Braille alfabesi parmak uçlarıyla okunan bir yazı sistemidir: Her harf, altı noktalık küçük bir hücrede kabartılmış noktaların farklı bir dizilişidir.

Perkins School for the Blind

Kartın devamı

Sistem adını, onu 1829’da yayımlayan kör Fransız öğrenci Louis Braille’den alır. Her hücrede üçer noktalık iki sütun vardır; bu, parmak ucunun tek dokunuşta algılayabileceği kadar küçük bir alanda 63 farklı diziliş demektir. Harflerin yanında, sık kullanılan sözcükleri kısa işaretlerle yazan kısaltmalar ve matematik, fen ve müzik için ayrı kodlar da vardır. Bugün 133’ten fazla dilin Braille kodu bulunur; Türkçenin de ç, ğ, ş gibi harfler için kendi işaretleri vardır. Birçok görme engelli, bilgisayar ya da telefondaki metni, küçük iğneleri inip kalkan “yenilenebilir Braille ekranları” ile de okur. Birleşmiş Milletler 2019’dan beri Louis Braille’in doğum günü olan 4 Ocak’ı Dünya Braille Günü olarak anıyor.

Kaynaklar ve ilgili okumalar

Kaynak: Perkins School for the Blind

İlgili kaynak: Braille alfabesi

Mobil uygulamayı indir Kartlar nasıl hazırlanıyor?

İlgili kartlar

Benzer konulardaki kartlara göz atın.

AzimTeknoloji

Kaldırımın yola indiği yerdeki küçük rampalar, tekerlekli sandalye kullananlar için engellilerin verdiği mücadeleyle yapıldı. Bugün bebek arabası iten, valiz çeken, alışveriş arabası süren herkesin işine yarıyor.

Kaldırım rampalarının ilk örneklerinden biri 1940’larda ABD’nin Michigan eyaletindeki Kalamazoo kentinde yapıldı. Fikir, engelli gazilerin işe gidebilmesini isteyen avukat ve savaş gazisi Jack H. Fischer’dan çıkmıştı. 1970’lerde Kaliforniya’nın Berkeley kentinde, engellilerin kendi yönettiği ve Ed Roberts’ın kurucuları arasında olduğu Bağımsız Yaşam Merkezi, Telegraph ve Shattuck caddeleri boyunca rampa yapılmasını sağladı. Böylece bir Amerikan kentinde tekerlekli sandalyeyle basamağa takılmadan baştan sona gidilebilen ilk yollardan biri açıldı. 1990’da çıkan Engelli Amerikalılar Yasası, yeni yapılan ve yenilenen sokaklarda rampayı ülke genelinde zorunlu kıldı. Politika uzmanı Angela Glover Blackwell 2017’de bu örüntüye “kaldırım rampası etkisi” adını verdi: Bir grup için yapılan düzenleme çoğu zaman neredeyse herkesin işine yarar.

Smithsonian / Stanford Social Innovation ReviewKartı aç

DinginlikDil

Kod değiştirme, konuşurken iki dil, iki ağız ya da iki üslup arasında gidip gelmektir. İnsanlar bunu kiminle konuştuklarına, nerede olduklarına, kendilerini ne kadar güvende ve ait hissettiklerine göre yapar.

Terim ilk kez 1953’te, dilbilimci Roman Jakobson ve arkadaşlarının bir çalışmasında basılı olarak geçti; yazarlar fikri William Freeman Twaddell’e dayandırıyordu. Uzun süre birçok akademisyen dilleri karıştırmayı, konuşanın iki dile de tam hâkim olmadığının işareti saydı. 1980’lerden beri yapılan araştırmalar bu görüşü tersine çevirdi. Dilbilimci Shana Poplack, 1980’de New York’taki Porto Rikolu iki dilliler üzerine yaptığı çalışmada, geçişlerin dilbilgisi kurallarına uyduğunu ve aynı cümle içinde en sık geçiş yapanların iki dili de en akıcı konuşanlar olduğunu gösterdi. Başka araştırmacılar da insanların dili toplumsal nedenlerle değiştirdiğini ortaya koydu: Yakınlık ya da otorite göstermek, şaka yapmak, birinin sözünü aktarmak ya da yalnızca bir sözcük öteki dilde daha iyi oturduğu için.

