Ikigai Daily
Menü
MerakBilgi

A4 bir kâğıdı uzun kenarının ortasından ikiye kestiğinizde, oranları birebir aynı iki A5 yaprak elde edersiniz. Bunun sırrı, uluslararası kâğıt standardı ISO 216’nın kenarlar arasında kurduğu orandır: 1’e karekök 2, yani yaklaşık 1’e 1,414.

ISO 216

TasarımMühendislikTeknolojiİş Dünyası

Kartın devamı

Fikrin geçmişi eskidir. Alman bilim insanı Georg Christoph Lichtenberg, karekök 2 oranının avantajlarına 1786’da bir mektubunda değinmiş, devrim dönemi Fransa’sı da benzer ölçüleri 1798 tarihli bir vergi yasasında sıralamıştı. Bugünkü sistem, Alman mühendis Walter Porstmann’ın önerisine dayanır. Bu öneri 1920’lerin başında Alman standardı DIN 476 olarak yürürlüğe girdi, ardından uluslararası ISO 216 standardına dönüştü. En büyük boy olan A0’ın alanı bir metrekaredir; A1 bunun yarısı, A2 onun da yarısıdır ve dizi A4’e, oradan daha küçük boylara iner. Bütün boyların biçimi aynı olduğu için bir sayfa fotokopide kırpılmadan büyütülüp küçültülebilir. Bu standart yerine hâlâ çoğunlukla Letter gibi başka ölçüler kullanan başlıca ülkeler ABD ile Kanada’dır.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: ISO 216

İlgili kaynak: ISO 216
Mobil uygulamayı indirKartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

MerakMühendislik

Bugün neredeyse her pencerede kullanılan float cam, erimiş camın erimiş kalay banyosunun üzerine dökülmesiyle üretilir. Cam kalayın üzerinde yayılarak düzgün bir levhaya dönüşür; yüzeyleri taşlamaya ya da cilaya gerek kalmadan pürüzsüz çıkar.

Float camdan önce büyük ve saydam levhalar döküm camı olarak üretilirdi: cam dökülür ya da haddelenir, sonra iki yüzü de taşlanıp cilalanırdı; bu yavaş ve pahalı bir işti. Pilkington Brothers şirketinden Alastair Pilkington ile Kenneth Bickerstaff yeni yöntemi 1953–1957 arasında şirketin İngiltere’deki St Helens fabrikasında geliştirdi. Yöntem, camın kalaydan hafif olmasına ve onunla karışmamasına dayanır: erimiş metalin üzerinde yüzen cam, yerçekimi ve yüzey gerilimiyle kendiliğinden düzleşir, ardından kesintisiz bir şerit hâlinde yavaş yavaş soğutulur. Şirket yöntemi 1959’da duyurdu, 1960’ta kârlı seri satışa geçti ve 1960’lar boyunca lisans vererek bütün dünyaya yaydı; float cam kısa sürede eski yöntemlerin yerini aldı.

Float glassKartı aç
AzimTasarım

Yalnızca tek yönde takılabilen bir fiş yanlış takılamaz. Ürünleri ve işleri, hata yapılamayacak ya da yapılan hata hemen fark edilecek biçimde tasarlamaya poka-yoke denir; Japonca “hatayı önleme” demektir.

Fikri 1960’larda, Toyota’ya danışmanlık yapan Japon mühendis Shigeo Shingo geliştirdi. Bir fabrikada küçük bir şalteri monte eden işçiler, iki yaydan birini takmayı zaman zaman unutuyordu. Shingo onlardan önce iki yayı da küçük bir kaba koymalarını, sonra kaptan alıp takmalarını istedi; kapta yay kalırsa hata hemen göze çarpıyordu. Yönteme önce “aptala karşı koruma” anlamına gelen baka-yoke adını verdi, ama bu sözcük işçileri incitebileceği için adı poka-yoke olarak değiştirdi: poka “dalgınlıkla yapılan hata”, yokeru ise “kaçınmak” demektir. Yalnızca tek yönde takılan hafıza kartı ya da kapağı açılınca duran mikrodalga fırın, gündelik hayattan örneklerdir. Shingo’ya göre hatayı önlemek, sonradan bulmaktan çok daha ucuzdur.

