Filozof ve hekim İbn Sina, bundan bin yıl kadar önce şunu sordu: Bir anda, yetişkin biri olarak yaratıldığını düşün. Gözlerin örtülü, havada süzülüyorsun; kolların, bacakların hiçbir şeye, birbirine bile değmiyor. Yine de var olduğunu bilir miydin? İbn Sina’ya göre bilirdin; demek ki benlik, bedenden ibaret değildir.

Ibn Sina (Avicenna)

Kartın devamı

Avrupa’da Avicenna diye bilinen İbn Sina, 980 dolaylarında Orta Asya’da, Buhara yakınlarında doğdu. Tıp Kanunu adlı eseri Avrupa üniversitelerinde yüzyıllarca okutuldu. “Uçan Adam” diye bilinen bu düşünce deneyini 11. yüzyılın başlarında, Şifa kitabının ruhu ele alan bölümünde anlattı. Göstermek istediği şuydu: Hiçbir şey hissetmeyen biri bile kendinin farkında olurdu. Bu düşünce, yaklaşık altı yüzyıl sonra yazılmış olan Descartes’ın “Düşünüyorum, öyleyse varım” sözüyle sık sık karşılaştırılır.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Ibn Sina (Avicenna)

İlgili kaynak: İbn Sina

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

DinginlikEdebiyat

Selçuklu veziri Nizamülmülk’ün 1091 dolaylarında yazdığı Siyasetname, elli bölümde bir hükümdara din işlerini, askerleri, vergiyi, saray erkânını ve casusları nasıl idare edeceğini anlatır.

1080’lerin sonunda Sultan Melikşah, üst düzey devlet adamlarından iyi bir yönetimin nasıl olması gerektiğini yazmalarını istedi; beğendiği metin Nizamülmülk’ünkü oldu. Vezir önce 39 bölüm yazdı, 1092’de öldürülmeden kısa süre önce 11 bölüm daha ekledi; kitabı kâtibi ancak onun ölümünden sonra ortaya çıkardı. Eser atamalar, vergi, adalet ve ordu üzerine doğrudan öğütleri eski hükümdarların hikâyeleriyle birleştirir ve bir hükümdarın kendi memurlarını izleyecek güvenilir haberciler bulundurması gerektiğini ısrarla vurgular. Son bölümler ise dinî isyancılara, en çok da İsmaililere karşı uzun uzun uyarır.

SiyasatnamaKartı aç

AzimFelsefe

Büyük İskender, Sinoplu filozof Diyojen’le Korint’te karşılaşıp onun için ne yapabileceğini sorduğunda, Diyojen’in “Güneşimin önünden biraz çekil” dediği anlatılır.

Diyojen (yaklaşık MÖ 412–323), sikkelerle ilgili bir kalpazanlık skandalının ardından Karadeniz kıyısındaki Yunan kenti Sinope’den, yani bugünkü Sinop’tan ayrılıp Atina’ya yerleşti. Dilenerek yaşadı, büyük bir erzak küpünde uyudu, güpegündüz elinde yanan bir fenerle pazar yerinde dolaşıp “İnsan arıyorum” dedi. Kinik denen filozofların en ünlüsüydü. Bu ad Yunancada “köpek gibi” anlamına gelir; utanma bilmez yaşayışıyla alay etmek için takılmıştı, Diyojen ise onu gururla taşıdı. İskender’le karşılaşmasını Plutarkhos ve filozofların hayatlarını yazan Diogenes Laertios anlatır; ikisi de olaydan yüzyıllar sonra yazdığından ayrıntılar zamanla süslenmiş olabilir. Plutarkhos’a göre İskender, “İskender olmasaydım Diyojen olmak isterdim” demiştir. Sinop, 2006’da elinde feneri, yanında köpeğiyle bir Diyojen heykeli dikerek hemşehrisini anıyor.

Felsefe tarihiKartı aç

AzimFelsefe

Roma imparatoru Marcus Aurelius, MS 161–180 yılları arasında tahttayken Stoacı düşüncelerini Yunanca olarak kendi defterlerine yazdı; bunları yayımlamayı hiç düşünmedi. Bu notları bugün Kendime Düşünceler adıyla okuyoruz.

