MerakYaşam öyküsüBağlam ve kaynaklar

Janaki Ammal, Hindistan koşullarına uygun şeker kamışı çeşitlerinin geliştirilmesine sitogenetik ve melezleme yoluyla katkı sağladı; kültür bitkilerinin kromozom sayılarına ilişkin bilgiyi ilerletti.

Daha tatlı bir ürün için kromozom saymak

Neden önemli?

Fikrin bağlamı

Hindistan geniş ölçekte kamış yetiştirdiği hâlde birçok yerli bitkinin şeker oranı düşük olduğu için bir dönem ithalata bağımlıydı. Ammal, Coimbatore’da yabani ve kültüre alınmış akrabaları inceledi; kromozom örüntülerini iklime uyumlu çaprazlamalara rehber yaptı. Daha sonra C. D. Darlington ile hazırladığı atlas, kromozom sayılarını dünya bitki ıslahı için bir başvuru haritasına dönüştürdü.

Kaynağın izi

Daha fazla okuyun.

Kaynak: Janaki Ammal

Arka plan okuması: BotanikDaha güçlü bir kaynak bulunduğunda atıf ve bağlamı güncelliyoruz. Düzeltmeleri editör sayfasından paylaşabilirsiniz.

Mobil uygulamayı indir Editoryal yaklaşım

İlgili kartlar

Aynı konuya veya okuma biçimine dokunan başka kartlar.

Q1796

MerakEvrim

C4 fotosentezi birçok kez bağımsız olarak evrildi; yaprak içinde karbondioksiti yoğunlaştırarak mısır ve sorgum gibi bitkilerin sıcak, parlak koşullarda gelişmesine yardım etti.

C4 fotosentezi biyokimyasal mimaridir. C4 bitkileri, sıcak ve düşük CO2 koşullarında sıradan fotosentezin israfını kabullenmek yerine, CO2’yi onu bağlayan enzimin çevresinde yoğunlaştırmanın bir yolunu evrimleştirdi. Bu yolak farklı bitki soylarında tekrar tekrar ortaya çıktı; bu yüzden evrimsel bir nakarat gibidir. İnsanlığın en verimli bazı ekinleri, bu nakaratı her yaprağında taşır.

C4 photosynthesisKartı aç

Q1816

MerakDoğa

Yaprak kesen karıncalar topladıkları yaprakların çoğunu yemez; onları koloniyi besleyen evcilleştirilmiş bir mantar için yetişme ortamına dönüştürür.

Bir yaprak parçası akşam yemeği değil, yetiştirme zeminidir. İşçiler bitkiyi iklimi düzenlenen odalarda temizler, çiğner ve mantarla aşılar; sonra bahçeyi ayıklar ve savunur. Koloni, yiyecek arayan işçilerin sırasından çok dağıtık bir tarım sistemi gibi davranır; üstelik ürün ile çiftçiler milyonlarca yıldır birbirlerinin evrimini biçimlendirmiştir.

Leafcutter antKartı aç

Q1755

MerakYemek

Fermantasyon, mikroorganizmalar ve enzimlerle yiyeceği dönüştürür; buzdolabından çok önce koruma, asitlik, aroma ve doku yaratır.

Fermantasyon, insanlığın görünmeyenle kurduğu en eski iş birliklerinden biridir. Maya ve bakteriler şekerleri, proteinleri ve nişastaları yeni asitlere, gazlara ve tatlara dönüştürür. Sonuç ekmek, yoğurt, kimchi, miso, sirke ya da binlerce yerel çeşitleme olabilir. Zanaat dikkat dersi verir: Koşulları beslersiniz, küçük canlılar doğrudan yapamayacağınız işi yapar.

FermentationKartı aç

Q1756

MerakYemek

Ekşi maya; un ve suyu fermente eden, ekmeği kabartırken zamanla lezzet oluşturan maya ve bakteri kültürüdür.

Ekşi maya kavanozda hamur gibi görünür; ama bir ev ekosistemi gibi davranır. Un ve su mayaları ve bakterileri çağırır; besleme ve sıcaklık kimin gelişeceğini belirler; karbondioksit hamuru kaldırır; asitler lezzeti biçimlendirir. Fırıncı komutandan çok koşulların bekçisidir. İyi ekmek, yaşayan bir şeyin mizacını öğrenmekle başlar.

SourdoughKartı aç

Q1770

MerakEvrim

Yetişkinlikte süt şekerini sindirme yeteneği olan laktaz kalıcılığı, bazı sütçül topluluklarda kültürün yeni bir seçilim baskısı yaratmasıyla evrildi.

Birçok insan dahil çoğu memeli, çocukluktan sonra laktaz üretimini azaltır. Fakat bazı topluluklar süt veren hayvanları gütmeye başlayınca taze süt, yetişkinler için gerçek yaşamsal değeri olan bir yiyeceğe dönüştü. Laktazı açık tutan genetik varyantlar birkaç bölgede yayıldı; bu basit ve evrensel bir hikaye değil, gen-kültür birlikte evriminin güzel bir örneğidir. Bir gelenek çevreyi değiştirdi; beden cevap verdi.

Lactase persistenceKartı aç

Sıradaki kartAlice Ball, chaulmoogra yağından enjekte edilebilir etil esterleri ayırarak antibiyotiklerden önce Hansen hastalığına karşı mevcut en etkili tedaviyi geliştirdi.Q1984