Dil antropolojisiKartı aç

DinginlikDil

Gönül, başka dillere çoğu zaman “kalp” diye çevrilir; oysa sevgiyi, arzuyu, hatırı ve bir işi içten isteyerek yapmayı da anlatır.

Gönül, Eski Türkçedeki köŋül sözcüğüne dayanır; bu sözcük daha o zaman yürek, akıl ve iç duygu anlamlarını taşıyordu. Gündelik dilde ne kadar geniş bir alanı kapladığı hemen görülür: gönül almak birinin kırgınlığını gidermek, gönül kırmak birini incitmek, gönülden yapmak da bir işi içtenlikle yapmaktır. Bir işi zorunluluktan değil, istediği için yapan kişiye gönüllü deriz. “Gönül ferman dinlemez” sözü de duyguların emir dinlemediğini anlatır. Türkçe şiirler ve şarkılar başka dillere çevrilirken gönül çoğu zaman yalnızca “kalp” diye aktarılır; anlamının önemli bir kısmı da yolda kaybolur.

TürkçeKartı aç

MerakTeknoloji

Unicode, her harfe, simgeye ve emojiye sabit bir numara veren ortak standarttır; bu sayede bir cihazda yazılan metin başka bir cihazda da aynı okunur.

Unicode’dan önce bilgisayarlar yüzlerce ayrı kodlama kullanıyordu. Aynı sayı farklı sistemlerde farklı harfleri gösterebiliyor, başka bir dildeki metin çoğu zaman anlamsız işaretlere dönüşüyordu. 1987’de Xerox’tan Joe Becker ile Apple’dan Lee Collins ve Mark Davis, tek ve evrensel bir karakter kümesi üzerinde çalışmaya başladı. Unicode Konsorsiyumu Ocak 1991’de Kaliforniya’da kuruldu; standardın ilk cildi de aynı yılın ekim ayında çıktı. 1996’daki Unicode 2.0, başlangıçtaki 16 bitlik sınırı aşarak bir milyonun üzerinde kod noktasına, yani karakterlere verilebilecek numaraya yer açtı; Mısır hiyeroglifleri gibi tarihî yazılar da böylece eklenebildi. Bugün standart 175 yazı sisteminde 170.000’den fazla karakteri kapsıyor; ama her karakterin ekranda görünmesi için onu çizebilen bir yazı tipi hâlâ gerekiyor.

Unicode ConsortiumKartı aç

MerakZihin

İnsanların hep aynı kestirmeden yürümesiyle çimende ya da toprakta açılan resmî olmayan patikalara şehircilikte “arzu yolu” denir. Bu izler çoğu zaman, planlanan yolun yanlış yere yapıldığını gösterir.

Ayakla açılan patika, resmî yolun fazla uzun, fazla dolambaçlı ya da yanlış yöne gittiğinin kanıtıdır. Bazı plancılar bundan bilerek yararlanır. Anlatılana göre Finlandiya’da park plancıları, mevcut yollar karın altında kaldığında, ilk kar yağışının hemen ardından parkları gezip insanların ayak izlerinin nereden geçtiğine bakar. Bazı arzu yolları zamanla büyük caddelere dönüştü: New York’taki Broadway’in bir bölümünün, Avrupalı sömürgeciler gelmeden çok önce yerli Wecquaesgeek halkının kullandığı bir patikayı izlediği düşünülüyor. Üniversiteler ve parklar da bazen hangi izlerin oluşacağını bekleyip yolları ona göre döşer.

Kentsel tasarım araştırmalarıKartı aç

Sıradaki kartPasif Ev, termos gibi düşünülmüş bir binadır: Kalın yalıtımı, hava sızdırmayan kabuğu ve ısıyı geri kazanan havalandırmasıyla çok az enerji harcar.Devam et →