yazdı ve küçük çocuklara yönelik matematik programları düzenledi. 2023’te, 99 yaşında öldü.

Evelyn Boyd GranvilleKartı aç

Sıradaki kartNisan 1970’te Apollo 13’te, Dünya’dan 300.000 km’den fazla uzakta bir oksijen tankı patladı ve üç astronot iki kişilik ay modülüne sığınmak zorunda kaldı. Yerdeki mühendisler, komuta modülünün kare hava filtrelerini ay modülünün yuvarlak yuvalarına uydurmanın yolunu yalnızca araçta bulunan malzemelerle bulmak zorundaydı.Devam et →

Oyuncu Hedy Lamarr ile besteci George Antheil 1942’de, düşmanın radyoyla yönlendirilen torpidoların sinyalini bozmasını önleyen bir yöntemin patentini aldı: Sinyal sürekli frekans değiştiriyordu. Bugün Bluetooth da bu frekans atlama ilkesini kullanıyor.

Kartın devamı

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Buradan devam edebilirsiniz.

ABD Donanması’na bağlı bir laboratuvarda çalışan matematikçi Gladys West, uydu verilerinden Dünya’nın gerçek biçiminin giderek daha doğru modellerini çıkaran bilgisayar programları yazdı. Bu çalışma, GPS gibi uydu konum sistemlerinin temellerinden birini oluşturdu.

Matematik doktorası alan ilk Siyah Amerikalı kadınlardan Evelyn Boyd Granville, IBM’de ABD’nin ilk uydu ve insanlı uzay uçuşu projeleri olan Vanguard ve Mercury için yörünge hesaplayan bilgisayar programları yazdı. Daha sonra Apollo programında da çalıştı.