Poka-yokeKartı aç
MerakTasarım

Anglepoise masa lambası, İngiliz mühendis George Carwardine’in 1932’de tasarladığı bir lambadır ve hangi açıda bırakırsanız orada kalır. Eklemli kollarının ağırlığını yaylar dengeler; başlık hafif bir dokunuşla yer değiştirir, sonra olduğu yerde durur.

Carwardine, araç süspansiyonu üzerine uzmanlaşmış bir otomobil tasarımcısı ve danışmandı; yayların bir yükü nasıl dengede tuttuğunu iyi biliyordu. Lambanın neredeyse her açıda yerinde kalmasını sağlayan bir yay ve kol düzeni kurdu, Temmuz 1932’de de patent başvurusu yaptı. 1934’te tasarımın lisansını Redditch’teki yay üreticisi Herbert Terry and Sons’a verdi. Firmanın 1935’te ev kullanımı için çıkardığı dört yaylı 1227 modeli çok sevildi. 1937’de Norveçli Luxo firması kendi versiyonunu üretmeye başladı. Bir Luxo lambası daha sonra Pixar’ın ilk kısa filmi Luxo Jr.’ın (1986) başrolüne çıktı; stüdyonun logosunda bugün hâlâ zıplayan masa lambası oradan gelir.

Anglepoise lampKartı aç
AzimTeknoloji

Telefonla okuttuğumuz siyah beyaz kare, yani QR kod, 1994’te Japonya’da fabrikalardaki otomobil parçalarını izlemek için icat edildi.

QR kodu, Japon otomotiv parçası şirketi Denso Wave’de Masahiro Hara’nın yönettiği küçük bir ekip geliştirdi. Sıradan bir barkoda yalnızca 20 kadar karakter sığıyordu ve işçiler her parça kutusunda birkaç barkod okutmak zorunda kalıyordu. Ekip, çok daha fazla bilgi taşıyan ve her açıdan hızla okunabilen bir kod istiyordu. Hara, siyah beyaz karelerden oluşan ızgaranın Go oyunundaki taşlardan esinlendiğini anlatır. Köşelerdeki üç büyük kare, basılı malzemede neredeyse hiç rastlanmayan bir siyah beyaz şerit düzeniyle çizilir; böylece tarayıcı kodu hemen bulur ve hangi yöne baktığını anlar. Denso Wave, standart kodlar için patent hakkını kullanmamaya karar verdi ve kodu herkes serbestçe kullanabildi. Telefon kameraları da onu menülere, biletlere ve ödeme ekranlarına taşıdı.

DENSO WAVEKartı aç
AzimTeknoloji

Repair Café, gönüllülerin bozuk lambaları, su ısıtıcılarını, giysileri ve bisikletleri onarmaya yardım ettiği ücretsiz bir mahalle buluşmasıdır. Eşyalar atılmak yerine tamir edilir, sahipleri de bu arada onarmayı öğrenir.

İlk Repair Café, 18 Ekim 2009’da Amsterdam’da toplandı. Hollandalı gazeteci Martine Postma bunu yerel bir sürdürülebilirlik projesi olarak düzenlemişti. İlgi o kadar büyük oldu ki Postma, başkalarının da bu fikri uygulayabilmesi için bir vakıf kurdu. Bugün dünyada 2.500’ü aşkın Repair Café var; köy salonlarında da, şehir kütüphanelerinde de toplanıyorlar. Ziyaretçi bozuk eşyasını getirir ve elektrikçi, terzi ya da bisiklet ustası gibi bir gönüllüyle birlikte onu tamir eder. Onarım ücretsizdir, bağış kabul edilir. Pek çok buluşma, gelen eşyaları ve tamir edilip edilemediklerini de kaydeder; bu kayıtlar hangi ürünlerin zor onarıldığını gösteren bir kanıta dönüşür.

Repair Cafe movementKartı aç
Sıradaki kartValentine, İtalyan Olivetti firmasının 1969’da çıkardığı taşınabilir bir daktiloydu. Parlak kırmızı plastik gövdesi, saplı ve aynı renkteki kutusuna kayarak yerleşiyordu. Ettore Sottsass’ın Perry King’le birlikte tasarladığı Valentine, bir büro aletini renkli ve kişisel bir eşyaya dönüştürdü.Devam et →