Stoacılık bir Yunan felsefe okuludur. İnsana, elinde olan şeylere, yani kendi yargılarına ve davranışlarına odaklanmayı, elinde olmayanı ise sükûnetle karşılamayı öğütler. Marcus bu felsefeyi gençliğinden beri okuyordu. Kendime Düşünceler’in büyük bölümünü 170’lerde, Tuna sınırında Cermen kabilelerine karşı seferleri yönetirken yazdı. Metindeki notlara göre ilk kitap Quadi kabilesinin topraklarında, ikincisi bugünkü Avusturya’da bulunan Roma kalesi Carnuntum’da yazıldı. Esere bir ad vermedi; Yunanca el yazmalarındaki başlık “kendine” anlamına gelen Ta eis heauton’dur. Notlar Bizans’ta çoğaltılan kopyalar sayesinde günümüze ulaştı, ilk kez 1558 ya da 1559’da Zürih’te basıldı ve bugün en çok okunan felsefe kitaplarından biri oldu.

Felsefe tarihiKartı aç

MerakTarih

Ise Tapınağı, Japonya’nın yerli dini Şinto’nun en kutsal yeridir; ana yapıları her 20 yılda bir sökülür ve hemen yandaki arsada aynen yeniden kurulur. 690’da başlayan bu gelenek zaman zaman uzun aralar verse de bugün sürüyor; bir sonraki yenileme 2033’te yapılacak.

Bu yenilemenin adı Shikinen Sengū’dur. Yapılarla birlikte tapınağın eşyaları ve kutsal nesneleri de baştan yapılır, girişteki ahşap Uji Köprüsü de yenilenir. Kereste, bir Japon servi türü olan hinoki ağacından gelir. Tapınak alanında elektrikli alet kullanılmadığı için iş, geleneksel tapınak yapımında yetişmiş ve miyadaiku denen marangozlara düşer. Daha az deneyimli ustalar genellikle önce köprüde pişer, sonra ana yapılara geçer. Şinto bu anlayışa tokowaka, yani “hep genç” der: Kutsal yapıyı yenilemek onu hep taze tutar, ustalığı da kuşaktan kuşağa aktarır. Bugünkü yapılar 2013’te kurulan 62. yapılardır. Döngü savaşlar yüzünden birkaç kez aksadı; en uzun ara, Japonya’nın 15. ve 16. yüzyıldaki iç savaşları sırasında yüz yılı aştı.

Ise Shikinen SenguKartı aç

MerakTarih

Oxford’daki New College, 14. yüzyıldan kalma yemek salonuna 1865’te açık bir meşe çatı yaptırdı; kereste, kolejin yüzyıllardır sahip olduğu ormanlardan geldi. Meşhur bir hikâyeye göre bu meşeler çok önceden tam da bu çatı için dikilmişti, ama kolejin kayıtları bunu doğrulamıyor.

New College 1379’da kuruldu; salonun özgün açık meşe çatısı ise 18. yüzyılın sonunda bir tavanın arkasına gizlenmişti. Öğrenci birliği Junior Common Room onarım için 1.000 sterlin vermeyi önerince, bugünkü çatının yapımına 1865’te mimar George Gilbert Scott’ın yönetiminde başlandı. Antropolog Gregory Bateson’ın anlattığı, sonra pek çok kitapta tekrarlanan meşhur hikâyede kolejin ormancısı, bu meşelerin kuruluş yıllarında tam da bu gün için dikildiğini açıklar. Kolejin kayıtları bunu doğrulamıyor. Kayıtların gösterdiği şey daha sıradan ama yine de etkileyici: Ormanlarını yüzyıllar boyunca elinde tutan ve bakımını yapan bir kurumun, ihtiyaç duyduğunda kullanacak iyi meşesi de vardı.

New College oaksKartı aç

Sıradaki kartMüslüman âlim Gazali (1058 dolayı–1111), el-Munkız mine’d-Dalâl adlı kitabında hem duyularına hem aklına olan güvenini nasıl yitirdiğini anlatır. Gölge durgun görünür ama aslında yer değiştirir; aklın da fark edemediği sınırları olamaz mı? Gazali’ye göre kesinlik ona ancak Allah’ın kalbine attığı bir nurla geri döndü.Devam et →